Osmanlıların evlerinden dünyayı seyrettikleri köşk: Cihannüma
Osmanlı Devleti'nde halkın ikamet ettiği evler Türklerin Orta Asya'da barınma amacıyla kullandıkları çadırların gelişip düzenlenmesiyle planlı bir yapıya bürünmüştür. Osmanlı'nın çok çeşitli coğrafyalara hükmetmesiyle beraber geniş bir yayılım alanı bulan bu konutlar, bulunduğu yerlerde kendine bazı karakteristik özellikler katar. Bu karakteristik özelliklerden birisi de cihannümalar ve seyir köşkleridir. Peki, Osmanlıların evlerinden manzarayı seyrettikleri ve ferahlama alanı olarak kullandıkları cihannüma nedir ve özellikleri nelerdir?
Önceki Resimler için Tıklayınız
🔹 Genellikle saraylarda karşılaştığımız bu çeşit cihannümaların örnekleri Edirne Sarayı, Topkapı Sarayı ve Kırım Han Sarayı'ndadır. Bu çeşit cihannümaların en eski örneğine daha sonra bir savaş sırasında zarar gören Edirne Sarayı'nda rastlanır.
🔹 Edirne Sarayı'nda yıkılmış olan bu örneğin ardından ilk örneği Fatih Sultan Mehmet döneminde yaptırılan Cihannüma Kasrı'dır. Günümüze çok az parçası ulaşabilen Cihannüma Kasrı'ndaki cihannüma silindirik gövdeliydi ve manzaraya açılıyordu.
🔹 Cihannüma Kasrı'ndan sonra Edirne Sarayı'ndaki bir diğer cihannüma Mimar Sinan'a Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılan Adalet Kasrı bir diğer adıyla Kum Kasrı'nda bulunur. Kasrın üzerindeki konsollara oturan cihannüma bir dönem zarar görüp yıkılsa da sonradan yeniden inşa edilir.
Mimar Sinan'ın 3 eseri: Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye camileri
🔹 Bağımsız olarak inşa edilen cihannümaların bir diğer örneği de Topkapı Sarayı'nda bulunur. Özellikle Fatih Sultan Mehmet zamanında inşa edilen bağımsız kule devlet adaletinin burada dağıtılmasından dolayı Adalet Kulesi olarak adlandırılır.
🔹 Gözetleme kulesi olarak da kullanılan Adalet Kulesi, divan toplantılarının yanı sıra İstanbul'un eşsiz manzarasına açılan dört yönde yuvarlak kemerli devasa pencereleri ile seyir köşkü olarak da kullanılır.
