Arama

Sezai Karakoç şiirinde Batı ve modernizm eleştirisi

"Sanat tutumum, dünya görüşümün bir bölümünden başka bir şey değildir." sözleriyle akıllara kazınan Sezai Karakoç, şiirlerinde modernizm ve Batı eleştirisine yer verir. İki medeniyeti birçok noktadan kıyaslayan Karakoç'a göre Batı yalnızca maddi unsurlarla örülü bir uygarlık anlayışı inşa etmiştir. Doğu ise bu tavrı eleştirmek ve karşı duruş sergilemek yerine pek çok açıdan Batı'nın mutlak üstünlüğünü kabul etmiştir. Karakoç, şiirlerinde bu anlayışı tenkit eder. İşte örneklerle Sezai Karakoç'un şiirinde Batı ve modernizm eleştirisi...

Sesli dinlemek için tıklayınız.
  • 1
  • 11
SEZAİ KARAKOÇ ŞİİRİNDE BATI VE MODERNİZM
SEZAİ KARAKOÇ ŞİİRİNDE BATI VE MODERNİZM

📌Sezai Karakoç, şair, yazar ve mütefekkir yönüyle edebiyatımıza önemli katkılar sunmuş şahsiyetlerdendir. Karakoç, gerek fikir yazılarında gerekse şiirlerinde önemli meselelerimizden biri olan Batı ve modernizm eleştirisi üzerinde durmuştur. Şairin sanat ve fikir hayatında bu mesele, geniş bir yelpaze ile okuyucunun karşısına çıkar.

📌Öncelikle modernizm kavramına bakılması faydalı olacaktır. Modernizm, Batı dışındaki toplumların bilim, teknoloji ve medeniyet seviyesini yakalamak için Batı'yı birçok noktadan örnek alması ve Batı tarzını benimsemesidir. Türkiye'nin modernleşme yani Batılılaşma serüveni 19. yüzyılda başlar ve günümüze kadar uzanır.

Sezai Karakoç kimdir?

  • 2
  • 11
KARAKOÇ'A GÖRE MODERNLEŞME BİREYİ ASLINDAN UZAKLAŞTIRIR
KARAKOÇ’A GÖRE MODERNLEŞME BİREYİ ASLINDAN UZAKLAŞTIRIR

📌Tanzimat döneminden itibaren aydınlar arasında Batı'ya karşı hem büyük bir karşı duruş hem de bu medeniyetin gelişim ve ilerleme sağlayacak yönlerinin alınmasına dair fikirler beyan edilmiştir.

➡Karakoç, bütün bu tartışmalar içinde Doğu ve Batı'yı tarihi, felsefi, dini, milli ve ideolojik kimliği içerisinde en iyi analiz edip konumlandıran isimlerden biri olmuştur.

➡Karakoç'ya göre modernleşme bireyi ister istemez değiştirmektedir. Değişiklik sonucu ortaya çıkan yeni düşünme tarzıyla birey kendisini yeniden oluşturmakta fakat bu çoğu zaman kendini konumlandırma, kimlik bunalımı gibi sorunları da beraberinde getirmektedir.

Sezai Karakoç'un en çok sevilen 20 şiiri

  • 3
  • 11
"EVİN ÖLÜMÜ" MEDENİYETİN ÖLÜMÜDÜR
EVİN ÖLÜMÜ MEDENİYETİN ÖLÜMÜDÜR

📌Karakoç, Doğu'nun Batı'ya öykünmesini ilk olarak medeniyetimize yansıyan yönleriyle şiirlerinde ele alır. Doğu kendi kimliğinden ve medeniyetinden uzaklaşmış ve yeni dünyalara sürüklenmiştir. Evin ölümü bu temayı işleyen şiirlerden yalnızca biridir. Bu şiir, bir bakımına medeniyetin ölümünü simgeler. Çünkü bir medeniyet göstergesi olan büyük şehirlerin oluşumu evlerden başlar. Evlerde yaşanan hayatı ise kişilerin değer yargıları belirler. Kişinin karakterinin oluşumu, ana rahminden sonra evlerde şekillenir.

