Ramazan Sözlüğü
Ramazan ayı, Müslümanların her sene büyük bir heyecan ile beklediği kutlu bir zaman dilimi. Bu özel ayda gerçekleştirilmesi gereken pek çok gelenek bulunuyor. Birçoğunun geçmiş çok eskiye uzanmakta, örneğin tembihnameler, temcid ve diş kirası gibi. Bu bir kültürdür, temeli Osmanlı İmparatorluğu döneminde atılan. İşte, sizler için birbirinden anlamlı ve Ramazan ayı ile adeta bütünleşen kelimeleri derledik.
RAMAZANİYELİK
◾ Osmanlı'da Ramazan-ı Şerif hazırlıkları aylar öncesinden başlardı. Ramazan gelmeden mutfakta başlayan o büyük telaşın adı: Ramazaniyelik idi. Reçeller kaynatılır, en has pastırmalar seçilir, güllaç yaprakları istiflenirdi.
◾ Yalnızca yemek değil, Ramazan'ın bereketi eve önceden davet edilirdi. Böylece on bir ay boyunca yolu gözlenen Ramazan-ı Şerif büyük bir mutluluk ve hasret ile karşılanırdı.
DİŞ KİRASI
◾ Osmanlı İmparatorluğu zamanında zengin konaklara iftara giden misafirlere teravihe gitmek üzereyken, gümüş tabaklar, yüzükler ve akçeler; kehribar tesbihler, oltu taşlı ağızlıklar veya altın paralar, bir kadife kese içerisinde hane sahibi tarafından diş kirası olarak verilirdi.
◾ Sebep mi? "Bizim sevap kazanmamız için geldiniz, dişlerinizi yordunuz." İşte bu, Osmanlı nezaketinin en somut haliydi.
Diş kirası vermekteki asıl amaç, toplumdaki yardımlaşmayı nezaket diliyle oluşturmak ve yaygınlaştırmaktı.
TEMBİHNAME
◾ Osmanlı Devleti, Ramazan-ı Şerif öncesinde Tembihnameler yayınlardı. Fiyatlar artırılmayacak, kimse kimseyi rahatsız etmeyecek, nezaket elden bırakılmayacaktı. Bu tembihnameler ile Ramazan'ın huzuru devlet güvencesi altına alınırdı.
◾ Tembihnâmelerde, beş vakit farz namazın camilerde cemaatle kılınması, mazereti olmayanlar hariç bütün Müslümanların oruç tutması, görevli olanlar hariç herkesin yatsı namazına camilere gitmesi, teravih vaktinde berber, tütüncü ve diğer dükkânlarda oturanların cezalandırılacakları gibi emirlerin aynı sıra uyarılar da yer alırdı.
TEKNE ORUCU
◾ Çocuk kalplerin ilk ibadeti. Küçüklerin büyüklerin dünyasına ilk adımıydı "Tekne Orucu". Tam gün tutamayan çocuklar öğlene kadar sabreder, "tekne"de oruçlarını birleştirirlerdi. Hem oruca alışır hem de o manevi tadı küçük yaşta alırlardı.
◾ Anadolu'da ortaya çıkan eski bir gelenek olan tekne orucu çocukların oruç tutmasını kolaylaştırmak ve İslami bir kimlik kazandırmak amacıyla uygulanan tatlı bir hatıra idi.
ARİFE ÇİÇEĞİ
◾ Bayramlıklarını bir gün önceden giyip sabırsızlıkla sokaklarda koşturan çocuklara "Arife Çiçeği" denirdi. Onlar bayramın neşesi, geleceğin umudu ve o günün en güzel süsüydüler...
