Ömer Hayyam'ın bilime yön veren eserleri
Rubaileri ile hafızalara kazınan Ömer Hayyam, edebiyatın yanı sıra tıp, fizik, astronomi, cebir, geometri ve matematik alanında da önemli eserlere imza attı. Öyle ki, onun zamanın tüm ilimlerini bildiği söylenirdi. İbn-i Sina'dan sonra Doğu'da yetişen en büyük alim olarak kabul edilen Ömer Hayyam, çalışmaları ile bilim dünyasını derinden sarstı ve asırlar boyunca sürecek ilmi tartışmalara imza attı. Sizler için Ömer Hayyam'ın bilim tarihine yön veren eserlerini derledik.
Önceki Resimler için Tıklayınız
Öklid'in bir probleminin çözülmesi metoduyla ilgili "Şerh-i ma Askala min Musadaratı Kitab-ı Uklidis"
📌 Eserde Ömer Hayyam, Öklidis'in kitabında bulunan güç problemleri açıklar.
📌 Öklid'in Evdoksus'tan aktardığı oran tanımı sayı kavramına dönüştürdü. Rasyonel olmayan sayıların kullanımının rasyonel sayılardan farksız olduğunu göstererek matematikte çığır açtı.
📌 Ömer Hayyam bu eserde savunduğu düşünceler ile bilim tarihinde asırlar boyu sürecek araştırmalara da ön ayak oldu. O, iki doğru çizginin, başka bir doğru çizgide iki dik açı ile kesişmesi durumunda, bunların birbirlerinden uzaklaşmasının mümkün olmadığını söyler.
Üç meseleye cevap ve âlemde zıtlığın zorunlu olduğuna dair "Fil Cevab Selaseti Mesail ve fi Keşfil Hicab"
📌 Ömer Hayyam'a evrendeki zorunlu çelişkilerin çözümü konusunda sorulan felsefi sorulara cevap olarak kaleme alındı. Aynı zamanda eserde Şiraz'da ikamet ettiğini ve hasta olduğundan dolayı ayrıntılı bilgi veremediğini belirtir. Bu eserin el yazması, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Revan Köşkü Bölümü'nde 2042 numara ile kayıtlı bir mecmuanın içindedir.
📌 Bu eser, dairenin dörtte birinin bölünmesi hakkındadır. Arapça olarak kaleme alınan risale daha önce yazdığı bir problemin çözümü anlatılır. Ömer Hayyam'ın bu eserinden anlaşıldığına göre Müslüman bilim insanları arasında yaygın olan 21 denklemin sadece 11 tanesi kendinde önceki alimler tarafından biliniyordu. Geri kalan 10 denklemi kendisi çözdü.
📌Müzik hakkında olan bu eser Arapça olarak kaleme alındı. Frekanslar ve dört noktadan oluşan yarım oktavlık akor hakkında bilgi verilir. Müzikte diatonik (seslerin düz sıra halinde dizilip tam ve yarım tonların art arda gelişi), kromatik (yarım seslerden oluşan ses dizisi) ve harmonik (temel frekansın tam katı) olmayan tonlar ele alınır.
İbn Sina'nın Hutbetu'l Garra adlı eserinin çevirisidir.
📌Ömer Hayyam, Isfahan'da bulunduğu dönemde İbn Sina'nın Hutbetu'l-Garrâ adlı eserini Farsçaya çevirdi. "Allah'ın tek oluşu ve yaratılış" konuları ele alınır. Ömer Hayyam eseri tercüme etmesinin yanı sıra gerekli gördüğü yerlerde açıklama yapar.
