Hikmet peşinde bir şair: Feridüddin Attar
Mantıku't Tayr, İlahiname ve Esrarname gibi İslam klasikleri arasına girmiş eserlerin müellifi olan Nişaburlu Feridüddin Attar, bereketli ömrünü ilahi hakikatin sırlarını kavramaya vakfetmiş büyük bir mutasavvıf ve arifti. Belh'ten yola çıkan genç Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ile Nişabur'da karşılaşan ve ona Esrarname adlı kıymetli eserini hediye eden Attar; bu kutlu buluşmayla düşünce ve irfan dünyamızda derin izler bıraktı. Kaleme aldığı hikmet dolu mesnevi ve gazellerle asırları aşan bir irşad pınarı hâline gelen, kendisinden sonraki pek çok Hak âşığını ve mütefekkiri derinden etkileyen bu gönül sultanının hayatını ve eserlerini Fikriyat okurları için derledik.
◾ Nişaburlu şair ve irfan insanı Ferîdüddin Attar, 1142 - 1221 yılları arasında yaşamış ve eserleri, sözleri, düşünceleri ile Mevlana Celaleddin-i Rumi başta olmak üzere pek çok kimseyi etkilemiş önemli bir simaydı.
Nişabur neresidir?
Tarih boyunca pek çok önemli hadiseye ev sahipliği yapan Nişabur günümüzde İran'ın Razavi Horasan Eyaleti'nde bulunmakta.
◾ Attarlık ile uğraştığı için Attar olarak anılan meşhur Ferîdüddin'in tam adı Ebû Hâmid Ferîdüddîn Muhammed b. Ebî Bekr İbrâhîm-i Nîsâbûrî idi. Genç yaşta ailesini kaybeden Attar, ömrü boyunca pek çok kitap okumuş ve iki edebiyatı derinden sarsacak metinler kaleme almıştı.
◾ Ferîdüddin Attar'ı en çok besleyen damarlardan biri uzun yıllar süren ve dönemine göre oldukça zorlu olan gerçekleştirdiği seyahatler idi. Öyle ki Attar henüz erken yaşlarında Irak, Şam, Mısır, Mekke, Medine, Hindistan ve Türkistan'a seyahatler gerçekleştirmişti.
◾ Bu uzun seyahatler şairin zihin dünyasını, hayata bakışını, edebi ve ruhi birikimini etkilemiş, sonraki dönemde kaleme alacağı eserlerini şekillendirmişti.
◾ Mesnevi ve gazelde büyük başarı sağlayan Ferîdüddin Attar, daha çok tasavvufi gazelleri ile ünlenmişti. Öyle ki mesnevilerinin tümü tasavvufi konularla ilgili idi.
◾ Akıcı ve sade bir üsluba sahip olan Attar, şiirlerinde aşk temasını öne çıkarmıştı. İnsanoğlunu eserlerinde sık sık uyaran Attar, edebi birikimi sayesinde asırlar boyunca düşünsel diriliğini korumuştu.
◾ Mevlânâ, Mahmûd-ı Şebüsterî, Sa'dî, Hâfız ve Molla Câmî gibi isimleri büyük ölçüde etkileyen Attar, bu yönü ile edebi bir öncü olarak da kabul edilmişti.
◾ Öyle ki Mevlana, Mesnevi eserinde Attar'ın eserlerinden alıntılar yaparak Feridüddin Attar'ı onurlandırmıştı. Attar, Moğol istilası sırasında şehid edilmişti. Büyük şairin vefatında 114 yaşında olduğu nakledilmişti.
Feridüddin Attar'ın kitapları
◾ Şiirleri ile başta Mevlana olmak üzere pek çok önemli ismi etkileyen Attar, telif ettiği manzum eserlerde yüz binden fazla beyit kaleme almış ve bu alanda önemli bir rakama ulaşmıştı. Kitaplarında anlattığı hikayelerle dikkat çeken şair bu hususiyeti sebebiyle eserlerinde en çok hikaye anlatan şair olarak bilinmekte.
◾ Ahmed el-Gazzâlî, İbn Sînâ, Ebû Saîd-i Ebü'l-Hayr, Sühreverdî el-Maktûl, Muhammed el-Gazzâlî'nin anlattığı hikayeleri eserlerinde işleyen Attar'ın, yedisi manzum, biri mensur sekiz eseri olduğu bilinmekte.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
