Radyasyona maruz kalınca vücudumuza neler oluyor?
Dünyanın oluşumundan bu yana tüm canlılar iyonlaştırıcı radyasyon ile iç içe yaşıyor. Doğal sebeplerden kaynaklanan ve tıbbi gerekliliklerden dolayı alınması gereken radyasyon dışında, insanların doğrudan radyasyona maruz kalması kesinlikle önerilmiyor. Peki, radyasyona maruz kalınca vücudumuza neler oluyor? Radyasyon yaşamımızın bir parçası mı? İşte 10 adımda radyasyondan korunma yolları...
Önceki Resimler için Tıklayınız
DNA'lardan oluşan kromozomların yapılarının değişmesi, taşıdığı sırların kaybolması ve yeni genetik yapılı hücreler haline dönüşmesi sonucunda ebeveyne benzemeyen yeni bir genotip ortaya çıkar. Bu farklılaşmaya mutasyon adı verilir. Eğer bu durum, bireyin üreme hücrelerinde gerçekleşirse radyasyondan kaynaklanan bu değişiklik gelecek nesillere de aktarılır.
Yüksek dozda radyasyona maruz kalmış bireylerde görülebilecek baslıca hastalıklar şunlardır: Kanda ve kan yapan organlarda tahribat (anemi, lösemi), ciltte ateş yanığını andıran yaralar, gözde katarakt, kısırlık, kanser ve kalıtımsal bozukluklar.
Radyoaktif ışınların zararları yanında bir çok yararları ve kullanım alanları da mevcuttur. Radyoaktifliğin isinim etkilerinden yararlanılan uygulamaların başında ışın tedavisi gelir. Bu yöntem kanser ve benzeri kötü tümörlerin yok edilmesinde kullanılır. Radyoaktif izotoplar hastalıkların teşhisinde de kullanılır. Örneğin günümüzde yaygın olarak kullanılan pozitron ışın tomografisi (PET) özellikle beyindeki bazı hastalıkların teşhisinde kullanılır.
Adım adım aşı nasıl üretilir? Aşı ne işe yarar?💉
Kan dolaşımındaki bu izotopun vücuttaki hareketi radyasyon algılayıcılarıyla izlenir. Bunun sayesinde tiroit bozuklukları tiroit kanserleri, böbrek ve karaciğer hastalıkları teşhis edilebilir.
Radyografi radyoaktif ısınlar yardımıyla film veya duyarlı plaka üzerinde görüntü elde etme yöntemidir. Bu yöntem tıpta röntgen çekimi olarak bilinir. Röntgen çekiminde elektronik cihazların ürettiği X- ışınları kullanılır.
Radyoizotopların diğer bir kullanım alanı ise petrol sanayisidir. Örneğin bir petrol boru hattında akışa katılan az miktarda radyoizotop ile borunun dışından akışı izlemek mümkündür. Ana boru hattından benzin, gaz ve motorin gibi petrol ürünleri arka arkaya gönderilebilir. Aktarılan ürünlerin son kısımlarına konulan radyoizotoplar sayesinde boru hattının diğer ucunda bir ürünün bitip diğer ürünün başladığı anlaşılabilir.
Çernobil kazasından dört yıl sonra tiroit kanserlerinde 100 kat artış oldu. Kaza sonrası birçok insan ilk birkaç saat içinde yüksek dozda radyoaktife maruz kaldı. Bu madde ise en çok tiroit kanserine yol açar.
Radyoaktif iyodin, soluyan insanın akciğerlerinden kana karışır, böylece gırtlağın önündeki tiroit bezinin içinde birikir. Burada yaptığı aşırı birikim ise kansere sebep olur.
Radyasyonun tehlikeli olması ışınlama derecelerine, yani maruz kalınan radyasyon miktarına bağlı. Yapay radyasyon kaynaklarından korunmak için pek çok yöntem bulunmakla birlikte, doğal radyasyonun tümünden korunmak mümkün olmuyor. Ancak miktarın azaltılması için bazı önlemler alınması gerekiyor.
1. Kullanmadığınız elektrikli aletleri ya kapalı tutunuz ya da fişten çıkarınız. Çünkü cihazlar "stand by" konumunda kaldığı sürece elektromanyetik kirlilik yaratıyor.
