Arama

Divanü Lügati’t-Türk’te geçen medeniyetimizdeki aletler

Türkçenin bilinen en eski sözlüğü olan Divanü Lügati't-Türk, kültürümüzün baş yapıtlarından biridir. Eser bilindiği gibi yalnızca sözcük değil, Türk topluluklarının yaşam biçimlerine, sosyal hayatlarına, örf ve adetlerine dair de önemli ayrıntıları barındırmaktadır. Bunlara verilebilecek en önemli örnek ise eserde yer alan alet ve eşya kelimeleridir. Söz konusu kelimeler, Türklerin o dönemlerde nasıl bir medeniyet inşa ettiklerinin en canlı göstergesidir.

  • 1
  • 31
ABAKI
ABAKI

"Bostan korkuluğu" anlamına gelmektedir.

Divanü Lügati't-Türk

📌Türk yazı dillerinin, lehçelerinin ve ağızlarının dil özelliklerini belirleyen, söz varlığını derleyerek bir araya getiren Kâşgarlı Mahmud kendisine sonsuz bir ün, bitmez tükenmez bir kaynak sağlaması dileğiyle elde ettiği bu bilgileri yazıya geçirerek ortaya koyduğu eserine Dîvânu Lugâti't-Türk adını verdi.

Türkçenin hafızası Divânü Lugâti't-Türk

  • 2
  • 31
BALDU
BALDU

"Balta" anlamına gelmektedir. " Kesmek, yamak, yontmak gibi işlerde kullanılan ağaç saplı demir araç". Kelime Eski Türkçe ve Orta Türkçede "baldu" olarak geçer.

📌Divan-ı Lügati't Türk, Türkçenin bilinen ilk sözlüğüdür. Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılan Türkçe-Arapça bir sözlük, 638 sayfadan oluşan meydana gelir.

Divanü Lugati't-Türk'te geçen 20 ilginç akraba ismi

  • 3
  • 31
ÇİGNE
ÇİGNE

Çigne veya çikne çifçilerin "sürgü" dedikleri aygıt anlamına gelmektedir.

📌Önsözde yazar, Türk dilinin tarifini, lehçelerin özelliklerini sayar ve dil bilgisi kurallarını Arapça grameriyle kıyaslar.

📌Kaşgarlı Mahmut'un 1072 yılında yazmaya başladığı eseri 1074 yılında tamamlanmıştır. Kaşgarlı Mahmut, kitabın malzemesini, Türk dünyasının çeşitli boylarından toplamış ve kitabı Bağdat'ta yazmıştır. Eserini, 470'te (1077) Bağdat'ta Halife Muktedî-Biemrillâh'ın oğlu Ebü'l-Kasım Abdullah'a takdim etmiştir.

  • 4
  • 31
KÜRGEK
KÜRGEK

"Kürek" anlamına gelmektedir. Toprak, kömür gibi şeyleri bir yerden bir yere alıp atmaya, taşımaya yarayan ve yayvan bir bölümü buna bağlı sap bulunan araçtır.

📌Kaşgarlı Mahmut, Türk dilinin Arapçadan üstün olduğunu söyleyerek buna dair örnekler verdi. Sözlük bölümünde ise Türkçe kelimelerin Arapça açıklamalarını yaptı. Eseri Türkçeden Arapçaya bir sözlüktür. Arap sözlükçülüğü geleneğine göre kelimeler Arapça vezinlere göre tasnif edilir.

Divanü Lügati't-Türk'te sosyal hayatı anlatan kelimeler

  • 5
  • 31
ORGAK
ORGAK

"Orak" manasına gelmektedir. Orak, ekin biçmekte kullanılan yarım çember biçiminde araçtır.

📌Divanü Lügati't-Türk, sadece Türkçede kullanılan kelimelerin Arapça karşılıklarını veren bir sözlük değil, aynı zamanda kelime türetme yolları, eklerin fonksiyonları, cümle yapısı gibi pek çok konuda ayrıntılı bilgi veren bir dil bilgisi kitabıdır.

📌Türkçe'nin XI. yüzyıldaki dil özelliklerini belirten, ses ve yapı bilgisine ışık tutan bir gramer kitabı; kişi, boy ve yer adları kaynağı; Türk tarihine, coğrafyasına, mitolojisine, folklor ve halk edebiyatına dair zengin bilgiler ihtiva eden, aynı zamanda döneminin tıbbı ve tedavi usulleri hakkında bilgi veren ansiklopedik bir eser niteliği de taşır.

2021 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN