Tepeden gelen, tepeden gider

Abdulhak Zemmuri adında Tunuslu fikir tarihçisi bir zatla ilgili bazı kayıtlara rastladım. Bu kayıtlarda fikir tarihini özetleyen tahliller yapıyor. Muhammed Abduh ile Cemaleddin Afgani ayrışmasına en iyi izah getirenlerden birisi. Aralarındaki yöntem sorununa değiniyor. Tahlilinde Cemaleddin Afgani'nin İslam alemi genelinde her ülkede gizli komiteler ve cemiyetler kurmak istediğini ifade ediyor. (https://www.facebook.com/reel/1359307406101898) Bu da beni doğrudan Hizbullah projesine götürdü. Hizbullah projesini bu isimle ortaya atanlardan ilki Said Havva'dır. Kısaca Cemaleddin Afgani Hizbullah projesinin mimarlarından ve öncülerinden birisidir. Proje babasıdır. Bu manada Humeyni'nin selefleri arasında sayılır. Zemmuri'nin tahlilleri beni Hizbullah projesinin asıl mimarına götürdü. Fikir bazında Hizbullah projesinin birkaç mimarından söz edilebilir. Humeyni ise pratisyenlerinden birisidir. Hizbullah projesini hayata geçirmiştir. Bu projenin ara mimarları ve halkaları da bulunmaktadır. Bunlardan birisi Cündullah kitabının yazarı Said Havva'dır. İsim ve patent hakkı onundur. Geçiş halkaları arasında Nevvab Safevi gibi şahsiyetleri de sayabiliriz. Bu proje Humeyni ile birlikte ete kemiğe bürünmüş ve meyve vermiştir. Ağaç meyvesinden belli olur misali Humeyni'nin Hizbullah projesi ümmet adına değil Şiilik adına harekete geçmiştir ve Suriye gibi ülkelerde acı meyve vermiştir.

Daha ziyade bu proje kargaşa üretmiş ve o zemine hizmet etmiştir. Muhammed Abduh ile Cemaleddin Afgani bu zeminde ayrışmıştır. Abdulhak Zemmuri'ye göre Cemaleddin Afgani her İslam ülkesinde gizli komiteler ve teşkilatlar oluşturmak istemiştir. Bu gizli cemiyetlerle emperyalist ülkelerin çanına okuyacağını düşünmüştür.

Cemaleddin Afgani'nin devamı olan İhvan ise yarı gizi yarı açık bir harekettir. Said Havva Cündüllah kitabında her ülke için bir Hizbullah projesi ortaya atmıştır. Bu Hizbullah projesiyle birlikte İslam aleminin makus talihinin yenileyeceğini ifade etmiştir. Lakin Said Havva'nın öngöremediği bir gelişme olmuştur. Bu proje, düşmanları eliyle hayat bulmuştur. Ve Hizbullah kurulduktan sonra Arap Baharı ile birlikte Suriye halkının canına okumuştur. Bu proje düşmanları olan Şii çevrelerce (Humeyni) ele ve hayata geçirilmiştir. Sonuçta gerçek sahibi belli olmayan hem üstten inmeci hem de intihal bir projedir. Kur'an'da geçen Hizbullah ise bir örgüt değil manevi bir rabıtadır. Muhammed Abduh ilk günlerde Cemaleddin Afgani'nin yukarıdan inmeci projesine karşı çıkmıştır. Toplumu aydınlatmadan, İslami değerleri içselleştirmeden üstten inmeci yaklaşımlarla düzen kurulmasının ham hayal olduğunu ifade etmiştir. Eğitimle İslami değerler kökleşmeden komitacılıkla alınan mesafe kısa ve muhataralı olacaktır. Yusuf Kardavi'nin bir kitabının başlığında olduğu gibi 'işe nereden başlamalıyız?' Ömer Bin Abdulaziz'in oğluna dediği gibi İslam hukukunu birden tatbik etmenin birden gitmesi gibi bir mahzuru olabilir. Geldiği gibi gider.

Toplumun dinamiklerini fazla sarsmadan, İç huzuru bozmadan toparlamaya çalışmak gerekir.

Üstten inmeci yaklaşımlar hiçbir zaman huzura hizmet etmemiştir. Cemaleddin Afgani'nin hamleleri yarım kalmıştır. Humeyni'nin hamlesi İslam dünyasını huzursuzluğa boğmuştur. Batı dillerinde "topdawn" diye bir tabir bulunuyor. Tepeden inmecilik denebilir. Moğollar tepeden inmeci askeri metotlarla İslam alemini sarsmışlar, yerle bir etmişlerdi. Lakin geldikleri hızla da tarihe geri çekilmişler ve karışmışlardır. Yöntemin doğrusunu bulmadan hedefe kamilen ulaşılmaz.

Mustafa Özcan

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayın.