Arama

  • Anasayfa
  • İlahiyat
  • İslam İlmihali
  • Zekat kimlerin hakkıdır? Zekat kimlere verilmez? Kendilerine zekat düşüp düşmeyen kimseler kimlerdir? Zekat akrabaya verilir mi? Anne ve babaya zekat verilir mi?

Zekat kimlerin hakkıdır? Zekat kimlere verilmez? Kendilerine zekat düşüp düşmeyen kimseler kimlerdir? Zekat akrabaya verilir mi? Anne ve babaya zekat verilir mi?

Yayınlanma Tarihi: 10.01.2019 00:00 Güncelleme Tarihi: 10.01.2019 16:14
Zekat kimlerin hakkıdır? Zekat kimlere verilmez? Kendilerine zekat düşüp düşmeyen kimseler kimlerdir? Zekat akrabaya verilir mi? Anne ve babaya zekat verilir mi?

Zekat, ona ehil olanlara, yani hak sahiplerine verilir. Peki, zekat kimlerin hakkıdır? Zekat kimlere verilmez? Kendilerine zekat düşüp düşmeyen kimseler kimlerdir? Zekat akrabaya verilir mi? Anne ve babaya zekat verilir mi? Anne, baba, çocuk ve torunlara niçin zekat verilmez? Diyanet'in İlmihal-1 "İman ve İbadetler" kitabında yer alan bilgilere göre, zekatın kimlere verilmeyeceği hakkında merak edilenleri derledik.

ZEKAT KİME VERİLİR?

Zekât, ona ehil olanlara, yani hak sahiplerine verilir. Zekât yerine sarfedilmez de onu hak etmeyenlere verilirse hem bu dinî mükellefiyet ifa edilmemiş, hem de zekâttan beklenen ferdî, sosyal ve ekonomik amaçlar gerçekleşmemiş olur. Bu itibarla fıkıh ilminde, zekâtın verileceği yerlerin yanı sıra verilmeyeceği yerler üzerinde de durulduğu, böylece zikredilen olumsuz sonuçların önlenmek istendiği görülür.


ZEKATIN VERİLMESİ CAİZ GÖRÜLMEDİĞİ KİŞİLER KİMLERDİR?

Zekâtın verilmesinin câiz görülmediği kişi ve gruplar şunlardır:

1. ANA, BABA, EŞ VE ÇOCUKLAR

Bir kimse zekâtını kendi usul ve fürûuna veremez. Usul bir kimsenin anası, babası, dedeleri; fürû ise çocukları ve torunları anlamındadır. Aynı şekilde bir kimse hanımına da zekât veremez. Çünkü aralarında bakma yükümlülüğü ilişkisi vardır.

Zekât veren verdiği zekâttan hiçbir maddî menfaat beklememeli ve ondan yararlanmamalıdır. Bir kimse fakir olan usul ve fürûuna zekât verirse, nafaka borcundan kurtulma, miras gibi şu veya bu şekilde ondan yararlanabilir. Bu sebeple de zekât verilen mal fakire tam mânasıyla temlik edilmiş, onun mülkiyetine geçirilmiş olmaz. Bir bakıma kendi kendine zekât vermiş gibi olur.

HANEFİLER HANGİ AKRABAYA ZEKAT VEREBİLİR?

Ebû Hanîfe'ye göre kadın da zekâtını fakir kocasına veremez. Hanefîler'e göre bunların dışındaki kardeş, amca, teyze, dayı, hala ve onların çocukları gibi akrabaya zekât verilebilir. Şâfiî, Mâlik ve Ahmed b. Hanbel akrabaya zekâtın verilip verilemeyeceği konusunda "nafaka"yı ölçü alırlar ve zekât mükellefinin, hukuken nafakasını teminle yükümlü olduğu akrabalarına zekât veremeyeceğini söylerler.

2. MÜSLÜMAN OLMAYANLAR

Fakihlerin ittifakı ile zekât, esasen ibadet içerikli bir mükellefiyet olması sebebiyle, gayri müslimlere, Allah'a, peygamberlerine, âhiret gününe inanmayan kişilere ve dinden dönenlere, yani mürtedlere verilmez. Aralarında dört mezhep imamının da bulunduğu fakihlerin çoğunluğu zekâtın, İslâm toplumundaki gayri müslim tebaaya da (zimmîlere) verilemeyeceğinde görüş birliğine varmışlardır. Çünkü zekât müslüman fakirlerin hakkıdır. Onların zenginlerinden alınıp fakirlerine verilir.

Gayri müslimler zekâtla mükellef değildir. Zekât yükümlülüğüne iştirak etmeyenlerin, bundan yararlanmaya da hakları olmamalıdır. Hz. Ömer'in zekâtın verileceği yerleri belirleyen âyetteki "miskinler" tabirini, "Bunlar Ehl-i kitabın fakirleridir" şeklinde yorumlamasına dayanarak bazı fakihler zekâtın zimmîlere de verilebileceğini ileri sürmüşlerdir. Hanefî fakihlerinden Züfer de bu görüştedir. Bu fakihlere göre zekât ibadet kastı ile fakirin ihtiyacını karşılamaktır. Bu amaç fakir zimmîlere zekât vermekle de gerçekleşir.


Şâfiîler dışındaki fakihler farz olmayan (nâfile) sadakaların fakir zimmîlere verilebileceğinde görüş birliğine varmışlardır.

3. ZENGİNLER

Hanefîler'e göre tabii ihtiyaçlarından fazla "artıcı" özellikte olsun olmasın nisab miktarı mala sahip olan kimselere, onların küçük çocuklarına zekât verilemez.

4. HZ. PEYGAMBER'İN YAKINLARI

Buhârî'de rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber, torunu Hasan zekât hurmalarından birini alıp yemek istediği zaman ona "Bırak, bırak! Zekât malını bizim yiyemeyeceğimizi bilmiyor musun?" (Buhârî, "Zekât", 57; Müslim, "Zekât", 161) buyurmuştur. Zekâtın Hz. Peygamber'e ve onun yakınlarına verilmeyeceğini bildiren başka hadisler de vardır (bk. Müslim, "Zekât", 167; Ebû Dâvûd, "Zekât", 29). Ancak fakihler, Hz. Peygamber'in yakınlarının kimler olduğu hususunda farklı görüşler ileri sürmüşlerdir. Hz. Peygamber'in, zekât almayı bizzat kendisine ve yakınlarına yasaklamış olmasında şüphesiz birçok sebep ve hikmetler vardır. Görülen odur ki en üstün ahlâk üzerine yaratılan örnek insan ve son peygamber Hz. Muhammed, bu emriyle kendisini ve yakınlarını her türlü töhmet ve şâibeden uzak tutmak istemiştir.

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN