Bilgi belleği: Kütüphaneler
İnsanlığın bilgiyi koruma, bir arada tutma ve yayma gibi kaygıları kitapların oluşmasına, kitapların çoğalması ise kütüphane mefhumunun ortaya çıkmasına vesile olmuştu. Antik dönemlerden itibaren insanlığın bilgi ihtiyacını karşılayan kütüphaneler, toplumların medenileşmesine zemin hazırlamıştı. Tarih içinde sıklıkla form değiştiren kütüphaneler, bugün kullandığımız internet dünyasının da temelini atmıştı. İşte, bilgi belleği kütüphanelerin serüveni...
◾ İnsanoğlunun hafızaya yönelik attığı ilk büyük adım olan kitap, kendisi etrafında bir kültürün şekillenmesine sebep olduğu gibi medeniyet kavramına da zemin hazırlamıştı.
◾ Öyle ki kitap ehli, ilim ehli ve meraklıları sayesinde hızlıca kütüphane mefhumu ortaya çıkmış, dünyanın pek çok noktasında gizemli, önemli, irili ufaklı kütüphaneler oluşmuştu.
◾ İnsanlığın hafıza kaydı olarak kitap ve bu kaydın kurumsallaşması olarak görebileceğimiz kütüphaneler esasında bilgiyi koruma içgüdüsünden hareket etmişti.
◾ Yerleşik hayat ile beraber okuryazar nüfusun artmasını sağlayan kütüphaneler, merkezli bir yapılanma ve medenileşmenin ilk nüvelerinden biri olarak kabul edildi.
◾ İlk kütüphaneyi M.Ö. 625 yılında Ninova'da kuran Asurlular, sadece askeri bir güç olarak anılmayı değil aynı zamanda bilgiyi aktarma yönü ile güçlerini ispatı hedeflemişlerdi.
◾ Bunun ardından antik dönemdeki en önemli kütüphane şüphesiz Mısır, İskenderiye'de kurulan kütüphane idi. Felsefe, edebiyat ve bilimsel eserlerin nakli bu mekan ile mümkün olmuştu.
◾ Lakin Avrupa tarihinin gördüğü en geniş, hacimli ve dolu kütüphane Endülüs Müslümanlarına aitti. Halife II. Hakem'in kurduğu Kurtuba Kütüphanesi Avrupa'daki reform ve rönesans hareketlerine zemin teşkil edecekti.
◾ İslam dünyasının ilk büyük kütüphanesi ise Bağdat'ta kurulan Beytü'l Hikme idi. Burada İslami ilimler ve pozitif bilimlere dair en önemli kitaplar mevcuttu.
◾ İslam dünyası için bir merkez olan Beytü'l Hikme üzerinden ilimler İslam dünyasına yayılmış, bu havzadan yetişen alimler Ehl-i sünnet akidesi için büyük çaba sarf etmişti.
◾ Bu anlayışın en güzel numuneleri ise Osmanlı döneminde ortaya çıkmıştı. Osmanlı kültür dünyasının ana taşıyıcılarından olan kütüphaneler, ilmi birikimin en güzel örneklerinden biriydi.
