Mustafa Özcan
20 Kasım 2026
Mustafa Özcan
Küresel Köyde Eksen Kayması
Tüm Yazıları

Küresel Köyde Eksen Kayması

APEC, Asya-Pasifik Ekonomik İş Birliği tahtında dünyanın üç lideri bir araya geldi. Çin lideri Şi'nin ev sahipliğinde Trump ile Putin üçlü masada bir araya geldi. Bu münasebetle 1945 yılında yapılan Yalta Toplantısı yad edildi. İkinci Dünya Savaşı'nın bitiminde benzeri üçlü masada Rusya, ABD ve İngiltere temsil ediliyordu. Churchill, Stalin ve Roosevelt ülkelerini temsilen Yalta'da buluşmuşlardı. Yalta, genellikle dünyayı nüfuz alanlarına bölmesiyle bilinir. Hep öyle hatırlanacaktır. 80 yıl kadar sonra Çin'in güneyi Shenzhen'de yapılan zirvede bu defa İngiltere baypas edilmiş ve yerine Çin ikame edilmiştir. Bu zirvede Avrupa da temsil edilmedi. Bu onları gerileyen güçler kümesine sokuyor. Onların gıyabında bir zirve yapıldı. Genellikle BM'de reform konuları ve nükleer gerilim veya savaş ihtimalinin azaltılması konuları işlendi. Nükleer savaşın kazananı olmayacağı söylendi. Burada Trump büyük güçlerin elindeki nükleer başlıkları açıklayarak dikkatleri üzerinde topladı. Yani şov yaptı. Buna göre ABD'nin elinde dört bin kadar nükleer başlık bulunuyor. Rusya ise 3800 başlıkla onu takip ediyor. Çin ise arkadan geliyor ve 400 ile 500 civarında nükleer başlık bulunduruyor.

APEC toplantısıyla bağlantılı yapılan zirvede Avrupa temsil edilmedi. Avrupa gerileyen güçler arasında sayılıyor. Bununla birlikte Ukrayna'da çözüm büyük oranda Avrupalı güçlerin rızasına bağlı. Bu dışlayıcı muameleden Avrupalıların incindiklerinden şüphe yok. İngiltere'nin de buruk olduğundan şüphe edilemez. Kendilerini temsilen masada kimse yoktu. Trump'ın kendilerinin çıkarlarını temsil etmediğini biliyorlar. Bu nedenle de Ukrayna konusunda karşılarına bir sürprizle çıkmamasını istiyorlar.

Bununla birlikte El-Kuds el-Arabi gazetesinin başyazısında değinildiği gibi üçlü zirvede Araplar da temsil edilmedi. İslam dünyası 100 yıldan beri, belki bilemediniz iki yüz yıldan beri bitkisel hayatta bulunuyor. Uluslararası sistemde esamisi okunmuyor.

Bu bir taksim veya nüfuz alanlarına bölme toplantısı mıdır ya da Yalta'nın başka bir şekilde devamını mı temsil ediyor? Bundan sonraki gelişmeleri takiben bunu anlayabiliriz. İngiltere'nin büyük güçlerin arasından çıkmasıyla birlikte dünya düzeninde bir eksen kayması oldu. Shenzhen toplantısı belki peşrev düzeyinde bir toplantı olabilir. Trump, Avrupa ile köprüleri attıktan veya yolları ayırdıktan sonra kendisine yeni ortaklar buldu. Hem Putin hem de Şi, Trump'a sempatik yaklaştılar. Buna mukabil Şi, Putin'e mesafeli davrandı.

Üçlü zirve toplantısı çerçevesinde MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli neden Türkiye'nin bu zirvede temsil edilmediğini sordu. Belki erken ama yerinde bir soru. Belki olayların hızlı akışıyla birlikte birkaç yıl zarfında Türkiye kendisine yer açabilir ve uluslararası bir aktör olarak sivrilebilir. Kabına sığmayabilir. Soğuk Savaş'tan beri gelişmeler Türkiye lehinde seyrediyor. Güneyde İsrail, kuzeyde ise Rusya zorlanıyor. Çin'in dışındaki bütün küresel aktörler geriliyor. ABD de buna dâhil.

Kısaca küresel sistemde bir eksen kayması var. Çok kutuplu bir dünyaya doğru açılıyoruz. Bu gelişen ve değişen dünya Türkiye'ye yeni ufuklar ve fırsatlar vadediyor.

Mustafa Özcan

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayın.

YAZAR ARŞİVİ

Mustafa Özcan

Mustafa Özcan Diğer Yazıları