Eş-Şeyhü'r-Reis’in İzinde: Oruçla Gelen Şifa
Modern tıbbın bugün "otofaji" ve "hücresel yenilenme" ismiyle Nobel ödülleri eşliğinde keşfettiği şifa formülü, bundan bin yıl evvel "Şeyhu'r-Reis" yani İbn-i Sinâ tarafından "El-Kanun fi't-Tıbb"ın sayfalarına nakşedilmişti. Orucu yalnızca midenin açlığı değil, bedenin biyolojik bir restorasyonu ve ruhun arınma disiplini olarak gören kadim İslam tıbbı, Ramazan'ın sunduğu bu mucizevi reçeteyi laboratuvarların çok ötesinde bir derinlikle bizlerin bilgisine sunuyor. İşte İslam tıp tarihinin zirve isminden, modern bilimin hayranlıkla takip ettiği şifa rehberi...
◾ İbn-i Sinâ binlerce yıl önce kaleme aldığı "El-Kanun fi't-Tıb" adlı eseri tıp alanında büyük ses getirmişti. Eş-Şeyhü'r-Reis kitabında yalnızca orucu bir dini vecibe olarak görmez. Orucun aynı zamanda bedeni yenileyen bir "tedavi yöntemi" olarak niteler.
◾ İbn-i Sinâ, hastalıkların temel kaynağının "sindirilmemiş gıdaların üst üste binmesi" yani hazımsızlık olduğunu söyler. Sinâ'ya göre beden; gıdayı işlemekle meşgulken kendi kendini onarmaya vakit bulamaz...
◾ Mideyi tamamen doldurmaktan kaçınmak oldukça elzemdir. Hazım bitmeden ikinci bir yemek yemek, bedene yapılabilecek en büyük zulümdür.
◾ 2016 senesinde Nobel Tıp Ödülü alan Yoshinori Ohsumi'nin "Otofaji" yani "hücrenin kendi kendini yemesi" teorisi, İbn-i Sinâ'yı doğrular. Uzun süreli açlık durumunda hücreler; içindeki atıkları ve hasarlı proteinleri parçalayarak enerjiye dönüştürür.
◾ Kısacası oruç, bedenin hücresel düzeyde temizlik yapmasına denilmekte. Bu ünlü eserinde okurlarına oruçla alakalı bilgiler ve tavsiyeler veren Eş-Şeyhü'r-Reis, her insanın mizacının farklı olduğunu ve gıdaların bu mizacı etkilediğini aktarır.
◾ Oruç açarken mideyi birden soğuk suyla şoklamamak gerektiği hususunda uyarılar da bulunur. Ilık ve yumuşak gıdalarla başlamanın mide asidini dengeleyeceğini belirtiyor.
İnsan mizaçları; sıcak, soğuk, nemli, kuru olabilmekte.
Ilık ve yumuşak gıdalara; hurma, çorba gibi yiyecekleri örnek verebiliriz.
◾ Sinâ, bilimselliği olmayan tavsiyelerde bulunmaktan kaçınmıştır. Örneğin; Glisemik indeksi düşük gıdalarla oruç açmanın, kan şekerini ani yükseltmeden beynin leptin kısmını devreye soktuğu kanıtlanmıştır. İşte bu, aşırı yemeyi engeller ve yemek düzenini dengeler.
◾ Avrupa'da tanındığı ismiyle Avicenna; bedendeki toksinlerin ancak açlık ve hareketle atılabileceğini savunmakta. Orucu, iç organların bilhassa karaciğerin dinlenme süreci olarak görmüştür.
Glisemik indeksi düşük gıdalardan bazıları:
Yoğurt, et, yeşil yapraklı sebzeler, süt ve süt ürünleri, kepekli ekmek, greyfurt, erik, elma, hurma.
Leptin ne demek?
Beynin doyma sinyalini veren kısmın adıdır.
◾ Günümüzde "Intermittent Fasting" adını verdikleri "Aralıklı Oruç" olarak popülerleşen yöntem tamamen insülin direncini kırmak, iltihabı azaltmak ve karaciğer yağlanmasını önlemek için modern tıbbın en güçlü tavsiyelerinden biri olarak karşımıza çıkıyor.
◾ İbn-i Sina, psikolojik durumun fiziksel sağlığı doğrudan etkilediğini vurgulayan ilk hekimlerdendi. Oruç metabolik faydalarının yanı sıra kalp ve damar sağlığı için de oldukça faydalıdır. İslam tıbbında "kanın temizlenmesi" olarak tabir edilen süreç, günümüzde enflamasyonunun yani iltihabın azalması olarak isimlendiriliyor.
