Neden her yol Kaşgar’dan geçerdi?
Türk dünyasının kadim kentlerinden biri olan Kaşgar, İpek Yolu'nun kalbinde Uygur kültürünün ve İslam estetiğinin bin yıllık mirasını taşıyan sarsılmaz bir kale. Ancak bugün bu kadim kent, yalnızca gelenekleri ve sanatıyla değil, maalesef Çin yönetiminin ağır kısıtlamaları altında verdiği varoluş mücadelesiyle de anılıyor. Müslüman kimliğin baskılandığı bu sancılı dönemde Kaşgar, hem köklü bir geçmişin zarafetini hem de sönmeyen bir inancın direnişini temsil ediyor. Peki, zamanında neden her yol Kaşgar'dan geçiyordu?
🔹 İpek Yolu'nun kalbi Kaşgar, tarihin en önemli kavşak noktalarından biri. Kaşgar'ın kaderi aslında coğrafi bir mecburiyetle şekillendi diyebiliriz. Kadim kent, doğudaki devasa Taklamakan Çölü ile batıdaki aşılmaz Pamir Dağları'nın tam birleştiği yerde bulunuyor.
🔹 Antik çağlarda bu sert coğrafyayı aşmaya çalışan bir kervan için Kaşgar, hayatta kalmanın tek adresiydi. Bundan ötürüdür ki tarih boyunca tüm ticaret rotaları, doğanın sunduğu bu tek geçit noktasına, yani Kaşgar'a akmak zorunda kalmış...
🔹 İpek Yolu denildiğinde akla tek bir çizgi gelse de esasen bu yol dallara ayrılan dev bir ağdı. Kaşgar, Çin'in içlerinden gelen "Kuzey" ve "Güney" kervan yollarının tekrar birleştiği stratejik bir düğüm kabul ediliyordu.
🔹 Buradan ayrılan kervanlar ise Hindistan'a, İran'a veya doğrudan Anadolu üzerinden Avrupa'ya yönelirdi. Bu jeopolitik konum şehri, zamanla dünyanın en büyük lojistik ve aktarma merkezi haline getirmişti.
🔹 Kaşgar deyince akla pek çok kavram pek çok isim geliyor evet ama Kaşgar şehri günümüzde bir tutsak muamelesi görüyor. Çin'in baskıları altında yaşam mücadelesi veren bir geleneği de beraberinde görüyoruz.
🔹 Doğu Türkistan halkı, Çin'in bu kirli oyunlarına maruz bırakılıyor yıllardır. Uygur Kağanlığının kurulduğu andan beri bu işkence maalesef var. Kirli emellere sahip bu devletlerden kurtulmak için Yakup Han Bedevlet, Alihan Töre, Osman Batur, İsa Yusuf Alptekin gibi nice yiğitler vatanları uğruna kendileri siper ettiler...
🔹 Kaşgar'ın merkezinde yer alan Iydgâh Camii, Türkistan'ın en büyük ve en önemli ibadethanelerinden. Sarı tuğlalı cephesi ve geniş avlusuyla sadece bir dini merkezinden çok fazlası. Burası halkın toplandığı, bayramların kutlandığı ve önemli kararların konuşulduğu maneviyatın yüksek olduğu bir meydan.
🔹 Mimarisi, İslam sanatı ile bölgenin yerel motiflerinin nasıl zarifçe birleştiğini gösteriyor. Ancak bu kıymetli caminin bugün açık olup olmadığı muamma. Çin baskısı bilhassa Müslüman Uygurlar için daha da şiddetli bir hal almış durumda...
🔹 Kaşgar'da gizlenmek durumunda bırakılan Müslümanlığı konuşalım. Evet, İslam'ın yanı sıra Budizm ve Maniheizm gibi dinler de mevcut ama ağırlıklı olarak Çin'in baskıları altında İslam tüm gerçekliği ile yaşanıyor.
🔹 Hindistan'dan gelen rahipler, Arap yarımadasından gelen tacirler ve Türkistanlı bilgeler Kaşgar'ın kervansaraylarında bir araya gelirdi. Bu kozmopolit yapı, Kaşgar'ı o dönem için dünyanın en hoşgörülü ve entelektüel açıdan zengin şehirlerinden biri yapmıştı.
Uygur Türklerine uygulanan Barın Katliamı nasıl gerçekleşti?
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
