Zorunlu ortaklık: Apartman
Osmanlı'da 19. yüzyılda elçilikler ve hastaneler kurulmaya başlandı. Batılılara özgü bir yaşam biçimi olan apartmanlar da ilk kez bu dönemde inşa edilmeye başlandı. Cumhuriyet öncesinde seçkin kimselerin yaşam biçimine karşılık gelse de zamanla tüm topluma yayılarak kültürü ve değerleri değiştirdi.
🔸 Apartman yaşamının Avrupa'da keşfedilmesine neden olan süreç; l. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da hükümetlerin desteği ile işçi, memur ve çalışanların ucuz, çabuk, kısmen de geçici evler aramasıyla başladı.
🔸 II. Dünya Savaşı'nın ardından hem yapı maliyetlerinin hem de büyük kentlerdeki çalışan sayısının artması nedeniyle kiralık konut talebi kent bölgelerinde oldukça yükseldi.
🔸 Tek bir arazide tek bir barınma yapısı yapmak, özellikle arazinin ve toprağın değerli olduğu sanayi bölgelerinde büyük bir dezavantajdı.
🔸 Avrupa'da bu sorun, apartman olarak adlandırılan aynı binada birden fazla farklı ailenin ortak yaşamı paylaşabildiği komplekslerin keşfedilmesiyle çözüldü. Esasında ortaya atılan fikir aynı arazide birden fazla insanı nasıl barındırabiliriz, sorusundan türedi.
🔸 Avrupa'da apartman kompleksi ilk inşa edildiği gibi kalmadı. Zaman içerisinde gelişti, değişti ve en önemlisi yükselerek kendisini rezidans olarak adlandırılacak büyüklüğe getirdi. Avrupa'nın klasik şehir yapısıyla, yeni türeyen apartman ve sıra ev yapı türü bir kent dokusu ve modeli olarak bütün oluşturdu.
🔸 Osmanlı'ya geldiğimizde ise kolektif yaşamın başlamasına kiralık odalar öncülük etti. Onun evvelinde Türk evlerinde, aile bütünlüğünü koruyacak bir zeminde, yaklaşık 2 kuşağı kapsayacak bir surette mahrem bir yaşam stili hâkimdi.
🔸 Ancak 15. yüzyılın ilk yarısında Edirne ve İstanbul gibi büyük kentlerde vakıflara ait gerek misafirler gerek evsizler için kısa süreli olarak kullanılabilen kiralık dizi odalar bulunuyordu.
🔸 Şu anda örneğine rastlayamadığımız kiralık odalar -dönemin resmi belgelerinden öğrenildiğine göre- her katı bağımsız olan, ayrı mutfak ve helası bulunan konutlar şeklindeydi.
Kolektif ne demek?
Kolektif, ortak bir meseleyi veya ilgiyi paylaşan veya ortak bir hedefe ulaşmak için birlikte çalışma
🔸 Kiralık dizi odaların bir sonraki adımı olarak, özellikle batıya bağımlı firmalarda çalışanların ve orta çaplı tüccarların talebiyle sıra evler ve apartmanlar inşa edilmeye başladı. Bu kesim ağırlıklı olarak gayrimüslimlerdi.
🔸 Dolayısıyla apartman ve sıra ev türünden yapı örnekleri ilk gayrimüslim mahallelerinde ortaya çıktı. Sütlüce, Kasımpaşa, Balat, Yenikapı, Anadolu yakasında Kuzguncuk ve Üsküdar sıra evlerin görüldüğü ilk bölgelerdi.
Sıra ev nedir?
Toplu konut
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
