Arama

Osmanlı'da ilk seçim nasıl yapıldı?

Türkiye'de ilk seçim, Osmanlı zamanında 23 Aralık 1876 tarihinde Meşrutiyetin ilanıyla parlamenter sisteme geçiş ile gerçekleşti. Dolmabahçe Sarayı'nda II. Abdülhamit'in huzurunda gerçekleşen törenle açılan Mebusan Meclisi'ne milletvekilleri, yapılan genel seçimle göreve başladı. İşte Osmanlı'da ilk seçimin nasıl gerçekleştiğine dair bilmeniz gerekenler...

  • 3
  • 24
OSMANLI'DAKİ SEÇİM KANUNLARI NASILDI?
OSMANLI’DAKİ SEÇİM KANUNLARI NASILDI?

Talimat-ı Muvakkate'nin başlıca esasları şöyleydi:

Mebus sayısı 130 olacak (başlangıçta 120 olarak belirlenmişti, II. Abdülhamit 130'a çıkardı), bu mebusların en az 1/3'ü gayri Müslim olacaktı.
Seçimler iki dereceli olacaktı. Önce birinciler oy kullanacak sonra seçilen ikinciler mebusları belirleyecekti. (Zamanın kısıtlı olması nedeniyle İstanbul için ayrı taşra için ayrı bir seçim sistemi uygulandı)
Vilayetlerde mebuslar, vilayet, liva ve kazaların idare meclisleri azları tarafından seçilecekti. (İstanbul'da halk seçecek bir üst maddede adı geçen uygulama)

  • 4
  • 24
OSMANLI'NIN TÜM SEÇİMLERİNDE KULLANILAN KURALLAR
OSMANLI’NIN TÜM SEÇİMLERİNDE KULLANILAN KURALLAR

Mebusan Meclisi'nin nasıl şekilleneceği gibi çok temel ana esasları belirlenip bu temel esaslar da Cumhuriyet döneminin başlangıcı dâhil olmak üzere bazı değişikliklerle birlikte Osmanlı'daki tüm seçimlerde uygulandı. Anayasanın Heyet-i Mebussan başlıklı bu temel 16 maddesinde;

-Mebusan heyeti üyelerinin sayısının, Osmanlı tebaasından her 50 bin erkek nüfusa bir kişi olacak şekilde belirleneceği,
-Oy verme işleminin gizlilik esası üzerine yapılacağı ve seçim işlemlerinin özel bir kanunla düzenleneceği,
-Milletvekilliği ile devlet memurluğunun birlikte yürütülemeyeceği,

-Osmanlı uyruğundan olmayan ve yabancıların imtiyazı altında bulunan, Türkçe bilmeyen, 30 yaşını tamamlamayan, başka bir kimsenin hizmetinde bulunanlar, iflas ve haciz olayı ile karşılaşıp itibarı iade edilmemiş olanlar, kötü bir hal ile tanınanlar ve medeni haklardan yoksun bırakılmış olanların milletvekili olamayacağı,
-Dört yıl sonraki seçimlerde ise milletvekili olabilmek için Türkçe okumak ve mümkün oranda yazmanın gerekli olacağı,

-Genel seçimlerin dört yılda bir yapılacağı, milletvekillerinin görev süresinin dört yıl olacağı ve milletvekillerinin yeniden seçilebileceği,
-Genel seçimlere milletvekillerinin toplantı günü olan Kasım ayından en az dört gün önce başlanacağı,
-Milletvekillerinin hem seçildikleri bölge halkının hem de bütün Osmanlı tebaasının vekili olduğu,

-Seçmenlerin sadece kendi seçim çevrelerindeki milletvekillerini seçebilecekleri,
-Meclisin padişahın fermanı ile fes edilmesi durumunda en fazla altı ay içinde yeniden milletvekili seçimi işlemine başlanacağı,
-Milletvekillerinin vefatı, uzun süre meclis toplantılarına katılmaması, istifa veya tutukluluk gibi durumların yaşanması sürecinde sonraki meclis toplantısına kadar bir başkasının görevlendirileceği ve bu kişinin de görev süresinin gelecek seçime kadar olacağı,

2024 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN