Arama

Kazan Türklerinin kadın kahramanı: Süyüm Bike

Bir dönem büyük bir liderlik göstererek Kazan Hanlığı'nı yöneten "Süyüm Bike", düşmanlarına karşı vermiş olduğu yoğun mücadeleler sonucu Tatar Türklerinin kurtarıcısı oldu. Rus Çarı IV. İvan'ın saldırıları sonucunda Tatar beyleri, Süyüm Bike'nin Ruslara esir olarak verilmesine karar verir. Süyüm Bike sürgüne giderken Tatar halkı da tarihin gördüğü en büyük asimilasyon ve katliamlardan birine maruz kalır.

🔸 Süyüm Bike Nogay Hanı'nın kızı olarak 1516 yılında Nogay Orda'sında dünyaya gelir. Nogay Hanlığı, Altın Orda'nın dağılmasından sonra ortaya çıkan hanlıklardan biridir.

🔸 Zamanla Rus Çarlığı, zayıflayan ve kendi aralarında savaşan Türk topluluklarının arasını daha da açmak ister. Nogay Hanı Yusuf Mirza, Rusların bu oyunlarına fırsat vermek istemez. Kırım, Kazan ve Nogayları tek çatı altında toplamak ister. Bu coğrafyada yaşayan Türklerin, düşmanlara karşı yekvücut olması gerektiğini savunur.

Tatarların günlük hayattaki tezahürleri: Maniler

🔸 Yusuf Mirza, Kazan Hanı olan Can Ali'nin Ruslarla olan münasebetinin farkındadır. Hadi Atlasi'nin tabiriyle "Ruslar tarafından kullanılan, ulusal şuurdan yoksun kişi"dir.

🔸 Nogay Hanı, şunu da iyi bilmektedir: Kazan Hanlığı düşerse o bölgede yaşayan Türk toplulukları da düşmanlara karşı direnemez. Bunun üzerine, Kazan Hanlığı'nın güçlü hale gelmesini ister. Bu sebeplerden dolayı Nogay Hanlığı'nın güzelliği ve zekası ile ünlenen Süyüm Bike'si 1533 yılında Can Ali Han ile evlendirilir.

Kahraman Anadolu kadınlarının destansı mücadelesi

🔸 Fakat Rus Knezi Vasiliy'in talimatlarına uyarak devleti yönetmeye devam eden Kazan Han'ı Meclis'in kararıyla öldürülür.
Daha sonra Kırım'dan gelen ve iyi bir yönetici olarak bilinen Safa Giray Han ile Süyüm Bike evlendirilir.

🔸 Ülke, Safa Giray ve Süyüm Bike zamanında refah dolu günler yaşasa da bu durum uzun sürmez. Giray Han'ın vakitsiz ölümü, Kazan Hanlığı'nı düşman işgaline açık bir hale getirir.

🔸 Babası öldüğünde Süyüm Bike'nin oğlu Ötemiş Giray henüz iki yaşındadır. Bu yüzden ülke yönetimi Süyüm Bike'ye kalır. Rus Çarı IV. İvan, Kazan Hanlığı'nın başına bir kadının geçmesi ile Hanlığı topraklarına katabileceğini düşünür. Fakat Süyüm Bike'nin komutasındaki Tatar ordusu, Rusları bozguna uğratır.

Rus Çarı IV. İvan kimdir?

İlk Rus Çarı olan İvan 1547 - 1584 yılları arasında Rus Çarlığı'nı idare eder.

Yıkıcı Batı kurucu Doğu

🔸 Süyüm Bike devleti idare ederken bu toprakları ele geçiremeyeceğini anlayan Rus Çarı, Kazan meclisine bir antlaşma sunar. Metne göre IV. İvan, Süyüm Bike ve oğlu Ötemiş'in Rusya'ya esir götürülmesi hâlinde Kazan'ı işgal etmekten vazgeçecektir.

🔸 Savaşmaktan usanan Kazan mirzaları, halkın Süyüm Bike'yi çok sevdiğini bildiği halde teklifi kabul eder. Halkı için kendini feda eden Sultan, yaptırdığı Han Camii'nin minaresinde vatanına ve halkına ağıt dolu sözlerle veda eder.

Orta Asya'nın kalbi: Buhara

"Dertli Kazan, kanlı şehir! Mahzun ve mukadder ülke…
Başından tacın düştü, hansız kaldın. Efendilikten indin, köle oldun. Artık şöhretin bitti, şanın kalmadı.
Artık sana padişahların ziyafetlerini, hanların düğün ve bayramlarını seyretmek nerede?

Nehirlerinde su yerine bal akıttın.
Artık bal yerine gözyaşları akıyor. Ulu ve bedbaht ülke, mukaddes şehir!
Seni büyüklerinin hırs ve menfaat severlikleri ve bu yüzden çıkan parti kavgaları mahvetti. Saltanat elinden gitti…"

Modern çağdan çıkış mümkün mü?

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN