Arama

Kemal Tahir kimdir? Kemal Tahir’in hayatı ve eserleri

Edebiyatımızda romancılığın en özgün ismi olan Kemal Tahir, tarihi ve sosyal konuları içeren yapıtlarıyla tanındı. Kendinden önceki Türk romanını Batı kopyası ve yerellikten uzak olarak gördü; kaleme aldığı eserlerde Anadolu insan tipini, kendi yaşantısını ve özgün hayat felsefesini yansıttı. Sabahattin Ali'nin kitabını kardeşine hediye ettiği için 15 yıl hapse mahkum edilen Kemal Tahir, yapıtlarında hapishanedeki gözlemlerine de yer verdi. Tahir, yaşamının son gecesinde gazeteci Mehmet Barlas'ın evinde düzenlenen bir akşam yemeğine katılmış; ardından geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etmişti.

Sesli dinlemek için tıklayınız.
  • 1
  • 13
KEMAL TAHİR KİMDİR?
KEMAL TAHİR KİMDİR?

Kaleme aldığı roman ve hikâyelerle ile Türk edebiyatının en özgün ismi olan Kemal Tahir, 15 Nisan 1910'da İstanbul'da doğdu.

🔸 Babası Tahir Bey, alaylı bir deniz subayı ve Abdülhamid'in hünkâr yaverliğini yapmış bir yüzbaşıydı. Bu nedenle Kemal Tahir, babasının görevleri nedeniyle ilkokul yıllarını farklı illerde geçirdi.

🔸 1922 yılında İstanbul'a gelen Kemal Tahir, 1923'te Kasımpaşa'daki Cezayirli Haşan Paşa Rüştiyesi'ni bitirdi.

🔸 Yaşamında önemli bir yere sahip olan ve "Esir Şehir" serisinde de yer verdiği Galatasaray Lisesi'ne girdi. Fakat annesinin vefatının ardından öğrenimini yarım bıraktı ve çalışma hayatına başladı.

🔸 Kemal Tahir, annesinin vefatından oldukça etkilenmiş; cenazesine ise katılmamıştı. Ona olan özlemini şu satırlarla dile getirmişti:

"İnsan, annesine ne güzel şımarır. Ben bu anne bahsinde anneme hiçbir zaman layıkıyla doymuş olmamamın azabını çekerim. Bu sebeple anneleri yaşayan dostlarımın anneleri topyekûn benim annelerim gibiydiler."

  • 2
  • 13
EDEBİYATA ROMAN VE HİKÂYE İLE DEĞİL; ŞİİRLE BAŞLADI
EDEBİYATA ROMAN VE HİKÂYE İLE DEĞİL; ŞİİRLE BAŞLADI

Kemal Tahir, 1928-1932'de avukat kâtipliğinin yanı sıra Zonguldak Kömür İşletmelerinde ambar memurluğu yaptı. Edebi hayata ilk adımını ise 1932-1934'te attı.

🔸 Daha çok romancı yönüyle ünlenen Kemal Tahir, edebiyat yolculuğuna iz bırakan roman ve hikâyeleri ile değil; sosyal konular içeren şiirleri ile başladı.

🔸 Kaleme aldığı yapıtlarda Anadolu, Kurtuluş Savaşı yılları ve Osmanlı tarihi gibi konuları işleyen yazar, şiir türüyle ilgilendiği ilk zamanlarda, çeşitli mahlaslar kullanarak "İçtihad", "Yeni Kültür", "Geçit", "Karikatür" ve "Yedigün" dergilerinde yazdı.

🔸 Kemal Tahir, Yakup Sabri, Ertuğrul Şevket, İsmail Safa ve Arif Nihat Asya ile birlikte 10 Ekim 1932'den 14 Temmuz 1934'e kadar, toplam yedi sayı çıkardığı sanat dergisi "Geçit"te ilk şiirlerini kaleme aldı.

🔸 Hayatının önemli bir kısmını teşkil eden gazeteciliğe 1932 yılında başlayan Kemal Tahir, bu mesleğin tezahürünü romanlarında da "Murat" karakteri vasıtasıyla okuyucu ile buluşturdu.

🔸 Vakit, Haber, Son Posta gazetelerinde 1932-1938'de düzeltmen, röportaj yazarı, çevirmen olarak çalıştı; Yedi Gün ve Karikatür dergilerinde sekreterlik, Karagöz gazetesinde başyazarlık ve Tan gazetesinde yazı işleri müdürlüğü yaptı.

(x) 📕 Romanın yorgun savaşçısı: Kemal Tahir

  • 3
  • 13
ESERLERİNDE ‘KEMAL TAHİR’ ADINI KULLANDI
ESERLERİNDE ‘KEMAL TAHİR’ ADINI KULLANDI

Kemal Tahir, 1934'te çıkan soyadı kanunuyla "Tipi" soyadını aldı. Fakat bu soyadını uzun süre kullanmayarak sonraki yıllarda Demir ve Benerci soyadlarını aldı.

🔸 İktisadi konularda telif ve çeviri yazılar yayımlayan Tahir, 12 Ağustos 1937'de, İzmir'de öğretmen Fatma İrfan Akersin ile ilk evliliğini yaptı.

🔸 Eserlerinde sadece Kemal Tahir adıyla yetinen yazar, Fatma Hanıma yazdığı bir mektupta "Tipi" soyadını almasına ilişkin, şunları kaleme almıştı:

"Kemal Tahir Tipi'den sana selam… Ben (Tipi) soyadını Tanrı'nın yardımıyla aldım. Kocaman deyişli sözleri sevmiyorum. Eller, kendilerini yüceltmek için namlarını ululuk anlatan kelimelerden seçtiler. Bu kalabalığa karışmak bize yaraşmaz. Söyleyişi, 'us'da yer edişi, sesi kolay bir kelime…"

  • 4
  • 13
SABAHATTİN ALİ’NİN KİTABI NEDENİYLE HAPİS YATTI
SABAHATTİN ALİ’NİN KİTABI NEDENİYLE HAPİS YATTI

Kemal Tahir'in astsubay kardeşi Nuri Tahir'e, Sabahattin Ali'nin bir öykü kitabını vermesi kötü günlerin başlangıcı oldu.

🔸 Kemal Tahir, "askeri isyana teşvik" suçlamasıyla Nazım Hikmet ve Hikmet Kıvılcımlı ile birlikte yargılandığı dava nedeniyle 1938'de tutuklandı.

🔸 Yavuz kruvazöründe, Almanların domuzları besledikleri deniz seviyesinin altındaki sintine bölümüne konuldu.

🔸 "Bahriye Olayı" diye adlandırılan bu dava sebebiyle, Donanma Komutanlığı Mahkemesi'nde yargılanan Kemal Tahir, 15 yıl ağır hapis cezası aldı. İlginç olan ise duruşmaların devam ettiği süreçte Sabahattin Ali'nin kitaplarının serbestçe satılıyor olmasıydı.

(x) 🔍 Hangi edebiyatçı, neden hapis cezası aldı?

  • 5
  • 13
HAPİSHANELER ONUN İÇİN BİR GÖZLEM YERİYDİ
HAPİSHANELER ONUN İÇİN BİR GÖZLEM YERİYDİ

İstanbul Tevkifhanesi ile Çankırı, Malatya ve Çorum hapishanelerinde yatan Kemal Tahir, 1949'da Nevşehir Cezaevine nakledilmesinin ardından 1950 yılında genel afla tahliye edildi.

🔸 Cezaevi yılları Kemal Tahir'in gerçek anlamda bir romancı kimliği kazanmaya başladığı yıllar oldu.

🔸 Cezaevinden çıktıktan sonra meşhur sarı defterlerini oluşturan 4 bin sayfalık roman notuyla İstanbul'a dönen Tahir, bunun yanında cezaevlerinde tanıklık ettiği kimseleri ve olayları kurgusunun temel malzemesi haline getirdi.

🔸 Kelleci Memet, Esir Şehrin Mahpusu, Namuscular, Karılar Koğuşu ve Damağası gibi romanlar, Kemal Tahir'in kaldığı hapishanelerde geçen yapıtlar oldu.

🔸 Sağırdere, Körduman, Yediçınar Yaylası, Köyün Kamburu, Büyük Mal, Rahmet Yolları Kesti ve Bozkırdaki Çekirdek adlı romanlarındaki asıl mekân, söz konusu hapishanelerin bulunduğu şehirlerdi.

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN