Arama

Şairleri etkisi altına alan ekol: Nabi Okulu

Eski edebiyatımızda çok az şair ekol sahibi oldu. Bunlardan biri Nabi'ydi. Sanatımıza kazandırdığı yeni anlayış, şiirlerinde mevcut dünya görüşü kendinden asırlar sonra gelen şairleri dahi etkiledi. Usta kalem, hikmetli dizeleriyle edebiyata farklı bir yol çizdi. Peki, Nabi Okulu nedir? Gelin Nabi'den etkilenen şairlere ve şiirlerine daha yakından bakalım.

Sesli dinlemek için tıklayınız.
  • 1
  • 15
NABİ KİMDİR?
NABİ KİMDİR?

Şairlerin yaşadığı olaylar ve karşılaştığı kişiler, dünya görüşüne etki eder. Bundan dolayı, ilk önce Nabi'nin hayatına kısaca göz atalım👇

📌 Asıl adı Yusuf olan şair Nabi, 1642 yılında Şanlıurfa'da dünyaya geldi. Çocukluğu yokluk içerisinde geçse de iyi bir eğitim alan şair, Arapça ve Farsça öğrendi. 24 yaşındayken İstanbul'a giderek eğitimine burada devam etti.

🔸Usta şairin İstanbul'a gelişi hakkında farklı rivayetler bulunur. Bunlardan birine göre genç yaşlarda Yâkub Halife adında bir şeyhe intisap ederek tasavvufa yöneldi. Bir aralık çobanlığını da yaptığı bu şeyh onu İstanbul'a gitmesi konusunda teşvik etti.

➡ Bir diğer rivayete göre, Urfa'da arzuhalcilik yaparken şehrin idarecisinin dikkatini çekti. Onun telkiniyle 1666 yılında İstanbul'a gitti.

(X) 🔎 Bilinmeyen kelimeler sözlüğü
(X) *Arzuhalcilik: Kendi yazamayan kimselere para karşılığında dilekçe, mektup gibi şeyler yazan kimse.

(X) 📚 Nabi'den oruca dair öğütler

  • 2
  • 15
ŞAİRLERİN SULTANI OLARAK ANILDI
ŞAİRLERİN SULTANI OLARAK ANILDI

📌 Nabi, Sultan IV. Mehmed'in musâhibi Damad Mustafa Paşa'nın katibi olarak görevlendirildi. Artık saray çevresinde yer alan şairin şiirdeki ustalığı da zamanla kulaktan kulağa yayıldı. Öyle ki çağın büyük şairleri tarafından da takdir edilmeye başlandı.

🔸 Zamanla "ekmel-i şuarâ-yı Rum" (Anadolu şairlerinin en mükemmeli) ve "melikü'ş-şuar" (şairlerin sultanı) olarak anıldı.

➡ Bir ara ikinci vezirlik payesine kadar yükselen Damad Mustafa Paşa ile olan dostluğu onun ölümüne kadar sürdü.

(X) 🔎 Bilinmeyen kelimeler sözlüğü
(X) *Musâhib: Sohbet arkadaşı

📌 Musâhip Mustafa Paşa'nın maiyetinde Lehistan seferine katıldı ve Kamaniçe'nin fethi üzerine iki tarih düşürdü. Nabi, Padişah IV. Mehmet'in şehzadeleri için Edirne'de düzenlenen sünnet şenliklerini anlattığı ilk eseri "Surname" adlı mesneviyi ise 1675 yılında hazırladı. Bu eserde, on beş gün devam eden şenlikler âdeta belge niteliğinde anlatılır.

🔸 Ardından kutsal topraklara hac farizası için giden şair, bu beldelerdeki izlenimlerini ise 1678 yılında "Tuhfetül Harameyn" adlı eserinde anlattı. Urfa yoluyla Medîne-i Münevvere'ye varan Nâbî'nin, "Sakın terk-i edebden kûy-ı mahbûb-ı Hudâ'dır bu" mısraıyla başlayan ünlü naatını bu sırada kaleme aldı.

(X) Nabi'nin şiiri Medine minarelerinden neden okundu?

  • 4
  • 15
ALTI SULTAN DEVRİNDE YAŞADI
ALTI SULTAN DEVRİNDE YAŞADI

📌 Nabi'yi himaye eden ve hayatında önemli yeri olan Musâhip Mustafa Paşa'nın 1686 yılında vefat etmesinden sonra şair, Halep'e yerleşti. Eserlerinin çoğunu yaklaşık 25 yıl kaldığı bu şehirde kaleme aldı.

🔸 Nabi I. İbrahim, IV. Mehmed, II. Süleyman, II. Ahmed, II. Mustafa, III. Ahmed olmak üzere 6 Osmanlı padişahının dönemlerini gördü.

🔸 Şair, II. Süleyman'ın ve II. Ahmed'in tahta çıkışına sessiz kalmasına rağmen 1695 padişah olan II. Mustafa'ya ve 1703 tahta oturan III. Ahmed'e birer cülûs kasidesi yolladı.

📌Çorlulu Ali Paşa, sadaret makamına getirilince kısa bir süre şairin malikanesi elinden alıp ve aylığı kesilmişse de bu durum uzun sürmedi. "Bâğ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz" mısraı ile başlayan gazelini bu günlerde yazdı.

Bağ-ı dehrin hem hazanın hem bahârın görmüşüz
Biz neşâtın da gamın da rüzgârın görmüşüz

Çok da mağrur olma kim meyhâne-i ikbalde,
Biz hezârın mest-i mağrûrun humârın görmüşüz.

"Biz bu dünya bahçesinin hem sonbaharını hem de ilkbaharını görmüşüz. Biz sevincin de üzüntünün de çağını görüp yaşamışız. Mevki sahibi olunca zafer sarhoşu olma. Biz kibriyle mest (sarhoş) olanların sabah olunca da baş ağrısı çeken binlercesini görmüşüz."

Nabi ilk dizelerde, inişli çıkışlı hayatında hem zenginliği hem de yoksulluğu gördüğünü belirtir. Fakat ardından önemli makamda olan kişilere de bir uyarıda bulunur: Kazanılan mevkinin hırsıyla yapılan işler sonradan çok baş ağrıtabilir.

(X) 📚 Sultan III. Ahmet'in hatları

2021 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN