Arama

Osmanlı tarihçiliği hakkında bilinmesi gereken 22 detay

Osmanlı tarihçiliğinin başlangıcı, devletin kuruluş tarihine bakıldığında oldukça geç bir döneme rastlar. Devlet-i Aliyye'nin kuruluşuna dair bilgiler konusunda tarih kitaplarında da oldukça az bilgi bulunur. O dönemi aydınlatan en önemli eserlerin başında ise Bizans tarihçilerinin ve dönemin ünlü seyyahlarının kaleme aldığı kitaplar gelir. Peki, Osmanlı tarihine dair ilk eser ne zaman yazıldı? Osmanlı tarihçiliğinin özelliği nedir? Vakanüvis nedir? Şehname nedir? En ünlü Osmanlı tarihçileri kimlerdir? Bu soruların cevaplarını derledik.

  • 1
  • 22
OSMANLI TARİHÇİLİĞİ NE ZAMAN BAŞLADI?
OSMANLI TARİHÇİLİĞİ NE ZAMAN BAŞLADI?

Osmanlı tarihçiliği, devletin kuruluş tarihine nazaran oldukça geç bir dönemde başlamıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun tarih sahnesine çıktığı 13'üncü yüzyılın sonları ile 14'üncü yüzyılın başlarında yazılmış bir Osmanlı tarihi yoktur.

Osmanlıların kuruluş dönemi hakkında başka milletler tarafından yazılmış tarih kitaplarında da az bilgi bulunur. Bu yıllarda eserlerini kaleme almış Pachymeres, Nicephoras ve Kantakousenos isimli üç Bizans tarihçisi ile İbn Battuta, İbn Said ve El-Umarî isimli üç Arap seyyahı ve coğrafyacısının kitaplarında Osmanlılarla ilgili bazı bilgiler verilmektedir.

  • 2
  • 22
OSMANLI TARİHİNE DAİR İLK ESER NE ZAMAN YAZILDI?
OSMANLI TARİHİNE DAİR İLK ESER NE ZAMAN YAZILDI?

İlk Osmanlı tarihi 15'inci yüzyılın başlarında yazılan Yahşi Fakih Menakıbnamesi'dir. Ancak bu eser bugün mevcut değildir. Yahşi Fakih, Orhan Gazi'nin İmamı İshak Fakih'in oğludur. Eserini yazarken kendi gördüklerinin yanı sıra, babasının şahit olduğu ve duyduğu hadiseleri de kullanmış olmalıdır.

İlk devirlere ait önemli bilgiler veren bir tarih kaleme alan II. Bayezid devri tarihçisi Aşıkpaşazâde, 1413'te Geyve'den geçerken hastalanmış, misafir olduğu Yahşi Fakih'in evinde, ev sahibinin yazdığı kitabı görüp, okuyarak kendi tarihini yazarken bu bilgileri kullanmıştır.

  • 3
  • 22
8 BİN BEYİTTEN OLUŞAN MESNEVİ TÜRÜNDEKİ ESER
8 BİN BEYİTTEN OLUŞAN MESNEVİ TÜRÜNDEKİ ESER

Bugün elimizde mevcut en erken Osmanlı tarihi 15'inci yüzyılın başlarında yazılan Ahmedî'nin İskendernâmesi'dir. 1412 veya 1413'te ölen Ahmedî manzum olan bu eserinde Büyük İskender menkıbesinden hareketle felsefe, ilahiyat, tıp ve tarihten söz eder. 8 bin beyitten fazla, uzun bir mesnevi türündeki İskendernâme'nin sadece 340 beytinde Osmanlı tarihinden bahsedilir.

Ertuğrul Gazi'den Yıldırım Bayezid devri ortalarına kadar gelen ve Emir Süleyman'a sunulan eserin Dâstân-ı Tevârih-i Mülûk-ı Âl-i Osmân isimli bölümü Osmanlı tarihi hakkında bazı bilgileri ihtiva etmektedir. 1390'da yazılan bu esere, müellif daha sonra 1410 yılına kadar olan hadiseleri de ilave etmiştir.

  • 4
  • 22
OSMANLI’NIN İLK DÖNEMLERİNİ BAŞKA NEREDEN ÖĞRENEBİLİRİZ?
OSMANLI’NIN İLK DÖNEMLERİNİ BAŞKA NEREDEN ÖĞRENEBİLİRİZ?

Ahmedî'nin eserinden sonra gelen ilk dönem Osmanlı tarihinin kaynaklarından biri de tarihi takvimlerdir. Saray takvimleri diye de adlandırılan bu kısa metin manzumeleri Hz. Âdem'den itibaren peygamberlerin ve halifelerin kronolojik listeleri ile Selçuklu, Osmanlı ve Karamanlıların tarihlerine ait önemli olayları ihtiva ederler.

Bu takvimlerde ayrıca kehanetler ve rüya tabirleri ile ilgili bilgiler de bulunur. Altı tanesi yayınlanan bu takvimlerin çoğunluğu II. Murad devrinde hazırlanıp padişaha sunulmuştur.

  • 5
  • 22
TARİH TAKVİMLERİNDE ÖNEMLİ BİLGİLERE DEĞİNİLİR
TARİH TAKVİMLERİNDE ÖNEMLİ BİLGİLERE DEĞİNİLİR

Bu takvimlerde kısa bilgiler bulunsa da zaman zaman önemli noktalara değinilmiştir. Mesela bu takvimlerde, Osmanlı kroniklerinde "Düzmece" olarak nitelenen Şehzade Mustafa'nın Yıldırım Bayezid'in gerçek oğlu olduğu açıkça ifade edilmiştir.

Takvimlerde olayın geçtiği yıl verilmeyip takvimin hazırlandığı yıldan ne kadar önce meydana geldiği zikredilir. Bazı takvimler daha sonra tarihçiler tarafından ele alınıp biraz süslenerek tarih kitabı haline getirilmişlerdir.

2020 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN