Arama

Türkçe sevdalısı şair:Ali Şir Nevai

Türk dilinin en büyük savunucularından Ali Şir Nevai, yaşadığı dönemde şair ve yazarların rehberi olur. Hüseyin Baykara ile çocukluktan başlayan dostluğu, onun siyaset ile iç içe yaşam sürmesini sağlar. Farsçanın edebi dil olduğu bir dönemde, Türkçe eserler kaleme alır. Şiirleri ile kuşakları etkileyen şiir ırmağının büyük şairi 1501 tarihinde Herat'ta vefat eder.

Hüseyin Baykara ile dostluğu

🔸 Nevai, çocukluk yıllarını beraber geçirdiği Hüseyin Baykara ile beraber büyür. İki arkadaş arasında güçlü bağlar oluşur. İlerleyen yıllarda Timur Devleti'nin hakimi olmasıyla Hüseyin Baykara, Nevai'nin yanına gelmesini ister. Herat'ın alınmasından bir ay sonra buraya gelen şair, Sultan Baykara'ya "Hilâliyye" kasidesini sunar.

🔸 Herat'a geldikten sonra çok sıcak bakmasa da devlet işleriyle ilgilenmeye başlar ve ölünceye kadar sadakat ile dostu Hüseyin Baykara'ya hizmetlerde bulunur. Sultana olan bağlılığının belgesi niteliğindeki Mecâlisü'n-Nefâis adlı tezkireyi kaleme alır.

Türkistan'ın gözbebeği 10 cami

🔸 Sarayda yaşanan entirikalar ve bundan doğan düşmanlıklar, Ali Şir Nevai'yi fazlasıyla üzer. 1498 yılında teselli için Meşhed'e gider, bir müddet orada kaldıktan sonra Kabe'ye de gitmek için saraydan izin ister.

🔸 Ancak yolların güvenli olmayışı sebebiyle izin verilmez ve Herat'a dönmek zorunda kalır. Herat'ta, 1501 yılında vefat eder ve hayattayken inşa ettirdiği Kudsiyye Camii yanındaki türbeye defnedilir.

Orta Asya'nın kadim şehri Türkistan'daki tarihi yerler

Fikir dünyası

🔸 Nevai, yakın arkadaşı Hüseyin Baykara'nın aksine devlet işlerinden pek hoşlanmaz. Bir süre sonra yerini, Nizâmeddin Süheylî'ye bırakır. Çünkü Nevai'nin gönlü, kalem ve kağıttan yani yazmaktan yanadır.

🔸 Çalkantılı bir dönemde yaşayan şair, saltanat kavgaları içerisinde bile eser yazmaktan geri durmaz ve önemli yapıtlar verir.

Edebi kişiliği

🔸 Timur Devleti'nde, Türkçe yazan sanatçılar oldukça azdır. O dönem, yazılan tüm eserler, Farsça olarak kaleme alınır. Fakat Nevai'nin bu konuda net bir duruşu vardır.

🔸 Türkçeyi edebi dil olarak kullanmayan, Farsça yazan çağdaşlarına büyük bir tepki gösterir ve bu durumu eleştirir.

🔸 Ali Şir Nevaî, Arapçanın zengin bir dil olduğunu biliyordur. Fakat Türkçenin geri planda tutulmasına karşıdır. Bu yüzden Türkçe ve Arapçayı tarafsız bir şekilde mukayese etmeyi düşünür.

🔸 Türkçenin üstün ve ağır basan taraflarını Muhakemetü'l-Lugateyn adlı eseriyle ortaya koyar.

2024 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN