Kantarın topuzu kaçınca

Orada burada kadın erkek münasebetleri zaman zaman şirazesinden çıkmakta ve yele savrulmaktadır. Med cezir hali (gel git) yaşamaktadır. Bu ilişkiler moda rüzgarlardan da etkileniyor. Bu hususta Özal'ın deyimiyle kantarın topuzu kaçırılıyor. Bu vadide kantarın topuzunu dengeleyenler arasında uzun yıllar Şam'da yaşamış olan ve Mithat Paşa ile birlikte el ele vererek kız mekteplerinin açılmasına ön ayak olan Tahir el Cezairi gelmektedir. Selefi meşrep birisi olmasına rağmen itidalli görüşlerin sahibidir ve kızların okutulmasına taraftar olmuştur. Kadın konusunda dengeyi tutturan bir başkası ise merhum Mısırlı Muhammed el Gazali'dir. Çeşitli eserlerinde kadınlara insaf etmiştir. Bununla birlikte kadın konusunda zaman zaman ifrat ve tefrit sarmalı yaşanmış ve kantarın topuzu kaçırılmıştır. İslami ölçülerden sapan gelenek veya gelenekçi alimler kadın konusunda İslam'ın getirdiği ölçülere tam riayet edememişlerdir. Zamanlarındaki toplumsal baskının altında kalmışlardır. Zamanla sahih zemininden kopan gelenek kadın aleyhinde işlemiş ve kökleşmiştir.

Kur'an ve Sünnet ölçüsünü tutturamayan gelenek kadına haksızlık etmiştir. Bir başka sapma ise erkek aleyhinde bir çığıra dönüşen modernizmdir. O da başka yönde bir sapmadır. Bunların iki yakasını bir araya getirmek gerekir. Kadın konusunda modernizm dalgaları Muhammed Abduh döneminde başlamıştır. Kasım Emin'in Tahrir el Mer'e (Kadının Emansipasyonu) ve el Mer'etül el Cedide kitapları bu çığıra öncülük etmiştir. Mustafa Fazlı Paşa'nın kızı Nazlı Fazlı da bu çığırın öncüleri arasındadır. Kantarın topuzu iki türlü de kaçırılmıştır. Toplum ve aile, yozlaşmış gelenek ile modernizm mengenesi altında ya da dalgaları arasında sıkışıp kalmıştır. Söz gelimi adap kitaplarından Şir'atü'l-İslâm (İslam Yolu) adlı 12. yüzyıl Hanefi alimlerinden İmamzâde Muhammed bin Ebû Bekir tarafından kaleme alınan eserde kadına eğitim verilmemesi tavsiye edilmektedir. Bunun yansımamaları Afganistan ve Orta Asya'da uzun süre hüküm sürmüştür.

Peştun geleneğinde kadın eviyle kabri arasında yaşamalıdır. Yukarı Mısır'da da buna benzer bir hal vardır. Said veya Yukarı Mısır bölgesinde de kadının yaşamı eviyle avlusu arasında şekillenmektedir. Elbette oralarda da zamanla bu adetlerde genleşme ve gevşeme olmuştur. Yahudi oryantalist Vambery Orta Asya seyahat notlarında Buhara gibi geleneksel İslam şehirlerinde okumuş tek bir kadına bile rastlamadığını söylemiştir. Akabinde bu gelenek üzerinden komünizm silindiri geçmiştir. Vambery'nin gözlemi bir nevi mübalağa bile olsa doğruluk payı da vardır. Nakşibendi ekolünden gelen Ahmet Haznevi de bölgesinde pek helal rızka tesadüf edilmediğini; nedeni olarak da kadınların mirastan mahrum bırakılmalarını göstermiştir.

Yazılarında kadına insaf nazarıyla bakan Muhammed Gazali ise bu hususta şunları kayda geçirmiştir: "Kadın konusunda sabit Kur'an buyrukları ihmal edilmiştir. Uygulama yolu bulamamıştır. Kadının maslahatına olan hükümler göz ardı edilmiştir. Çok az kadın mirasına ulaşabilmiş ya da alabilmiştir. Çok az kadının evlendirilirken rızası veya görüşüne başvurulmuştur. Yüz binde bir oranında kadın boşandıktan sonraki haklarına kavuşabilmiştir (Mehavir el Meşru el Fikri Leda'ş Şeyh Muhammed Gazali,s: 78). "Demek ki dert aynı. Muhammed Gazali Batı'daki geleneğin de masum olmadığını 19. yüzyıla kadar İngiltere'de kadın pazarlarında erkeklerin eşlerini satışa çıkardıklarını yazmaktadır. Bu tarihen sabit bir hakikattir. Fransa'da ise kadının ticari işlemleri eşi üzerinden yürütülmekte idi.

Peki, çıkış noktası nedir? İslami ölçülerden sapan geleneğe Kur'an ve Sünnet cilası vurulmasıdır. Kur'an ve Sünnet ışığında geleneği tashih etmek, yanlışları ayıklamaktır. Yüce ve kalıcı değerlerden kopan, uzak kalan modernizmi ise sahih gelenekle aşılamaktır. Kadın, erkek ve ailenin kurtuluşu bu buluşmada ve terkipte yatmaktadır.

Mustafa Özcan

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayın.