Varlığı Olduğu Hal Üzere Kabul Etmek: Merhamet
Prof. Dr. Ekrem Demirli merhameti anlattı: "Merhamet kelimesinin eş anlamlısı saygıdır. Saygı aslında saymaktan, var kabul etmekten gelir. Dolayısıyla Müslümanlıkta saygının temel meselesi varlığı yaratılmış olarak düşünmek yani Rahman'ın bir tecellisi olarak düşünmek demektir."
▪️ İslam ahlakı hakkında konuşurken önce bir metod belirlemek lazım. İslam'da ahlak dine bağlıdır. Daha doğrusu imana bağlıdır. İman üzerinden bütün konular bir noktada toplanır ve Kelime-i Tevhid'in tecellisi olarak ortaya çıkar. Dolayısıyla ahlak ne filozofların açıkladığı anlamda insan mizacının dengesi ya da toplumla ilişki, toplumsal düzen gibi bir anlama gelebilir ya da modern çağda kullanıldığı gibi insanın iç huzuru, iç dengesi gibi böyle bir anlama gelebilir. İslam geleneğinde, düşüncesinde ahlak bu bütün disiplinler için geçerlidir. Bu bakımdan buna tam olarak ahlak demekten daha çok din demek, dindarlık demek lazım.
Kelime-i Tevhid nedir?
Kelime-i Tevhîd, "Lâ ilâhe illallâh Muhammedü'r-rasûlullah" sözüdür.
▪️ Merhamet aslında varlığı olduğu hal üzere, bulunduğu hal üzere idrak etmek ve anlamak demektir. Buradan hareketle merhamet kelimesinin yakın anlamlısı ne olabilir diye düşünürsek aslında saygı kelimesi ya da sevmek kelimesidir diyebiliriz. Merhamet kelimesinin eş anlamlısı saygıdır. Çünkü saygı aslında saymaktan, var kabul etmekten gelir. Eşyanın sürekli Allah tarafından var edildiğini bilmekten kaynaklanır. Dolayısıyla Müslümanlıkta saygının temel meselesi varlığı yaratılmış olarak düşünmek yani Rahman'ın bir tecellisi olarak düşünmek demektir. Bizim varlığa yönelik saygımızı bu oluşturur, varlığın saygınlığını, varlığın itibarını ve varlığın izzetini de bu oluşturur. Dolayısıyla her şey itibarlıdır, her şey izzetlidir ve her şey sayılmaya layıktır. Bu, Rahman'dan var olmak demektir.
▪️ Türkçemizde şöyle bir deyim kullanılır: Merhametten maraz doğar. İnsanlar bunu genellikle merhametli olmanın kötü bir durum oluşturacağı anlamında yorumlar. Buradan hareketle birbirlerine aslında merhametli olmamayı tavsiye ederler. En azından merhamet ettiğinizde buradan bir sıkıntı doğacağını söylerler. Cümle şu anlamda doğrudur: Merhamet alemin varlık nedenidir. Dolayısıyla bu, Müslüman düşünürlerin eş anlamda kullandıkları birkaç kavramdan bir tanesidir. Bunlardan biri sevgidir. Müslüman düşünürler alem sevgiden var olmuştur, alem merhametten var olmuştur, alem ikramdan var olmuştur derler. Bunların hepsi aslında aynı anlama geliyor yani hepsi aynı noktaya gidiyor.
