İslam tarihinde iz bırakan âlimeler

Yayınlanma Tarihi: 24.03.2026 16:19 Güncelleme Tarihi: 24.03.2026 16:39

Sümeyye Tektaş sumeyye.gedizli@turkuvazyayin.com.tr Editör

İslam medeniyetinin altın çağında ilmi yalnızca erkekler aktarmamış. Zeyneb bint eş-Şa'ri, Fatıma bint İbrahim el-Batayhiyye ve Kerime el-Merveziyye gibi önemli alimeler de o dönemlerde yetişmiştir. Günümüzde unutulmaya yüz tutmuş bu "görünmez sütunlar", tarihin tozlu raflarından çıkarak bilginin kaynaklarında kadınların da olduğunu ve bunu unutmamamız gerektiğini bizlere hatırlatıyor. İşte, İslam tarihinde iz bırakan âlimeler...

1/10

Kadınların ilmi alandaki konumu

◽ İlk çağlardan günümüze kadar konuşulan ve tartışılan pek çok konu var. Bunlardan biri şüphesiz "kadınların ilmi alandaki konumu". Mevzunun bu kadar tartışılması konuyu daha ilgi çekici hale getiriyor.

◽ Eskiden, günümüzde sanılanın aksine, İslam medeniyetinde kadınların ilim meclislerinde yalnızca bir "dinleyici" olarak bulunması söz konusu olmamıştır.

Hadisler ışığında İslam'da kadının yeri ve önemi

2/10

Nisâ suresi ne anlatıyor?

◽ İslam'ın kadınlara ne denli ehemmiyet gösterdiğini Kur'an-ı Kerim'in dördüncü suresi olan Nisâ suresinden de anlayabiliriz. 176 ayetten oluşan bu sure, Medine döneminde inmiş ve adını "kadınlar" manasına gelen Nisâ'dan almıştır.

◽ Kadınların; aile hayatını, miras haklarını bunun yanında sosyal düzenlemeleri genelinden bilgiler içeriyor. Aynı zamanda Kur'an-ı Kerim'in en uzun surelerinden biri olması hasebiyle de dikkat çekiyor.

3/10

Alime ne demek?

◽ Gelelim "alime" kavramına. Arapça kökenli olan bu sözcük, "bilgin, ilim sahibi" manasına gelen "âlim"in müennesidir. "İlim sahibi kadın, bilgin kadın" demek.

◽ Evet, böylesine bir manayı taşıyan kadınlar, tarihin her noktasında yer almış ve tevhid mücadelelerini peygamberlerin yanlarında olarak tarihe yön vermişler ve izler bırakmışlardır.

Ayet ve hadisler ışığında kadın

4/10

İslam'ın örnek hanımları

◽ Onlardan bizlere, Müslümanca örnek bir duruş miras kalmıştır. Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (SAV) eşlerini ve kız çocuklarını düşünün, hepsinin örnek davranışlarını hatırlayacaksınız.

◽ Örneğin İmam Buhari'nin el-Camiu's-Sahih'ini rivayet etme konusunda en yüksek otorite kabul edilen isimlerden biri, Kerîme bint Ahmed el-Merveziyye'dir. O dönemler bir hadisin senedinde kadın adının bulunması "titizlik ve emanete sadakat" bakımından en büyük güvencelerden biri sayılmaktaydı.

5/10

Kerime el-Merveziyye kimdir?

◽ İlk bahsedeceğimiz isim: Kerime el-Merveziyye. Hadis kitapları içinde Buhârî'nin el-Câmi'u-s-Sahîh'i bizzat asıl nüshaya en yakın hocalardan ders almış ve istinsah etmiştir.

◽ Horasan'da dünyaya gelen Kerime el-Merveziyye'yi ilerleyen yıllarda ilim aşkı Mekke'ye taşınmasına teşvik etmiştir. 100 yaşına kadar yaşamış ve hiç evlenmemiştir.

Dünya tarihinde iz bırakan 10 kadın