Arama

Fatma Bayram ile Elmalılı Hamdi Yazır’dan Fatiha tefsiri okumaları-1

Kur'an-ı Kerim'in ön sözü niteliğinde olan Fatiha suresinin barındırdığı derin muhtevanın daha iyi anlaşılması için yazarımız Fatma Bayram, Ramazan ayı boyunca her Perşembe 17.30'da Fikriyat Instagram canlı yayınında Elmalılı Hamdi Yazır'dan Fatiha Tefsiri Okumaları ile sizlerle olacak. Bayram, ilk derste Fatiha suresinin isimlerinden, Allah ile mahlukat arasındaki rububiyet ilişkisini hiçbir eksik bırakmadan tasvir ve ifade ettiğinden bahsetti.

📌 Kur'an-ı Kerim'in ilk sayfasında yer alan Fatiha derin manalar taşır. Öyle ki yüce kitabımızın veciz bir özetidir. Aynı zamanda bir dua ve yakarış olan bu sure hikmetler kitabına açılan bir kapıdır.

🎥 Kur'an-ı Kerim'in ön sözü niteliğinde olan Fatiha suresinin barındırdığı derin muhtevanın daha iyi anlaşılması için yazarımız Fatma Bayram, Ramazan ayı boyunca her Perşembe 17.30'da Fikriyat Instagram canlı yayınında Elmalılı Hamdi Yazır'dan Fatiha Tefsiri Okumaları ile sizlerle olacak.

Bayram, ilk derste Fatiha suresinin isimlerinden, Allah ile mahlukat arasındaki rububiyet ilişkisini hiçbir eksik bırakmadan tasvir ve ifade ettiğinden bahsetti.👇

📌 Elmalılı Hamdi Yazır'ın Hak Dini Kur'an Dili Tefsiri'nin özellikle ilk ciltleri ve son sureleri çok daha kapsamlıdır. Hamdi Yazır, bu tefsiri ömrünün sonlarına doğru yazdığı için Fatiha suresinde bütün birikimini gösterir.

Fatiha asıl lügatte "fatih" ism-i failinden naklen, evvela kitap ve elbise gibi açılabilen şeylerin evveli yani ilk açılan yeri manasına bilahare kelam ve kıraat gibi usulünde tedric bulunan (yani gerçekleşmesi aşama aşama olabilen) evveline itlak edilmiştir.

➡ Kelam konuşmak, kıraat okumak anlamına gelir. Bir anda olabilen durum değildir. O bir süreç içerisinde gerçekleşiyor.

Kitabullah'ın tertibinde, kitabetinde, namazda kıraatinde ve belki nüzulünde başı bu sure olduğundan "Fatihatülkitab" (Kitab'ın açış suresi) tesmiye edilmiştir.

➡ Kur'an-ı Kerim'in iniş sırası ve tertip sırası vardır. İniş sırası Alak, Kalem, Müzemmil sureleriyle devam eder. Fakat nazil olan her ayetinin nereye yazılacağı ve ekleneceğini Cebrail (as), Peygamber Efendimize (sav) bildirmiştir. Yani tevkifidir. Buna Hz. Peygamber ve sahabe kendileri karar vermemişlerdir.

➡ Kur'an-ı Kerim'i tertibi bilhassa da sureler içerisindeki ayetlerin tertibi tevkifidir. Dolayısıyla bir de tertip sırası vardır. Bir de nüzul sırası var ki o da iniş sırası anlamına gelir. Ona da tefsir kaynaklarından ulaşılabilir. Fatiha suresinin pek çok ismi vardır. Bunlardan çok bilinen ve daha manidar iki tanesinden bahsedeceğiz.

Fikriyat Kur'an-ı Kerim uygulamasından sureleri okumak için tıklayın

Bunlardan başka daha bir takım isimleri vardır ki, her biri bir hususiyetini ifade eder Fatiha'nın: Ümmülkur'an (Kur'an'ın anası, Kitab'ın anası) Ümmülkitap. Çünkü bu sure diğer süveri Kur'an'ın aslı ve menşei yani kökü ve tohumu gibidir ve bir şeyin asıl ve menşeine "üm" itlâkı da müteareftir.

