Arama

Divan edebiyatında aşina olmadığınız terimler

Edebiyat kendi devrinin düşüncesinden, yaşayışından izler taşır. Bu izlerle divan edebiyatı, eski toplumumuzun düşünüş, yaşayış ve sanat sevgisini günümüze taşıyarak klasikleşmiştir. Beyitlerde, nesirlerde kullanılan her kelime, ince düşünüş ve derin bir manayı barındırır. Bu devirde kaleme alınmış eserlerin anlaşılması da bu terimlerin bilinmesinden geçer. Gelin, divan edebiyatında aşina olmadığınız terimlere yakından bakalım.

  • 3
  • 13
FERRAŞ
FERRAŞ

📚 Ferraş: Döşeyen, döşemeci, süpürücü, hizmetçi.

◾ Eskiden cami, imâret gibi müesseselerin temizliğini yapan kişilere denilirdi. Kâ'be'yi temizleyip süpürenlere de ferraş adı verilir.

◾ Divân şiirinde ferraş, daha çok sabahleyin işini gördüğünden dolayı, sabah mazmunu ile birlikte kullanılır. Bu nedenle sabâ yeli, sevgilinin saçı, aşıkın ahı ve gözüne teşbih olunur.

Divan edebiyatından beyitler ve anlamları

🔸

Bâd eşiğin pâk ederken çeşmine yaş andırır
Her dem âb-efşânlığı sakkaya ferrâş andırır

Ahmed Paşa

  • 4
  • 13
EBR-İ NİSAN
EBR-İ NİSAN

📚 Ebr-i nisan: Nisan bulutu.

◾ Rivayetlere göre nisan ayında yağan yağmur istiridyenin karnına düşünce inci, yılanın ağzına düşünce zehir olur. Yılan ve istiridye bu ayda toprak üstüne çıkıp yemek yerlerdi. Allah'ın hikmeti sonucunda aynı yağmur, birinin karnında zehir, diğerininkinde inci oluşturur. Böylelikle nisan bulutu bereketini gösterir.

◾ Nisan bulutu, doğanın yeniden canlanmasını sağlar. Bu da bereketin göstergesidir.

Nisan yağmurunun faydaları neler?

🔸

Ey Nacati kilk-i gevher-barına kıymet mi var
Dürr olur her katre kim ol ebr-i nisan yağdırır

Necâti

  • 5
  • 13
KEH-KEŞÂN
KEH-KEŞÂN

📚 Keh-keşân: Samanyolu, gökyüzündeki koyu yıldız kümesi.

◾"Kehkeşân" tamlama olarak "saman götürenler" anlamına gelir. Kerpiç ustalarına saman taşıyanların düşürdükleri kırıntılardan kinaye olarak bu koyu karanlık, kehkeşân olarak adlandırıldı.

Divan edebiyatı şairlerinin birbirinden farklı meslekleri

🔸

Kemân-ı çerhi almış kabza-i teshire zanneyler
Görenler çille-i zer-târ-ı yâyın kehkeşân-âsâ

İzzet Molla

  • 6
  • 13
KEF
KEF

📚 Kef: Köpük, avuç içi, aya.

◾ Divan şiirinde bu kelimenin daha çok uzak anlamı kullanılır. "Kef geçmek" ise takati kesilmek anlamına gelir.

🔸

Yüzüne kefler urup yire sürüp acıtdılar
Bilmezin deryâ-yı ummanı benim nem sandılar

Necâti

  • 7
  • 13
MEKES
MEKES

📚 Mekes: Sinek.

◾Divan edebiyatında sevgilinin beni, karasinek olarak ele alınır. Bazen rakip olarak nitelendirilen aşığın düşmanı sinek olabilmektedir. Hatta bu yönüyle peşşe (sivrisinek) olarak zikredilirler.

🔸

Sihirle bir mekes olsam konardım ol sanemin
Lebinde hâli gibi yer idim şeker güstâh

Ahmed Paşa

2024 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN