Erzurum’un 700 Yıllık Mirası: Yakutiye Medresesi
Erzurum'un simge yapılarından olan Yakutiye Medresesi, İlhanlı döneminden günümüze ulaşan anıtsal mimarisi, zengin taş süslemeleri ve dikkat çekici figüratif bezemeleriyle kentin tarihi dokusunu yansıtıyor. 1310 yılında inşa edilen medrese, geçirdiği restorasyonun ardından 1994'te müze olarak ziyarete açılırken, günümüzde Türk-İslam eserleri ve etnografik koleksiyonlarıyla geçmişten günümüze uzanan kültürel mirasa ev sahipliği yapıyor.
🔷 Yakutiye Medresesi, Erzurum şehir merkezinde, Cumhuriyet Caddesi üzerinde ve Lala Paşa Camii'nin hemen yanında yer alır. Taç kapısında bulunan kitabeye göre yapı, İlhanlı hükümdarı Sultan Olcayto döneminde, Gazan Han ve Bolugan Hatun adına Cemalettin Hoca Yakut Gazani tarafından Hicrî 710 (Miladi 1310) yılında yaptırılır.
🔷 Dikdörtgen bir plana sahip olan medrese, kapalı avlulu, tek katlı ve eyvanlı bir yapıya sahip. Plan düzeni esas olarak dört eyvanlı (üç tarafı kapalı, önü tamamen açık avluya açılan mimari mekan) şemaya dayanır. Bununla birlikte giriş bölümü diğer kısımlardan farklı olarak iki katlı biçimde tasarlanmış.
🔷 Medresenin dört köşesinde odalar yer alır. Batı tarafındaki köşe odaları daha küçük, doğu tarafındakiler ise daha geniş ölçülere sahip. Köşe odaları ile eyvanların arasında simetrik bir düzen içerisinde yerleştirilmiş toplam sekiz medrese hücresi bulunur.
🔷 Medresenin merkezindeki avlu, dört kalın payenin (sütun işlevi gören ayak) üzerine oturan bir kubbe ile örtülü. Mukarnaslı (İslam mimarisinde üç boyutlu geometrik bir süsleme) geçiş bölümüne sahip kubbenin merkezinde yapının aydınlatılmasını sağlayan bir fener bulunur. Kubbe ile odalar arasında ise sivri kemerli ve beşik tonozlu revaklar yer alır.
ANADOLU'DA BİR SELÇUKLU İZİ: MAVİ MEDRESE
🔷 Ana eyvana bitişik durumdaki türbeye kuzeydoğu köşesinde bulunan odadan geçilir. Bu odadaki merdivenler kullanılarak, üzeri beşik tonozla örtülü bir üst mekâna çıkılarak ve buradan türbenin gövde bölümüne ulaşılır. Türbenin dış kısmı on iki kenarlı, iç bölümü ise yuvarlak planlı. İçten kubbe ile örtülen türbenin dış kısmı konik bir külahla tamamlanmış.
8 ASIRLIK SELÇUKLU MİRASI: ERTOKUŞ MEDRESESİ
🔷 Medresenin batı cephesi, yapının en dikkat çekici bölümlerinden biri. Cephenin merkezinde dışarı doğru taşırılmış ve mukarnas kavsaralı (süslemeli kemer) taç kapı bulunurken, iki köşede minareler yer alır. Günümüze ulaşan minarelerden biri şerefe seviyesine kadar, diğeri ise kaide bölümüne kadar yıkılmış.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
