Arama

Türkçenin ilk sözlüğü Divanü Lugati’t-Türk'te yer alan atasözleri

Japonya'nın gösterildiği ilk dünya haritasının Divanü Lugati't-Türk'te yer aldığını biliyor muydunuz? Yazılı kültür birikimine sahip milletimiz, asırlar boyunca hafızalardan silinmeyen yapıtlar meydana getirmişlerdir. Bu eserlerden biri Divanü Lugati't-Türk'tür. Türkçenin ilk sözlüğü olan Divanü Lugati't-Türk, eşsiz bir hazine niteliğindedir. 11. yüzyılda yazılıp , birçok ilki barındıran Divanü Lugati't-Türk'te yer alan atasözlerini sizler için derledik.

Avçı neçe al bilse, adhığ ança yol bilir

Avcı ne kadar hile bilse, ayı o kadar yol bilir.

Divan-ı Lügati't Türk, Türkçenin bilinen ilk sözlüğüdür. Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılan Türkçe-Arapça bir sözlük, 638 sayfadan oluşan meydana gelir. Önsözde yazar, Türk dilinin tarifini, lehçelerin özelliklerini sayar ve dil bilgisi kurallarını Arapçadakilere kıyasla gösterir.

Aç ebek, tok telek

Aç kişi aceleci, tok kişi yavaş olur.

Kaşgarlı Mahmut, 1072 yılında yazmaya başladığı eseri 1074 yılında tamamladı. Mahmut, kitabın malzemesini, Türk dünyasının çeşitli boylarından topladı ve kitabı Bağdat'ta yazdı. Eserini, 1077 Bağdat'ta Halife Muktedî-Biemrillâh'ın oğlu Ebü'l-Kasım Abdullah'a takdim etti.

Aç ne yemes, tok ne temes

Aç olan ne yemez, tok olan ne demez!

Sözlük bölümünde Türkçe kelimelerin Arapça açıklamaları yapılır. Eser, Türkçeden Arapçaya sözlüktür. Arap sözlükçülüğü geleneğine göre kelimeler Arapça vezinlere göre tasnif edilir.

Tapug taş yerer, taş başıg yarar.

Hizmet taş yarar, taş baş yarar.

Türk dilinin ilk sözlüğü olan Dîvânü Lügati't-Türk, çeşitli Türk boylarından derlenmiş bir ağızlar sözlüğü karakterini taşır. Bununla birlikte eser yalnızca bir sözlük olmayıp Türkçe'nin XI. yüzyıldaki dil özelliklerini belirten, ses ve yapı bilgisine ışık tutan bir gramer kitabı; kişi, boy ve yer adları kaynağı; Türk tarihine, coğrafyasına, mitolojisine, folklor ve halk edebiyatına dair zengin bilgiler ihtiva eden, aynı zamanda döneminin tıbbı ve tedavi usulleri hakkında bilgi veren ansiklopedik bir eser niteliği de taşır.

Elig tutgınça ot tut.

Ateş tutmak, kefil olmaktan hayırlıdır.

2020 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN