Arama

Tatarların günlük hayattaki tezahürleri: Maniler

Rusya sınırları içinde bulunan Kazan, yer altı kaynakları ve gelişmiş sanayisiyle önemli zenginliklere sahip. Bu zenginliklerin içerisine edebiyat alanı da giriyor. Öyle ki anonim türlerden biri olan maniler, Tatar Türklerinin kültüründe hususi bir mahal teşkil eder. "Qısqa cırlar" yani "kısa şarkılar" olarak anılan maniler, Tatarların sonbahar ve uzun kış gecelerini süsler. Çuha doldurma, kendirden ip yapma, dokuma tezgahı başında kumaş veya halı dokuma ve kaz yolma imecelerinde söylenir. Okurken keyif alacağınız Tatar manilerini sizler için derledik.

"Üy tübese şuma takta
Kıyık basa kügerçen
Minde bit ata balası
Behetem yuk küresen"

"Ev tepesi düz tahta
Eğri basar güvercin.
Ben de baba çocuğuyum
Bahtım yoktur galiba"

🔸 Tataristan Cumhuriyeti, Doğu Avrupa'da Kama ve İdil ırmaklarının birleştiği yerdedir. Doğudan batıya uzunluğu 460 km, kuzeyden güneye genişliği ise yaklaşık 290 km'dir.

🔸 Avrupa ve Asya kıtalarını birbirine bağlayan Tataristan, Slav ve Türk coğrafyaları arasında kurulmuş bir köprüdür.

Türkmen boylarının filozof ozanı: Mahtumkulu

"Al yapkıçın alme elle
Aldında alma barme elle
Sandugaç kebek sayrıysın
Avzında kuş bar mı elle"

"Al önceğin al mı hele?
Önünde elma var mı hele?
Bülbül gibi şakırsın
Ağzında kuş var mı hele?"

🔸 Kuzeyinde Udmuristan Özerk Cumhuriyeti, doğusunda Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti, batısında Çuvaşistan Özerk Cumhuriyeti ve güneyinde Kuşbişev (Samara) eyaleti ile sınır komşusudur. Dış işlerinde Rusya Federasyonuna bağlı olan Tataristan, iç işlerinde özerktir.

Seyahatname'de meyveleriyle ünlü 10 şehir

"Ak idelne ay kiçkende
Cır cırladım işkek işkende
Üzem cırlım üzem cılım
Şul cankayım iske tüşende"

"Ak İdil'i ay geçerken
Türkü söyledim kürek çekerken.
Kendim söylerim, kendim ağlarım
Şu güzelim akla düştükçe."

🔸 Çeşitli siyasi sebeplerden dolayı dağınık şekilde yaşayan Tatarlar'ın, günümüzde ancak küçük bir kısmı kendi vatanında bulunur. Yüzde sekseni İdil-Ural bölgesinde yaşayan bu milletin kalan yüzde yirmilik kısmı Rusya Federasyonu'nda, Orta Asya'da ve Doğu Türkistan'dadır.

🔸 Bunun dışında dünyanın birçok ülkesinde Tatar toplulukları vardır. İdil-Ural Tatarları; Kazan Tataları, Kasım, Kreşin, Mişer, Tipter gibi gruplara ayrılırlar.

Tolunoğulları'nın Mısır'daki nişanesi

"Citen külmek cil ala
İltep tinezge sala
İsen bulsa uylap kara
Bu tünyada kem kala"

"Keten gömlek yel alır
Götürüp denize atar.
Aklın varsa düşün bak.
Bu dünyada kim kalır?"

🔸 Tataristan'ın başkenti Kazan'dır. Naberejnıye Çelni, Tübenkama, Zey, Çistay, Elmet, Nurlat, Arça, Alabuga, Bolgar, Bavlı gibi önemli şehirleri içinde barındıran bu topraklar, zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir. Yeraltı kaynakları açısından oldukça zengin olmakla beraber, küçük yüz ölçümüne rağmen endüstri ve tarım alanında da önemli gelişmeler kaydetmiş bir Türk coğrafyasıdır.

Osmanlıca hikayeler

"Par at ciktem kiterge
Kerdem kineş iterge
Açtım kitab tüştü küzem
Aytken sabır iterge"

"Çifte at koştum gitmeğe
Girdim öğüt vermeğe.
Açtım kitap gördü gözüm
Söylemiş sabretmeğe."

🔸 Zengin sanayisi ve enerji kaynaklarıyla Tataristan, jeopolitik olarak önemli bir konumdadır.

Dinmeyen acı: Çerkes Sürgünü

2024 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN