Selçuklu’nun başarılı veziri Nizamülmülk’ün Haşhaşilerle mücadelesi

Devlet kapısının şikâyetçilere daima açık olmasını isterdi. Âlimlere ve sûfîlere saygı gösterir, onları ayakta karşılar ve sohbet meclislerine katılmaktan zevk alırdı.

Mezhep çatışmalarını ortadan kaldırmak istemişti. Nizamülmülk, başta Hasan Sabbah olmak üzere Bâtınilerle askerî, siyasî ve ilmî metotlarla mücadele etti ve bundan dolayı Bâtınilerce baş düşman ilân edildi.

Sultan Alparslan ve Melikşah zamanında birçok savaşta önemli rol oynayan Nizamülmülk, orduya çok önem verdi. Büyük Selçuklu ordusunu yalnız o devrin değil Ortaçağ'ın en güçlü ordusu haline getirdi.

Büyük Selçukluların merkez ve saray teşkilâtını tesis etti ve İslam geleneklerine uygun biçimde mahkemeler kurdu.

Nizamülmülk'ten 25 alıntı

Alparslan'la iktidarı boyunca ve Sultan Melikşah ile son zamanlarına kadar büyük bir ahenk içinde çalıştı; Büyük Selçuklu Devleti, Melikşah zamanında onun çabalarıyla gücünün zirvesine ulaştı.

İslam eğitim tarihinde önemli bir yeri olan Nizamülmülk, Bağdat başta olmak üzere çeşitli şehirlerde "Nizâmiye medreseleri" diye anılan ilk resmî eğitim kurumlarını kurdu ve ilmin gelişmesi için gayret etti.

Bu dünya, hükümdarların amel defteridir. İyi olurlarsa iyilikle, kötü olurlarsa kötülükle, nefretle anılırlar.

Bâtıniler, İslam esaslarını insanı dalalete sürükleyecek şekilde dini bağlamından tamamen saptıran; haramı helal kabul ederek Kur'an ve sünnet dairesinden çıkan bir görüştü.

Ayet ve hadislerin görünürdeki manasını kabul etmez; gerçek anlamlarının ancak masum imamlar vasıtasıyla öğrenilebileceğini ileri sürerlerdi. Bâtıniler, Abbasiler ve Selçuklulara karşı fikrî, siyasî ve askerî alanda önemli mücadeleler vermişlerdi.