📌Şiirde annenin ölümüyle ev de ölür ve beraberinde getirdiği bütün değer yargıları yok olup gider.

"Anne gitti ve evler döndü yazlık otellere
Anne gitti ve sular buruştu testilerde
Artık çamaşırlar yıkansa da hep kirlidir
Herkes salonda toplansa da kimse evde değildir
Bir zamanlar anne açarken kapıyı
Şimdi kimse yok kapayacak kapıyı".

Sezai Karakoç'un Hızırla yolculuğu: "Hızırla Kırk Saat"

  • 4
  • 11
ÖLÜMÜN CESUR KÖRFEZİ BALKONLAR
ÖLÜMÜN CESUR KÖRFEZİ BALKONLAR

📌Karakoç'un ev imgesi üzerinden modernizm eleştirisi sunduğu en ünlü şiirlerden biri Balkon'dur. Mimari ve şehir yapılarının değişimi, modernitenin en yoğun biçimde gözlemlendiği alanlardan biridir.

BALKON ŞİİRİ

Çocuk düşerse ölür çünkü balkon
Ölümün cesur körfezidir evlerde
Yüzünde son gülümseme kaybolurken çocukların
Anneler anneler elleri balkonların demirinde

İçimde ve evlerde balkon
Bir tabut kadar yer tutar
Çamaşırlarınızı asarsınız hazır kefen
Şezlongunuza uzanır ölü

Gelecek zamanlarda
Ölüleri balkonlara gömecekler
İnsan rahat etmeyecek
Öldükten sonra da

Bana sormayın böyle nereye
Koşa koşa gidiyorum
Alnından öpmeye gidiyorum
Evleri balkonsuz yapan mimarların

📌"Ölümün cesur körfezidir evlerde" balkonu tanımlayan bu dize oldukça önemlidir. Kent hayatı artık evlerde yeni bir mimari tarzı da beraberinde getirmiştir. Bu tarz, ölüme açılan en kolay kapıları da simgeler. Şair balkonlu evlerde yaşanan çocuk ölümlerinin altını çizmek için bu dizeleri kullanır.

📌Şiirin asıl teması, modern mimarinin insanlar üzerindeki olumsuz etkileridir. Balkon mimarisi Batılılaşmadan sonra hayatımıza girmiştir. Apartman kültürünün yaygınlaştığı, insanların daracık mekanlara sıkıştırılarak kendilerine bir hayat oluşturmalarının istendiği bu yeni mimari tarzda, balkon insanın dışarıyla olan temasını ve ölümü simgeler. Balkon bize ait olmayan bir medeniyetin unsurunu, bizzat hayatımızın içine dahil etmemizin bir sonucudur. Balkon, Karakoç'un şiirinde modern hayatın bütün açmazlarını ve çıkmazlarını gözler önüne seren önemli bir metafordur.

  • 5
  • 11
KENTLEŞME ÜZERİNDEN MODERNİZM ELEŞTİRİSİ
KENTLEŞME ÜZERİNDEN MODERNİZM ELEŞTİRİSİ

📌Sezai Karakoç'un kentleşme üzerinden sunduğu modernite eleştirilerden biri de "Ödünç Gece" isimli şiirdir.

ÖDÜNÇ GECE

"Bu şehir yerden bile ağır bu gece
Altında bir tek ölü olsun kalmamış
Ölenlerdir incelten hafifleten oysa
Uçacakmış gibi yapan şehirleri"

📌Modernleşmenin dayattığı ilkelerden biri sanayileşme ve kentleşmedir. Kentleşme bir anlamda insanın tabiatından uzaklaşması hatta kopmasıdır. Medeniyetimiz ölüleriyle birlikte yaşayan şehir yapılarına sahiptir. Fakat yeni şehirleşme düzeninde mezarlıklar kent dışlarına itilmiştir. Bu da aslında bireyin gündelik yaşamından ölüm fikrini tamamen kovmak ve fani hayatın durmak bilmeyen koşturmasına kendisini kaptırması anlamına gelir.

2021 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN