Üç ayların edebiyatımızdaki yansımaları
İslam alemi için mübarek olan ve Üç aylar olarak bilinen Recep, Şaban ve Ramazan aylarını konu alan birçok edebi eser vardır. Osmanlı döneminde de Müslümanlar, bu faziletli aylara büyük önem atfetmiştir. Dönem şairleri, bu mukaddes zamanların ehemmiyetini yazdıkları Regaibiyye, Ramazaniyye ile üç aylara has türlerdeki eserlerle göstermiştir.
Önceki Resimler için Tıklayınız
Berat ve Kadir geceleri
🔸 Şaban ayının on beşinci gecesinde idrak edilen Berat Kandili aynı zamanda "Leyle-i Berat" olarak da bilinir. Berat Gecesi, Kuran-ı Kerim'in Levh-i Mahfuz'dan dünya semasına indirildiği gece olarak şöhret bulur ayrıca bu olaya inzal denir.
🔸 Kadir Gecesi'nde ise Kur'an-ı Kerim, Hz. Peygambere (SAV) ilk kez ve parça parça indirilmeye başlanmıştır. Bu olaya da tenzil denir.
🔸 Müslümanlar için çok önemli bir gece olan Berat, divan şiirine metaforik anlamlarıyla yansımıştır.
Zat ileyem sıfat ile Kadr Berat ile
Gül-şekerem nebat ile beste dehana sığmazam
Nesimi
↪ Anlamı: Sıfat ve Zat ile birlikteyim. Kadir ve Berat gecesi ile beraberim. Şeker kamışıyla birlikte gül tatlısıyım. Bu yüzden kapalı ağızlara da sığmam.
Nesimi kimdir?
14. yüzyılda yaşamış Azerbaycan kökenli divan şairi.
Ol gece meğer Kadr u Berat idi mukarrer
Çekti kamer-i çerh ana tuğra-yı mutalla
Taşlıcalı Yahya
↪ Anlamı: O gece galiba saygı değer Kadir ve Berat gecesiydi. Çünkü felek dolunaya yıldızlı bir tuğra çekti.
Taşlıcalı Yahya kimdir?
16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşamış asker ve divan edebiyatı şairidir.
Ramazan-ı Şerif
🔸 Kameri ayların sonuncusu olan Ramazan'da insanlığa hidayet rehberi Kur'an-ı Kerim indirilmiş, hem nefsi terbiyemizi sağlayan hem de birlik ve beraberliğimizi kuvvetlendiren oruç ibadeti farz kılınmıştır.
🔸 "On bir ayın sultanı" olarak adlandırılan Ramazan, Osmanlı kültürel hayatında önemli bir yere sahipti. Hatta öyle ki Ramazan ile ilgili yazılan şiirler ayrı bir edebiyat türü oluşturacak mahiyetteydi.
Ramazaniyye
🔸 Ramazaniyyeler, divan şiirinde Ramazan'ı konu edinen manzumelere verilen isimdir. Kültürel ve toplumsal hayatımıza bir canlılık kazandıran Ramazan ayında Osmanlı döneminde padişahlara kasideler sunulur, her türlü geleneğin yer aldığı ramazaniyyeler okunurdu.
Âşıklara eydin salâ
Oruç ayı geldi yine
Rahmet denizi cûş edip
Âlemlere doldu yine
Kurân'da Allah öğdüğü
Cümle nebîler sevdiği
Ümmete Allah verdiği
Oruç ayı geldi yine
Şeyh Üftâde