Arama

Tatarların bilgesi: Şehabettin Mercani

Tataristan'ın seçkin hocalarından olan Mercani, milli şuurun gelişmesine büyük katkı sağlayan önemli bir isimdir. Mümtaz bir Tatar aydını olan Mercani, hayatını Kırım, Azerbaycan, Kazakistan gibi Türki devletlerine, Türk dilini ve Türk kültürünü tanıtmaya adamıştır. Yaptığı çalışmalarla ve arkasında bıraktığı eserlerle Türkistan coğrafyasında İslam'ın yayılmasında da etkili olmuştur.

Doğumu

◾ Şehabettin Mercani, 1818 yılında Tataristan'ın Kazan şehrine yakın bir köy olan Yabıncı'da dünyaya gelir. Atalarının Mercani köyünden gelmelerinden dolayı, Mercani olarak anılır.

Mercani, Tatar millî şuurunun gelişmesi yolunda pek çok önemli esere imza atan tarihçi, din adamı ve seçkin bir Tatar aydınıdır.

Kazan şehri

Kazan, Tataristan'ın başkentidir.

Tatarların günlük hayattaki tezahürleri: Maniler

Eğitimi

◾ Dedesinden, babasına ilim ile uğraşmış bir aileye mensup olan Şehabettin, zamanla Kazan'ın seçkin bilginlerinden olmuştur. Ailesinin Taşkiçü köyüne taşınmasından sonra babası burada imamlık ve müderrislik yapmıştır.

◾ İlk eğitimini babası ve dedesinden alan Mercani, daha sonra babasının müderrislik yaptığı medresede tahsiline devam etmiştir.

Tataristan Cumhuriyeti'nde yaşayan Tatarları ifade etmek için "Kazan Tatarı" ifadesi kullanılır.

Tahsil ettiği ilimler

◾ Mercani; nahiv, sarf, Arapça, Farsça, kelam, mantık, fıkıh gibi ilimler ile yakından ilgilenir. Kendini dini alanda geliştirmek isteyen Şehabettin Mercani, 1838 yılında günümüzde Özbekistan sınırları içinde bulunan Semerkand ve Buhara'ya gider.

◾ Kazan'ın Taşiçü köyünde başlayan bu yolculuğu, tam yedi ay sürer. Seyahat sırasında tanıştığı Abdünnasır Kursavi'nin fikirlerini başta beğenmese de sonrasında düşüncelerinden etkilenir.

Abdünnasır Kursavi kimdir?

Ebü'n-Nasr Abdünnasır Kursavi, Tatar eğitimci ve din alimidir. Tatar halkının İslam hareketinin öncülerindendir.

Kazan Türklerinin kadın kahramanı: Süyüm Bike

Özbekistan'daki yılları

◾ İlim tahsili için ilk durağı Buhara olan Mercani, İşan Türkmani Medresesi'nde eğitim alır. Daha sonra 1844 senesinde gittiği Semerkand'da, Şirdar Medresesi'nde Kadı Ebu Said bin Abdulhay el-Semerkandi'den icazetname alır.

◾ Şehabettin Mercani'nin tarihe ve tasavvufa olan ilgisi burada daha da artmıştır. Medresenin kütüphanesinde bulunan Selef-i Salihin eserini okuduğunda, Kursavi'nin fikirlerini daha çok benimsediğini dile getirir.

Şirdar Medresesi

Şirdor Medresesi,1619 - 1636 Semerkand valisi olan Yalangtuş Bahadurun emriyle inşa ettirilir. Timur Devleti'nin geç dönemlerinde inşa edilen önemli bir yapıdır.

◾ İlim tahsilini tamamladıktan sonra 1849 yılında Kazan'a dönen Mercani, doğup büyüdüğü topraklarda imamlık yapmaya başlar. İlim alanındaki bilgisi şehrin dört bir yanına yayılır ve Tataristan'ın önemli hocalarından biri haline gelir.

Dini ilimlerin yanında astronomi alanında da kendini geliştiren alim, var olan takvimin yeniden düzenlenmesi gerektiğini söylemiştir.

Tatarların Mehmet Akif'i: Abdullah Tukay

2023 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN