Kudüs'ün ikinci fatihi: Selahaddin Eyyubi

◾ Irak'ın Tikrit kentinde dünyaya gelen Selahaddin Eyyubi, genç yaşlardan itibaren Haçlılara karşı yürütülen seferlerde görev aldı. Nureddin Mahmud Zengi'nin hizmetinde yükselen Eyyubi, Mısır seferlerinde gösterdiği başarılarla askeri ve idari alanda öne çıktı; Fatımi yönetimine son vererek Mısır'da hakimiyet kurdu.

◾ Yemen ve Hicaz'ı da yönetimine bağlayarak güçlü bir siyasi birlik oluşturan Selahaddin Eyyubi, ardından Diyarbakır, Urfa, Harran, Rakka ve Halep gibi stratejik merkezleri kontrol altına alarak Kudüs'e uzanan yolu açtı.

◾ Şark'ın en sevgili Sultanı Selahaddin Eyyubi'nin en önemli askeri başarısı ise Haçlı ordularına karşı kazandığı ve Kudüs'ün fethine yol açan Hıttin Zaferi oldu.

◾ Bu zaferin ardından 2 Ekim 1187'de Kudüs'ü fetheden Selahaddin Eyyubi, yaklaşık 88 yıl süren Haçlı hakimiyetine son verdi. Kudüs'ün fethi, İslam dünyasında büyük yankı uyandırırken Selahaddin'i dönemin en önemli komutanlarından biri haline getirdi.

◾ Şam Üniversitesi İslam Tarihi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ammar Muhammed en-Nehhar yaptığı açıklamada, Kudüs fatihi Selahaddin Eyyubi'nin tarihi şekillendiren vizyonunun arkasında güçlü bir eğitim, aile mirası ve devlet tecrübesi bulunduğunu belirtti.

◾ Selahaddin Eyyubi'nin başarısını tek bir şahsiyetin ötesinde köklü bir "proje" olarak değerlendirmek gerektiğini vurgulayan Nehhar, bu sürecin temel mimarlarının ise Nureddin Mahmud Zengi, Esedüddin Şirkuh ve dönemin danışman kadrosu olduğuna dikkati çekti.

◾ Tarihin büyük şahsiyetler tarafından yönlendirildiğini savunan yaklaşımın en somut örneklerinden birinin Selahaddin Eyyubi olduğunu ifade eden Nehhar, şöyle devam etti:

"Selahaddin'in yetiştiği aile ortamı, sosyal ve coğrafi çevresi, bir yerden başka bir yere taşınması ve yaşadığı dönemin yoğun olayları onun karakterinin oluşumunda önemli rol oynadı. Ailesinin bu olaylardaki etkisi de Selahaddin'in kişiliğini, vizyonunu ve geleceğe bakışını şekillendirdi."

◾ Selahaddin'in yetişmesinde babasından sonra en büyük payın Nureddin Mahmud Zengi'ye ait olduğunu savunan Nehhar, Zengi'nin yalnızca bir hükümdar değil toplumsal reform projesinin lideri olduğunu dile getirdi.

◾ Selahaddin Eyyubi'nin Şam'da başlayan ve Mısır'a uzanan süreçte büyük bir yönetim tecrübesi kazandığına işaret eden Nehhar, amcası Esedüddin Şirkuh'un rehberliğinde Mısır'a geçişi ve ardından üstlendiği vezirlik görevinin ona olaylara daha geniş bir perspektiften bakma yetisi kazandırdığını belirtti.

◾ Nehhar, Selahaddin'in iktidarı devralırken Fatımilerden Eyyubilere geçişi savaş ya da darbe yaşanmadan sağladığını belirterek, bunun tarihte eşine az rastlanır bir siyasi başarı olduğunu ifade etti. Selahaddin'in etrafında vizyoner bir danışman kadrosu bulundurduğuna da dikkati çeken Nehhar, özellikle İbn Şeddad gibi yakın çevresinin Eyyubi'nin kararlarında kritik rol oynadığını söyledi.

◾ Nehhar, "İbn Şeddad, Selahaddin'in kendisini övenlerden çok, kendisine sorumluluklarını ve cihadı hatırlatan kişileri yakınında tuttuğunu aktarır." ifadelerini kullandı.