Tatarların bilgesi: Şehabettin Mercani
Tataristan'ın seçkin hocalarından olan Mercani, milli şuurun gelişmesine büyük katkı sağlayan önemli bir isimdir. Mümtaz bir Tatar aydını olan Mercani; hayatını Kırım, Azerbaycan, Kazakistan gibi Türki devletlerine, Türk dilini ve Türk kültürünü tanıtmaya adamıştır. Yaptığı çalışmalarla ve arkasında bıraktığı eserlerle Türkistan coğrafyasında İslam'ın yayılmasında da etkili olmuştur.
Doğumu
◾ Şehabettin Mercani, 1818 yılında Tataristan'ın Kazan şehrine yakın bir köy olan Yabıncı'da dünyaya gelir. Atalarının Mercani köyünden gelmelerinden dolayı, Mercani olarak anılır.
◾ Mercani, Tatar millî şuurunun gelişmesi yolunda pek çok önemli esere imza atan tarihçi, din adamı ve seçkin bir Tatar aydınıdır.
Kazan şehri
Kazan, Tataristan'ın başkentidir.
Eğitimi
◾ Dedesinden, babasına ilim ile uğraşmış bir aileye mensup olan Şehabettin, zamanla Kazan'ın seçkin bilginlerinden olmuştur. Ailesinin Taşkiçü köyüne taşınmasından sonra babası burada imamlık ve müderrislik yapmıştır.
◾ İlk eğitimini babası ve dedesinden alan Mercani, daha sonra babasının müderrislik yaptığı medresede tahsiline devam etmiştir.
➡ Tataristan Cumhuriyeti'nde yaşayan Tatarları ifade etmek için "Kazan Tatarı" ifadesi kullanılır.
Tahsil ettiği ilimler
◾ Mercani; nahiv, sarf, Arapça, Farsça, kelam, mantık, fıkıh gibi ilimler ile yakından ilgilenir. Kendini dini alanda geliştirmek isteyen Şehabettin Mercani, 1838 yılında günümüzde Özbekistan sınırları içinde bulunan Semerkand ve Buhara'ya gider.
◾ Kazan'ın Taşiçü köyünde başlayan bu yolculuğu, tam yedi ay sürer. Seyahat sırasında tanıştığı Abdünnasır Kursavi'nin fikirlerini başta beğenmese de sonrasında düşüncelerinden etkilenir.
Abdünnasır Kursavi kimdir?
Ebü'n-Nasr Abdünnasır Kursavi, Tatar eğitimci ve din alimidir. Tatar halkının İslam hareketinin öncülerindendir.
Özbekistan'daki yılları
◾ İlim tahsili için ilk durağı Buhara olan Mercani, İşan Türkmani Medresesi'nde eğitim alır. Daha sonra 1844 senesinde gittiği Semerkand'da, Şirdar Medresesi'nde Kadı Ebu Said bin Abdulhay el-Semerkandi'den icazetname alır.
◾ Şehabettin Mercani'nin tarihe ve tasavvufa olan ilgisi burada daha da artmıştır. Medresenin kütüphanesinde bulunan Selef-i Salihin eserini okuduğunda, Kursavi'nin fikirlerini daha çok benimsediğini dile getirir.
Şirdar Medresesi
Şirdor Medresesi,1619 - 1636 Semerkand valisi olan Yalangtuş Bahadurun emriyle inşa ettirilir. Timur Devleti'nin geç dönemlerinde inşa edilen önemli bir yapıdır.
◾ İlim tahsilini tamamladıktan sonra 1849 yılında Kazan'a dönen Mercani, doğup büyüdüğü topraklarda imamlık yapmaya başlar. İlim alanındaki bilgisi şehrin dört bir yanına yayılır ve Tataristan'ın önemli hocalarından biri haline gelir.
◾ Dini ilimlerin yanında astronomi alanında da kendini geliştiren alim, var olan takvimin yeniden düzenlenmesi gerektiğini söylemiştir.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
