Arama

  • Anasayfa
  • Galeri
  • Tarih
  • Osmanlı’da eğitim için padişah isteğiyle hazırlanmış ilk ahlak kitabı: Risale-i Ahlak

Osmanlı’da eğitim için padişah isteğiyle hazırlanmış ilk ahlak kitabı: Risale-i Ahlak

Osmanlı, 18. yüzyıldan itibaren batılı anlamda bir eğitim anlayışına geçmesinin ardından eğitim sahasında yenilikler yaparak mühendishaneler, rüştiye, teknik ve meslek okulları, öğretmen yetiştirme okullarını açtı. Bu okulların açılması, Osmanlı medeniyetini eğitim sistemi üzerine daha ciddi bir şekilde düşünmeye yönlendirdi. Bu sebeple eğitim temelinin atıldığı sıbyan mekteplerinin daha kontrollü, sistemli, ciddi ve devlet tekeline alınmasına dair projeler üretildi. "Nasıl ahlaklı bir çocuk yetiştirilir?" sorunsalı üzerine eğilen Osmanlı, bir ahlak kitabı olan ve içerisinde değerler sisteminin yer aldığı Sadık Rıfat Paşa'nın Risale-i Ahlak kitabını bütün mekteplerde okuttu. Risale-i Ahlak eseri üzerinden, Osmanlı döneminde nasıl bir çocuk yetiştirilmek istenmiş, siz Fikriyat okurları için derledik.

  • 1
  • 11
Sadık Rıfat Paşa kimdir?
Sadık Rıfat Paşa kimdir?

25 Şâban 1222 (28 Ekim 1807) tarihinde İstanbul'da doğan Mehmed Sâdık Rifat, Masârifat Nâzırı Hacı Ali Bey'in oğludur. Enderun'da yetişen parlak devlet adamlarından Sadık Rıfat, Osmanlı döneminde çok farklı görevlerde bulundu. Sadık Rıfat Paşa Tanzimat döneminin önde gelen fikir adamlarından biridir. Aynı zamanda iyi bir gözlemci olan Paşa, gezip gördüğü ülkeler hakkındaki izlenimlerini de kaleme almıştır.

  • 2
  • 11
Sadık Rıfat Paşa'nın eserleri
Sadık Rıfat Paşa'nın eserleri

Oğlu Mehmet Rauf Paşa, babasının ölümünün ardından yazılarından yaptığı seçmeleri Müntehabât-ı Âsâr adı altında toplayıp yayımladı. Risâleler şeklinde neşredilen bu yazılar Rusya Muharebesi Tarihi, Gülbün-i İnşâ, Avrupa Ahvâline Ait Risâle, İtalya Seyahatnâmesi, Ma'rûzât, Mustafa Reşid Paşa'ya Yazdığı Mektuplar, Viyana'dan Bâbıâli'ye Yazdığı Mektuplar, İskenderiye'den Bâbıâli'ye Yazdığı Mektuplar, Tanzîmât-ı Hayriyye'ye Dair Valilere Gönderilen Ferman ve Siyasî Yazılar, Resmî ve Hususî Mektupları, Meclis-i Vâlâ Reisi ve Meclis-i Tanzîmat Âzası İken Kaleme Aldığı Mazbatalar, Devlet İşlerinin Düzeltilmesi İçin Muhtelif Zamanlarda Yazılan Lâyihalar ve Mazbatalar, Bazı Islahata Dair Kaleme Aldığı Lâyihalar, Risâle-i Ahlâk, Zeyl-i Risâle-i Ahlâk, Âsâr-ı Rifat Paşa, Siyâset-i Esâsiyye ve Dâhiliyye başlıklarını taşımaktadır.

  • 3
  • 11
Osmanlı’nın eğitim sistemi karşısındaki tutumu
Osmanlı’nın eğitim sistemi karşısındaki tutumu

Eğitim tarihi ile ilgili Mustafa Gündüz'ün Osmanlı Eğitim Mirası adlı çalışmada, Batı karşısındaki Osmanlı devlet geleneğine bakıldığında dikkat çeken tarafın, Osmanlı'nın Batı'nın kendine üstün ve faydalı yönlerini alırken, yalnızca şekilsel unsurlarını aldığını, ruhu ise kendisinin verdiğini söyler. 18. yüzyılda modern eğitim sistemini almaya çalışan Osmanlı, eğitim sisteminin yalnızca şekli unsurlarını almaya çalışarak ruhunu kendisi vermeye çalıştı.

Osmanlı dönemi, her ne kadar Batılı bir eğitim sistemini medeniyete tatbik etmeye çalışsa da yerli, milli ve dini değerlerden kesinlikle taviz vermek istemedi. Bu sebeple erken dönemlerden itibaren çocuklara söz konusu değerlerin aşılanması düşüncesiyle pek çok faaliyette bulunulmuştur.

  • 5
  • 11
Risale-i Ahlak kitabı
Risale-i Ahlak kitabı

Bunun en iyi örneği ise çocukların ahlaki terbiyesi için, Sultan Abdülmecid'in isteğiyle Sadık Rıfat Paşa tarafından hazırlanan Risale-i Ahlak isimli eserdir.

Bu kitap, Mustafa Gündüz'e göre hem mahalle, hem sıbyan hem de yeni açılan ibtidai okullarda okutulmak üzere devlet eliyle hazırlanmış ilk kitap olma özelliğini taşımaktadır.

Sadık Paşa, 1841'deki hariciyedeki görevinden azledildikten sonra görevden alındığı sekiz ayda Risale-i Ahlak kitabını yazdı.

2020 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN