Arama

Türk lehçelerinde "gece"

Eski Türklerde gece ve gündüz kavramları kutsal sayılmış ve bu minvalde sözlü gelenek ürünleri ortaya çıkmıştır. Sözlü kültür ögesi olan gece kelimesi, Türk topluluklarının farklı yerlere göç etmesi ile çeşitli şekillerde adlandırılmıştır. İşte, dünyanın dört bir yanında varlığını sürdüren Türk lehçelerinde gece sözcüğünün karşılıkları...

KARAÇAY - MALKAR TÜRKÇESİ

◼ Türkiye Türkçesindeki "gece" kelimesi gve c<ç değişimine uğrayarak Kıpçak grubunun bir temsilcisi olan Karaçay Malkar Türkçesinde yer almaktadır.

Biz türabız keçe künda çatmayın

Tavvlaga çaçılıb birbiribizni tabmayn.

Biz duruyoruz gece gündüz yatmadan

Dağlara dağılıp birbirimizi bulamadan

Karaçay- Malkar Türkçesi Halk şarkıları

BAŞKURT TÜRKÇESİ

◼ Kuzeybatı sınıfının temsicilerinden olan Başkurt Türkçesinde, Eski Türkçeden gelen hali ile "tün" kelimesi tam olmasa da korunmaya çalışılmıştır. Ü<Ö değişimine uğramış ve "tön" şeklinde kullanılmaktadır.

Tön yuşavın abaylap,

Kara tönda ay haylap,

İgararen öskötöp,

Ber arıslandı totkan, tiy, av,

Totkan da iñ kirtkan, tiy.

Ul hunarsı kem ikan,

Üsargan menan bey mikan?

Gece yemeğini hazırlayıp

Kara gecede ay seçip

Börülerini devreye sokup

Bir arslanı tutmuş derler ey,

Tutmuş da imlemiş derler

Bu avcı kim imiş,

Kobağoş ozan bu mudur ki?

Öift arslanı ne imiş,

Üsergen ile bey mi ki?

Başkurt Türkçesi şiiri

Ortak değerlerimiz "vatan"

KARAKALPAK TÜRKÇESİ

Karakalpakistan'da yaşayan halkın konuştuğu lehçe olan Karakalpak Türkçesinde, "gece" kelimesi Eski Türkçedeki "tün" hali ile kendini korunmuştur.

Avzı tolı elemat,

İşi tolı belemat,

Tünde bardım urlıkka,

Alıp şıktım kün şığa.

(Tandır)

Ağzı dolu insan,

İçi dolu belâ,

Gece vardım hırsızlığa,

Alıp çıktım gün çıkarken.

(Tandır)

Karakalpak Türkçesi bilmece

KAZAK TÜRKÇESİ

Gece-Tün

◼ Kıpçak grubunun temsilcilerinden biri olan Kazak Türkçesinde "gece" kelimesini karşılayan sözcük Eski Türkçedeki hali ile aynen kullanılmaktadır.

Tuvğan jerdiñ küni de ıstık,

Tüni de ıstık.

Vatanının gündüzü de sıcak,

(Gecesi de sıcak.)

Kazak Türkçesi şiiri

Eski Türkçe aile sözlüğü

KIRGIZ TÜRKÇESİ

Gece-Tün

◼ Kuzeybatı (Kıpçak) sınıfının temsilcilerinden biri olan Kırgız Türkçesinde "gece" sözcüğü Eski Türkçedeki şekli ile korunmuştur.

Ecemden tuugan ceenim

Esimden kün-tün ketpeysiñ

Sensiñ menin süyöörüm.

Ablamdan doğan yeğenim

Aklımdan gece gündüz gitmiyorsun,

Sensin benim seveceğim.

Olcoboy ile Kişimcan Destanı'ndan

2024 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN