Müslüman alimlerin bilim tarihine yön veren uzay çalışmaları
İslam'da bilim, 8.yüzyıldan itibaren ivme kazandı ve yapılan araştırmalar dünya tarihine yön verdi. Bu dönemde Müslüman bilim insanlarının kaleme aldığı eserler, kaynak niteliğinde görülüp, ders kitabı olarak okutuldu. Öyle ki Batı'nın kendi çalışmaları olarak sahiplendiği birçok yenilik, aslında asırlar önce İslam uygarlığında ortaya konulmuştu. Gelin, tarihin seyrini değiştiren ve ilklere imza atan Müslüman bilim insanlarının uzay çalışmalarına daha yakından bakalım.
Önceki Resimler için Tıklayınız
İLERİ DÜZEY YILDIZ KATALOĞU ÇIKARDI
➡ Es-Sûfî'nin en önemli çalışmalarından biri yıldız kataloğu çıkarmasıydı. Bu çalışmasında yıldızları konum, büyüklük ve renk bilgilerine göre katalogladı. Her yıldız takımını hem Dünya'ya göre hem de uzaydaki konumuna göre resmetti. Bu çalışma döneminin en ileri düzeydeki yıldız kataloğuydu.
➡ Oluşturduğu yıldız cetvelinin başlangıcı, Hicri 20 Ramazan 353, Miladi 30 Eylül 964, İskender takvimine göre 1276 yılının ilk günüydü.
2,5 MİLYON IŞIK YILI UZAKLIKTAKİ GÖK ADAYI GÖZLEMLEDİ
➡ Abdurrahman es-Sufi, 'küçük bulut' olarak tanımladığı Andromeda gök adasını gözlemleyen ilk bilim insanıydı.
➡ Macellan'ın 16. yüzyıldaki yolculuğuna kadar Batılılar tarafından bilinmeyen Büyük Macellan Bulutu'nu da Abdurrahman es-Sufi tanımladı. Bunlar, Samanyolu Galaksisi haricinde yeryüzünden gözlemlenen ilk galaksilerdi.
📌 Andromeda gök adası nedir?
Bu gök ada, Samanyolu Galeksisi'nin en yakın komşusudur. 2,5 milyon ışık yılı uzaklıkta yer alır.
İSLAM ASTRONOMİSİNİN EN TEMEL ESERİNE İMZA ATTI
➡ Son derece doğru hesaplamalara imza atan es-Sufi, Dünya'nın eğimini 23 derece 33 dakika 45 saniye olarak hesapladı. Boylamları; Batlamyus'un hesaplamalarına 66 yıl için 1 derece olmak üzere, toplam 42 derece 41 dakikalık bir sabit miktar ekleyerek buldu.
➡ Çıplak gözle Küçükayı'nın parlaklığını doğru olarak saptadı ve bazı yıldızların çift olduğunu belirleyen ilk bilim insanı oldu.
➡ Abdurrahman es-Sufi'nin Sabit Yıldızlar Kitabı, İslam astronomisinin en büyük ve temel metni kabul edilir.
➡ Çalışmalarında geçen Arapça terimler, uzun yıllar hem Doğu hem de Batı'daki astronomi çalışmalarında kullanıldı. Doksan dört terimin modern gök bilim literatürüne girmesini sağladı.
ES- SUFİ'NİN ETKİLEDİĞİ BATILI BİLİM ADAMLARI
➡ 13. yüzyılda Castilla Leon Kralı X. Alfonso'nun hazırlattığı "Astronomi Bilgisi Kitabı" isimli dört ciltlik İspanyolca ansiklopedi kitabı, büyük ölçüde Abdurrahman es- Sufi'nin yaptığı çalışmaları içeriyordu.
➡ Büyük alimin "Kitabu Suveri'l-kevakibi's-sabite" isimli çalışması, sadece bu ansiklopediyi değil, 15. ve 16. yüzyıllarda da Viyana ve Nürnberg'deki ilim çevrelerini etkiledi. 16. yüzyıla ait Catinenses adlı astronomi ve astroloji kataloğu da Abdurrahman es- Sufi'nin eserlerinden hareket edilerek kaleme alındı.
Ay'da bir krater ile 12621 kodlu cüce gezegen Es-Sufi'nin ismini taşır
ABDURRAHMAN ES-SUFİ'NİN ESERLERİ
📕 Kitabü Süveri'l-Kevakibi's Sabite: Daha sonra Batı dillerine çevrilen bu eser, sabit yıldızlarla ilgili gözlemlerini içerir. Asırlarca İslam âleminde en önemli bilim kitabı olarak kabul edilen bu eserin dünyanın birçok kütüphanesinde yazmaları vardır.
📕 Kitabü'l-Amel bi'l Usturlab: Bu eserde usturlap gözlem aleti ile gözlem yapmakla ilgili bilgiler yer alır. 42 bölümden oluşan eserin en eski nüshası Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde yer alır.
📕 Kitabü'l- Amel bi'l-Küreti'l-Felekiye: Gök küresi gözlem aletini ve onunla yapılan gözlemleri anlatan, gezegenler hakkında bilgi veren bir eserdir.
📕 Kitâbü'l-Amel bi'l-küreti'l-felekiyye: Gök kürelerinden nasıl faydalanılacağını gösteren bir eserdir. 157 bölümden oluşan eser, "Şemsüddevle" için yazıldı. Kitabın bir nüshası Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde yer alır.
ABDURRAHMAN ES-SUFÎ'NİN GÖKBİLİM LİTERATÜRÜNE KAZANDIRDIKLARI
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
