Osmanlı mezar taşları neyi anlatıyor?
Osmanlı İmparatorluğu'nda taşı konuşturan bir sanat mevcut, bunlar mezar taşları. Bu mezar taşları adeta medeniyetimizin eşsiz bekçileri olarak kabul ediliyor. Nakşedilen her bir çizginin manası, bir hikayesi var. Bebeği karnında vefat eden bir annenin, bir yeniçerinin ve bir denizcinin. Ecdadımız vefat eden her bireyin kendine has, özel bir mezar taşı olması için çalışırken adeta bir sanat ortaya çıkmış. İşte, Osmanlı'dan bizlere miras kalan bu mezar taşlarının bize anlattıkları...
Önceki Resimler için Tıklayınız
MEVLEVİ MEZAR TAŞI
◾ Erkek Mevlevilerin mezar taşlarının başlıklarında genelde sikke, hanım Mevlevîlerin mezar taşlarının alınlıklarında peygamberimizi simgeleyen gül demetleri kullanılmıştır.
◾ Mezar taşlarındaki sikkelerin destarlarının biçimleri, vefat eden kişinin tarikat içerisindeki yeri ve görevi hakkında bir fikir verir. Mezar taşlarında bulunan yazılar genellikle "Hû, Yâ Hu, Hüve'l-Bâkî" hitapları ile başlamaktadır.
KADIN MEZAR TAŞI
◾ Kadın mezar taşları, Osmanlı'da kadına verilen değerin en büyük göstergesidir. Kadınların zarafetini yansıtan; çiçek, lale, sümbül, gül gibi motifler mezar taşlarına ince ince işlenmiş ve ecdadımızdan bizlere miras olarak bırakılmış.
◾ Buna ek olarak kadın mezar taşlarında değişik süslemeler, özellikle çiçek demet ve sepetleriyle meyve tabakları fazlasıyla dikkat çekmekte.
KADIN MEZAR TAŞI
◾ Yukarıda gördüğünüz bu fotoğraftaki nesneyi bir mantara benzetebilirsiniz. Aslında bu, Osmanlı'daki kadınların kullandığı "Hotoz" adı verilen özel başlıklar. Bu hotoz başlıklarda hanım zerâfetini yansıtacak şekilde vazo içerisinde güller, çiçekler bulunur.
◾ Genellikle basık yarım küre şeklinde olan bu başlıklar, bazen dilimli ya da halkalı olabilmekte, bazı örneklerde ise yüzey kısmın dönemin üslûbunda desenlerle bezendiği görülür.
◾ Boyun kısımları çoğunlukla çiçek demetleri ile bezeli olmakla birlikte, maddî gücünü yansıtmak isteyenlerin, muhtemelen sağlıklarında sahip oldukları kolye, gerdanlık gibi ziynet eşyalarını nakşettirdikleri de görülür. Onlar da kendi sosyal statülerini, bu şekilde belirtirler.
ULEMA SINIFININ MEZAR TAŞI
◾ Devlet-i Aliyye, tarihte din adamlarına verdiği önem ile biliniyor. Bunun en büyük göstergesi, İstanbul'un dört bir yanında bulunan ulema sınıfının mezar taşlarıdır.
◾ Ulema sınıfının mezar taşında, örfi destarlı kavuk işlenmiş. Bu kavuğu takanlar aynı zamanda küçük ve orta kademeden kadılar, müftüler, imamlar ve vakıflarda çalışanlar ile derviş ve şeyhlerdir.
YENİÇERİ MEZAR TAŞI
◾ Osmanlı döneminden kalma en ayırt edici mezar taşı ise şüphesiz yeniçerilere ait olanlardır. Üzerlerindeki simgelerle ve başlıklarla farklı bir konumda bulunmakta.
◾ Yeniçeri bölüğünün damgaları bir simge olarak taşlar üzerine işlenir. Yeniçeri serpuşu başlıklarda kullanır bu da yeniçerilerin mezar taşlarını diğerlerinden ayıran en önemli özelliktir.