➡ Diğer sureler Fatiha'nın içerisinde toplanmış ve açıldıkça da buradan çoğalmış gibidir. Asıl ana gövde Fatiha gibi düşünebiliriz.

Kitabullah'ın mevzuu, Allah ile âlem ve bilhassa Allah ile insanlar beynindeki nisbet ve alâka-i rübûbiyet olduğuna göre Fatiha bu nisbeti cezr-i tammile tasvir ve ifade eder. Gayesi de insanları nizam-ı ilâhiyeye isal eden tariki müstakime irşat ve hidayet olduğunu ahseni suretle ifham eyler. Ancak bu iki isimden ummulkitap aslı kâinat olan levh-i mahfuza dahi itlâk olunur.

➡ Elmalılı, Kur'an-ı Kerim'in neyden bahsettiğini bir cümle ile açıklar. Bu ifadenin doğru kavranması insanların Kur'an'a sağlıklı bakışı açısından da çok büyük önem arz ediyor. Kur'an'dan nasıl istifade edeceğimiz konusunda bizi yönlendirecek bir cümledir.

➡ Kur'an'ın konusu, Allah ile alem, bilhassa Allah ile insanlar arasındaki ilişki ve kulluk bağını açıklar. Yani Allah nerede duruyor, nedir, âlem nedir, insanlar nedir ve bunların arasındaki ilişki neye göre düzenleneceğini açıklayan bir kitaptır. Böyle olduğuna göre Fatiha, Allah ile mahlûkat arasındaki rububiyet ilişkisini hiçbir eksik bırakmadan tasvir ve ifade eder. Amacı, insanları ilahi nizama ulaştıran dosdoğru yola irşad etmek, o yolu onlara göstermek olduğunu en güzel şekilde bu sure hatırlatır. Ummulkitap, bütün kitabın anası "levh-i mahfuz"un da ismidir.

🔊 İshak Danış'ın sesinden Fatiha suresi

Ta'lîm-i mes'ele ki, bunda sual ve duanın, istemenin şartı ve edebi ve mes'ulün ekmeli, pek beliğ bir surette talim buyurulmuştur.

➡ Hak Dini Kur'an Dili Tefsiri'nde Fatiha'nın yaklaşık 14 isminden bahsedilir. Fatiha'nın bir başka ismi "Ta'lim-i Mes'ele"dir. Bir şeyi istemenin öğretilmesi anlamına gelir. Bir şey nasıl istenecek onun öğretildiği suredir Fatiha.

➡ Makama, mevkiye, ihtiyacınıza en uygun istenilecek şey nedir bunun öğretildiği suredir Fatiha suresi. Siz çok güçlü, muktedir, pek çok sorununuzu bir işaretiyle çözebilecek makama kabul edildiniz. Size "Ne istiyorsunuz, arzunuz nedir?" dendiğinde iyi bir kahve ya da bir kat kıyafet istemeniz gereksiz olur. İşte Fatiha da bize Rabbül Alemin'in huzuruna çıktığımızda O'ndan ne isteyeceğimizi gösterir. Burada "sırat-ı müstakime hidayet etmesi" talebine telmih var. Öyle bir şey istemeliyiz ki dünyamızı, ahiretimizi ve bütün işlerimizin selametini içermeli.

➡ "Sırat-ı müstakim" sadece dini ve ahlaki açıdan dosdoğru yolda olmak demek değildir. Mesela mesleğiniz terzilik ise onun da bir sırat-ı müstakimi vardır. Yani zor bir kumaşla çalışıyorsa onu en verimli şekilde nasıl yapacağının da yolu, yöntemi ve metodu var. Bütün bilim, sanat ve teknikler için geçerli bir durum. Yaptığınız her işin bir sırat-ı müstakimi var, bir de çapraşık yolları vardır. Biz "ihdinas sıratel müstakim" dediğimizde başta, Allah'ın rızasına götüren sırat-ı müstakimi kastederiz. Fakat bunun içerisinde meşgul olduğumuz dünyevi işler de vardır.

➡ Dolayısıyla bu "sırat-ı müstakim"de olma duası, çok kapsamlıdır. İşte Fatiha bize böyle güçlü bir makamdan Rabbül Alemin'den edep ve muhteva olarak ne isteyeceğimizi birkaç cümle içerisinde bize öğreten bir suredir.

2021 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN