İbn Kemal kimdir? Bir devrin hafızası İbn Kemal hakkında bilinmesi gerekenler
Osmanlı'nın önemli tarihçi ve şeyhülislamı Kemalpaşazade Şemseddin Ahmed Efendi, dedesine nispetle İbn Kemal olarak da bilinir. 16. yüzyılın Osmanlı ilim ve kültürünün en büyük alimlerinden biri olan İbn Kemal, dönemlerinde yaşadığı II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman'nın sevgi ve saygısını kazandı. Hadis, tefsir, fıkıh gibi dinî ilimler başta olmak üzere tarih, edebiyat, felsefe, dil ve tıp gibi birçok ilme olan hâkimdi. Peki, İbn Kemal'in hayatını değiştiren olay neydi? Yavuz Sultan Selim, İbn Kemal ile ilgili ne vasiyet etti?
Önceki Resimler için Tıklayınız
🔸 Yavuz Sultan Selim zamanında Osmanlı kamuoyunu Safevilere karşı hazırlamak amacıyla yazdığı risâlede Şah İsmail'i ve akidesini eleştirerek Şiîlerle yapılacak savaşın cihat sayılacağını belirtmesi ile ün kazandı.
🔸 Osmanlı'nın en uzun sefer-i hümayunu Mısır seferiydi. Mısır fethedilip İstanbul'a dönülürken Adanda civarına şiddetli bir yağmur başladı. Her taraf çamur deryasına döndü.
🔸 Yavuz Sultan Selim ve Kemal Paşazade ile sohbet ederek ilerliyordu. Bir ara Kemal Paşazade'nin atı tökezledi ve atının ayağından sıçrayan çamur, padişahın kaftanını kirletti. Kemal Paşazade, son derece mahcup oldu.
🔸 Yavuz Sultan Selim, bu büyük ilim adamını mahcup etmemek için hizmetçilerine şöyle dedi:
"Bana yeni bir kaftan getirin ve bu elbisemin üzerindeki çamurları da sakın temizlemeyin! Âlimlerin atının ayağından sıçrayan çamur, bizim için kıymetlidir. Ben öldüğüm zaman bu kaftanımı, sandukamın üzerine örtersiniz."
🔸 Kemalpaşazade'nin çamurlu kaftanı günümüzde hala Yavuz Sultan Selim'in kabri üzerindedir.
🔸 16. yüzyılın Osmanlı ilim ve kültürünün en büyük âlimlerinden biri olan İbn Kemal, dönemlerinde yaşadığı üç padişahın sevgi ve saygısını kazandı.
🔸 Hadis, tefsir, fıkıh gibi dinî ilimler başta olmak üzere tarih, edebiyat, felsefe, dil ve tıp gibi birçok ilme olan hâkimdi ve bu alanlarda eser verdi.
🔸 Eser verdiği her ilim dalında, karmaşık konuları cesaretle tartışır, alanın en önemli alimlerini ustalıkla eleştirirdi
🔸 Mısır'ın alınmasından sonra şöhretini duyan Mısır uleması kendisini denemek istemişse de sonunda onun ilmî kudretini kabul etmek zorunda kaldı.
🔸 Bizzat kendisi de bu kabiliyetinin farkındaydı. Farsça hakkında yazdığı risâlesinde kendini, Arapçaya dair kitabını Harem-i Şerif'te eline alıp Araplara, "Gelin, atanızın dilini benden öğrenin" diyen Zemahşerî'ye benzetir.
(x) Şeyhülislam konaklarında iftarlar nasıl yaşanırdı?
🔸 İbn Kemal daha genç yaşında Sa'deddin et-Teftâzânî ve Seyyid Şerîf el-Cürcânî gibi âlimlerle mukayese edilerek, Osmanlı âlimleri arasında dolayı "el-muallimü'l-evvel" unvanıyla anıldı.
🔸 Ayrıca, ilimdeki mahareti şerî meseleleri çözme ve fetva verme konusundaki kabiliyetinden dolayı da "müfti's-sekaleyn" (insanların ve cinlerin müftüsü) lakabıyla da anıldı.
🔸 Onun öğrencisi olan Ebüssuûd Efendi de "el-muallimü's-sânî" kabul edilir.
(x) Sultan Abdülhamid'in Şeyhülislam olarak görevlendirdiği Abdullah Quilliam
🔸 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı ilim ve kültürünün en büyük temsilcilerinden biri olarak görülür.
🔸 Muhyiddin Mehmed b. Pîr Mehmed, Sa'dî Sâdullah Efendi, Muslihuddin Mustafa, Celâlzâde Sâlih Çelebi ve Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi onun yetiştirdiği âlimlerden bazılarıdır.
