Arama

Polisiye roman─▒n edebiyat tarihi­čöŹ

19'uncu y├╝zy─▒lda s├Âz gelimi Sanayi Devrimi sonras─▒ k├Âyden kente g├Â├ž├╝n sonucu olarak cinayetler ta┼čradan ┼čehre ta┼č─▒nmaya ba┼člar. Su├ž ├že┼čitlendik├že, hik├óyeler zenginle┼čir. Fakat "d├Ân├╝┼č├╝m" de─čil de "geli┼čimden" bahsedilecekse "ilerlemek" zorunda olan polisiyenin yak─▒t─▒ yazar─▒n hayal g├╝c├╝ ve zek├ós─▒d─▒r. G├╝n├╝m├╝z polisiye romanlar─▒nda hi├žbir katilin ak─▒l edemeyece─či zekice su├žlar okuyoruz, ├ž├╝nk├╝ yazarlar "├ž─▒tay─▒ y├╝kseltmek" i├žin "kusursuz cinayeti" yazman─▒n pe┼čindeler. Peki, polisiye edebiyat nas─▒l ortaya ├ž─▒kt─▒?

  • 1
  • 26
POL─░S─░YE ROMANIN T─░POLOJ─░S─░
POL─░S─░YE ROMANIN T─░POLOJ─░S─░

S─▒radan okurlar─▒n yan─▒ s─▒ra, kimi yazarlar─▒n d├╝┼č├╝n├╝r ve sanat├ž─▒lar─▒n da ilgisini ├žeken polisiye roman t├╝r├╝, 19. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda sanayile┼čme, kentle┼čme ve kitle k├╝lt├╝rlerinin olu┼čtu─ču d├Âneminde ortaya ├ž─▒kt─▒.

Okuyucuya en ba┼čta bir cinayet sunulur ve bu cinayeti i┼člemesi muhtemel olan ki┼čiler, birer ipucudur. Olaylar ve olaylar─▒n s├╝r├╝kleyicili─či her zaman karakter derinli─činin ├Ân├╝nde gider. Polisiyelerde su├ž genelde bireyseldir; dedektif veya amat├Âr merakl─▒ biri taraf─▒ndan cinayetin ├ž├Âz├╝lmesinin ard─▒ndan, su├žlu yakalan─▒p cezaland─▒r─▒l─▒r.

  • 2
  • 26
POL─░S─░YE ROMANIN TAR─░H─░
POL─░S─░YE ROMANIN TAR─░H─░

Polisiye roman t├╝r├╝, ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒'ndan sonra klasik formunun d─▒┼č─▒na ├ž─▒karak farkl─▒ t├╝rlerden ├Âgeler bar─▒nd─▒rmaya ba┼člad─▒. Polisiyenin ba┼čka bir alt t├╝r├╝ ise daha fazla ┼čiddet unsurunu i├žinde bar─▒nd─▒ran kara romand─▒r. Bu t├╝r├╝n en bilinen ├Ârne─či Mike Hammer'─▒n kahraman─▒ Mickey Spillane'dir.

─░ki D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda ya┼čanan geli┼čmeler ba┼čka bir t├╝r polisiye t├╝r├╝ olan casus roman─▒na zemin haz─▒rlad─▒. Hareketli roman olarak adland─▒r─▒lan bu t├╝r├╝n yazarlar─▒ aras─▒nda James Bond karakterinin yarat─▒c─▒s─▒ Ian Fleming vard─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde ise polisiye t├╝r├╝n├╝n b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de melezle┼čti─či ve i├žinde farkl─▒ ├Âgeleri bar─▒nd─▒rmaya ba┼člad─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir.

  • 3
  • 26
G├ťNE┼×─░N DO─×DU─×U YER: JAPONYA
G├ťNE┼×─░N DO─×DU─×U YER: JAPONYA

Uzak ada Japonya, y├╝zlerce y─▒ll─▒k kendine has k├╝lt├╝r├╝, d├╝nyan─▒n bat─▒s─▒ndan bir hayli "de─či┼čik" gelenekleriyle, polisiye edebiyatta da fark─▒n─▒ ortaya koyuyor. Korku ve gerilim ├Â─čeleriyle bezeli, Kanae Minato tarz─▒ Japon su├ž romanlar─▒, do─črusu herkese hitap edecek cinsten de─čil. Elbette bu "├╝rk├╝t├╝c├╝" tarz─▒n d─▒┼č─▒nda genele hitap eden yazarlar da bir hayli fazla. Fuminori Nakamura, Miyuki Miyabe ve Natsuo Kirino, Japon polisiyesi denilince akla ilk gelen isimlerden baz─▒lar─▒ÔÇŽ

  • 4
  • 26
POL─░S─░YEN─░N Y├ťKSELEN─░: ─░SKAND─░NAVYA
POL─░S─░YEN─░N Y├ťKSELEN─░: ─░SKAND─░NAVYA

─░skandinav polisiyesi, d├╝nya e─člence sekt├Âr├╝n├╝n kalbi Hollywood'a do─črudan transfer olacak kadar iddial─▒ ├Ârneklerle dolup ta┼č─▒yor. Milenyum ├ť├žlemesi'nin yazar─▒ Stieg Larsson, aram─▒zdan ├žok vakitsiz ayr─▒lsa da, "Norve├žli Su├ž Krali├žesi" Karin Fossum, Yrsa Sigur─čard├│ttir, H├ąkan Nesser, ├╝lkemizde de ├žok sevilen Jo Nesbo, Elsebeth Egholm, Arne Dahl, gen├ž ya┼č─▒nda ├Âd├╝llere doyamayan Salla Simukka gibi yazarlar ve daha niceleri, bayra─č─▒ ta┼č─▒maya devam ediyorlar.

  • 5
  • 26
GELENEKTEN GELECE─×E: BR─░TANYA
GELENEKTEN GELECE─×E: BR─░TANYA

Britanya'n─▒n polisiye ile ili┼čkisi futbola benziyor. Yay Topuklu Jack'in, James Bond'un, Kar─▒nde┼čen'in memleketi, t├╝r├╝ adeta var eden derin k├Âkleriyle her zaman polisiyenin bayraktarl─▒─č─▒n─▒ yap─▒yor, fakat bazen de di─čer ├╝lke polisiyelerinin g├Âlgesinde kal─▒yor. Bol ├Âd├╝ll├╝ Val McDermid ve M├╝fetti┼č Rebus serisi ile g├Ân├╝llerde taht kuran Ian Rankin, ─░sko├žya'y─▒ temsil ediyorlar.

Lindsey Davis, ├Âzellikle Roma d├Ânemini konu edinen su├ž kitaplar─▒yla kendini ├Âzel bir yere konumland─▒r─▒yor. Britanya polisiyesinin dikkat ├žekici ├Âzelliklerinden biri de kad─▒n yazarlar─▒n bir hayli fazla olmas─▒. T├╝m d├╝nyada geni┼č bir okur kitlesine sahip Ruth Rendell yak─▒n ge├žmi┼čte vefat etmi┼č olsa da, Kathryn Croft, Dreda Say Mitchell, Helen Giltrow, Minette Walters, Clare Mackintosh, Kate Atkinson gibi isimler, Agatha Christie'nin izinde emin ad─▒mlarla ilerliyorlar. Trendeki K─▒z'─▒n yazar─▒ Paula Hawkins ise belki de bu kortejin en ├Ânde y├╝r├╝yenlerinden biri.

2019 Fikriyat. T├╝m haklar─▒ sakl─▒d─▒r.
B─░ZE ULA┼×IN