Fatih Sultan Mehmed'in portresindeki gizem
Fatih Sultan Mehmed'in o meşhur portresinin ressamı, Gentile Bellini...Osmanlı'nın kudretli fethini Rönesans'ın zarif fırçasıyla ölümsüzleştirilen o tablo bir hükümdar tasviri değil, Doğu ve Batı'nın kozmik bir karşılaşması aslında. Padişahın yorgun bakışlarında imparatorluğun ağırlığını, kemerli çerçevesinde Roma mirasını, üç taç detayında ise cihan hâkimiyetinin gizli şifrelerini taşıyan bu eser; sanatın siyasete, fırçanın ise tarihe meydan okuduğu, yüzyıllardır çözülemeyen bir sessizliğin en derin tanığı olarak karşımıza çıkıyor...
◾ Yukarıda görmüş olduğunu Fatih Sultan Mehmed'in meşhur portresi. Bu portrenin ressamı Gentile Belline. İstanbul'un Fatihi, II. Mehmed, yalnızca fetihle ilgili değil o dönemde şehrin geçmişi ve geleceği arasında kurduğu köprüyle tanınıyor.
◾ Fetihler Sultanı'nın yer aldığı bu tablo üzerine uzun uzun konuşmak gerekiyor muhakkak. Gelin anlattıklarımıza kulak verin.
İmparatorluk Tahtında Entelektüel Bir Padişah: Fatih Sultan Mehmet
◾ Portre ve detaylarından önce bu eşsiz eserinde yapıldığı döneme şöyle bir bakalım. Tablonun tarihi, İstanbul'un fethinden 27 yıl sonrasına yani 1480'e uzanıyor.
◾ Bu da aslında Fatih Sultan Mehmed'in vefatından bir sene evveline tekabül ediyor. İstanbul'un fethi ile beraber Avrupa'da birtakım değişikler olmaka başladı.
◾ 29 Mayıs 1453'te dünyada büyük yankılar uyandıran bu fetih; Orta Çağ'ı kapatıp Yeni Çağ'ı açmıştır. Bunun en büyük etkileri şüphesiz sanat alanında gözlemlenmiş.
◾ Fatih Sultan Mehmed'in, İstanbul'u fethetmesinin yanında görüşleri, batı ve doğunun ilişkilerinin düzeltmiştir. Bu kapsamda da birbirinden beslendiği bir dönem olmuştur diyebiliriz.
◾ Gelelim bu kısmın Gentile Belline ile bağlantısına. Gentile Belline, deniz ticareti ile oldukça ünlü olan Venedik'te 1429 yılında dünyaya gelir. Çevresinde babası Jacopo Bellini, kardeşi Giovanni Bellini gibi sanatla uğraşan isimler bulunuyordu.
◾ Bunlara ek olarak Belline'nin kayınpederi Andrea Mantegna da erken Rönesans döneminin önce çıkan simalarından kabul edilmekteydi...
◾ Venedik ile iyi ilişkiler kurulduğu bir dönemde; "Avnî" mahlasıyla şiirler kaleme alan, entelektüel bir şahsiyet olan Fatih Sultan Mehmed, Venedik Dükü'nden sarayına sanatçılar göndermesini rica eder.
◾ Fatih'in, Venedik Dükü ile yaptığı yazışmalarda "iyi bir portre ressamı da rica ettiği" belgelerce kayıt altında bulunuyor. İşte, Belline bu süre zarfında İstanbul'a gelir ve tam iki sene bu güzide şehirde kalır.
