Arama

  • Anasayfa
  • Tarih
  • Sürgündeki hanedanın ebedi istirahatgâhı: Bobigny Müslüman mezarlığı

Sürgündeki hanedanın ebedi istirahatgâhı:

Sürgündeki hanedanın ebedi istirahatgâhı: Bobigny Müslüman mezarlığı

’nın 408 yıl boyunca sürdürdüğü , 1924 yılında çıkarılan bir kanunla sonlandırılmıştı. Osmanlı hanedanının üyelerine ülkeyi terk etmeleri için kısa bir mühlet tanınmış; Halife , ailesi ile birlikte daha o gece sınır dışına çıkarılmıştı. Birçok üyesi, ’ya gitmeyi tercih etti ve ne yazık ki, naaşları dahi Türkiye’ye dönemedi. Bugün, Fransa hükümeti tarafından Faslılara hediye edilen ’nda, birçok hanedan üyesinin mezarı bulunuyor.


"GİDİŞE MAHSUS" PASAPORTLARLA ÜLKEYE VEDA

'de alınan bir kararla 'nın 3 Mart 1924 tarihinde kaldırılması ardından, hanedanın ülke topraklarını terk etmesi kararlaştırılmıştı. Çıkarılan kanunla hanedanın erkek üyelerine ülkeyi terk etmeleri için 48 saat, kadın üyelerine ise, 10 gün mühlet tanındı.

mensuplarının her birine dönüşü olmayan, sadece "gidişe mahsus" birer pasaport ve ikişer bin İngiliz lirası verildi, mal varlıkları tasfiye edildi ve Türkiye'ye değil girmeleri, Türk topraklarından transit geçmeleri bile yasaklandı.


İLK OLARAK ABDÜLMECİD SINIR DIŞI EDİLDİ

Sınır dışı edilmede öncelik Osmanlı ailesinin o andaki reisi olan Halife 'e verilmişti. Abdülmecid, kızı Sultan, oğlu Şehzade Ömer Faruk Efendi ve kadınlarıyla beraber bir gece önceden, sınır dışına çıkarılmış; İsviçre'ye gönderilmişti.

Dürrüşehvar Sultan, 1947 yılında hatıratında o güne ait duygularını şu sözlerle anlatır:

"Nereye gidiyorduk? Belki onulmaz bir felâkete doğru. Bu âni darbe ile bütün ümidlerim kırılmış ve saadetin parlak ışıkları sönmüştü. Karanlığa çekilerek o günlerin hatıralarını gözyaşlarımla silmeye çalıştım. Memleketten son bir hatıra diye, yerden bir çakıl taşı aldım. Gurbetteki ilk gecemi uykusuz kalarak, o taşı koynuma bastırarak ve hayatımızın güzel zamanlarını düşünerek geçirdim."

Bu karar sonrasında, hanedan üyelerinin büyük bir çoğunluğu, 'ya göç etmek zorunda kaldı.


FASLILARA HEDİYE EDİLEN MEZARLIĞA GÖMÜLDÜLER

Başta son olmak üzere, Fransa'ya gitmeyi tercih eden hanedan üyelerinin büyük bölümü, zorluklar içerisinde yaşamlarını sürdürmeye çalıştılar.

Fransa'da hayatını kaybeden hanedan üyelerinden birçoğu, o dönemde Türkiye'nin cenazelerini kabul etmemesi nedeniyle, Fransa hükümeti tarafından Faslılara hediye edilen 'na defnedildi.

1937'de açılışı gerçekleştirilen mezarlığa, ilk olarak 'in kızı 'ın eşi Mehmed Ali Rauf; son olarak ise, 1973 yılında hayatını kaybeden Sultan V. Murat'ın torunu Şehzade Osman Fuat'ın cenazesi defnedildi.


MEZAR TAŞLARI BAKIMSIZLIKTAN KAYBOLDU

Birçok hanedan üyesinin ebedi istirahâtgâhı olan bu mezarlıkta, sadece 1945 yılında hayatını kaybeden II. Abdülhamid'in oğlu Şehzade Ahmed Nureddin'in mezar taşı günümüze ulaşabildi.

1952'de Paris'te bir otel odasında öldükten sonra, Ahmed Nureddin'in yanına defnedilen II. Abdülhamid'in diğer oğlu Şehzade Abdürrahim Hayri'nin mezar taşı ise, ismi silinmiş olmasına karşın yerinde duruyor.

Hanedan üyelerine ait diğer mezar taşları ise, kaybolmuş durumda. Osmanlı mezarlarının bulunduğu alanın dışında yer alan V. Murad'ın kızı Selma Sultan'ın mezar taşı da ayakta kalabilmiş.

OSMANLI MEZARLARININ ZİYARETÇİSİ YOK

Bobigny Müslüman Mezarlığı'nda bulunan mezarlarını ziyaret eden ise yok. Ziyaretçisi olan tek hanedan mezarı, hâlâ Fransa'da yaşayan yazar Kenize Murad'ın annesi, merhum Selma Sultan'a ait.

Bobigny Belediyesi Mezarlıklar İdaresi arşivinde bulunan dokümanlarda ismi geçen ve II. Abdülhamid'in kızı Ayşe Sultan'ın anılarını topladığı "Babam Sultan Abdülhamid" kitabında bahsedilen Bobigny Müslüman Mezarlığı'nda yatan Osmanlı hanedanından bazılarının isimleri şu şekilde:

Rabia Peyveste Hanım - Sultan II. Abdülhamid'in eşi

Şehzade Ahmed Nureddin - Sultan II. Abdülhamid'in oğlu

Şehzade Abdürrahim Hayri - Sultan II. Abdülhamid'in oğlu

Şehsuvar Hanım - Halife Abdülmecid'in eşi

Pınardil Fahriye Hanım - Şehzade Abit'in eşi

Şehzade Osman Fuat - Sultan V. Murad'ın torunu

Damad Mehmed Ali Rauf Bey - Ayşe Sultan'ın eşi

Ayşe Sıdıka Hanımsultan- Sultan Abdülmecid'in torunu

Selma Sultan - V. Murad'ın torunu


ABDÜLMECİD'İN VASİYETİ İSTANBUL'DA DEFNEDİLMEKTİ

Son , 1944 yılında Paris'te kalp krizi nedeniyle hayatını kaybetti. İstanbul'da babası Sultan 'in yanına defnedilmekti.

Hemen ardından Dürrüşehvar Sultan, cenazenin İstanbul'da defnedilmesi için, gizlice Türkiye'ye gelerek İnönü ile görüştü. Ancak ret cevabı aldı.

Paris Büyük Camii'nde tahnitle 10 yıl boyunca muhafaza edilen Abdülmecid'in naaşı, Dürrüşehvar Sultan'ın yıllar süren çabalarına rağmen İstanbul'a nakledilemeyince, Medine'ye götürülerek Cennet'ül Baki Mezarlığı'na defnedildi.

Osmanlı hanedanı için Türkiye'ye dönüş izni, 1952'de kadınlara; 1974'te ise, erkeklere çıktı.

2019 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN