Arama

Unutulmaz bir mücadelenin ismi: 'Kafkas Kartalı' Şeyh Şamil

Şeyh Şamil, lider (imam) seçildikten sonra güçlü hitabeti, kararlı tutumu, askeri ve siyasi dehasıyla Dağıstan'da ve bütün Kafkasya'da etkili oldu. Hem idari hem dini bir otorite olarak kabul edildi. Rusların güçlü orduları karşısında unutulmaz bir mücadele veren Şeyh Şamil'in adı Rus işgaline karşı direnen Kafkasların hafızasına nakşedildi.Kafkasya'nın özgürlüğü için verdiği mücadeleden dolayı "Kafkas Kartalı" olarak anılan Şeyh Şamil, vefatının 148. yılında yad ediliyor.

  • 1
  • 11
'Kafkas Kartalı' Şeyh Şamil
’Kafkas Kartalı’ Şeyh Şamil

Kuzey Kafkasya halklarının siyasi ve dini önderi Şamil, Dağıstan'ın Gimri köyünde 1797 yılında dünyaya geldi. Doğduğunda dedesi Ali'nin adı verildi. Ancak sürekli hasta olduğundan isim değiştirmenin iyi geleceğine dair geleneksel inancın etkisiyle ailesi adını Şamil olarak değiştirdi.

Şeyh Şamil arkadaşları ile birlikte ilim öğrenmek üzere Irak'a gidip, Türkiye'de 'Mevlana Halid-i Bağdadi' olarak bilinen alim Mevlana Halid-i Şehrezori'den tefsir, hadis, fıkıh, tasavvuf gibi dini ilimler ile edebiyat, tarih ve fen bilgilerini öğrendi. Şehrezori, talebesi Şeyh Şamil'e halifelik de vererek Kafkasya'ya gönderdi.

Rusların, Kafkasya'daki Müslümanları esaret altına almak için uğraştığını gören Şamil, buna karşı koymak amacıyla verilen mücadeleye dahil oldu.

Kuzey Kafkasya Müslümanlarının 18. yüzyılın sonlarında başlattıkları, Ruslar'ın "Müridizm", kendilerinin ise "Gazavat" adını verdikleri direniş hareketi, liderleri İmam Mansur'un ölümünden sonra uzun yıllar lider çıkaramadı.

  • 3
  • 11
Kafkasya'daki Müslüman halkı esaretten kurtarmaya çalıştı
Kafkasya’daki Müslüman halkı esaretten kurtarmaya çalıştı

Nakşibendi-Halidi Şeyhi İsmail Şirvani'ye bağlanarak hilafet aldıktan sonra 1823'te Dağıstan'a dönen Şeyh Şamil'in arkadaşı Molla Muhammed, 1829'da Gazavat hareketinin liderliğine seçildi. Molla Muhammed, Müslüman Kafkasya halklarını Ruslara karşı cihada davet eden bir bildiri yayınlayarak harekete geçti. Şeyh Şamil imam ve gazi unvanıyla anılan Molla Muhammed'in en önemli yardımcısı oldu.

Molla Muhammed, 20 Kasım 1832'de Ruslarla yapılan savaşta hayatını kaybederken Şeyh Şamil ağır yaralı olarak kurtuldu.

  • 4
  • 11
35 yıl mücadele etti
35 yıl mücadele etti

Ruslar bu olaydan sonra Dağıstan'da direniş hareketinin sona erdiğini düşünürken Molla Muhammed'in yerine imam seçilen Hamza Bey (Hamzat Bek) mücadeleyi sürdürdü. Hamza Bey'in 19 Eylül 1834'te bir suikast sonucunda öldürülmesinin ardından Şamil, Avar uleması ve ileri gelenleri tarafından imam seçildi.

Kafkasya'daki halklar Şamil'i imam seçerek, düzenli bir ordu kurulmasını sağladı. Şeyh Şamil, imam seçildiği 1834'ten 1859 yılına kadar Rusya'nın askeri gücünün çokluğu ve ellerindeki imkanlara rağmen kurduğu düzenli orduyla uzun süre destansı bir mücadele sürdürdü. Kendinden önceki iki imamın döneminde de fiilen 10 yıl savaşlara katılan Kafkas Kartalı, yaklaşık 35 yılık bir mücadele dönemi geçirdi. Bu mücadele döneminde Şamil, Kafkasya halklarını denetimi altına almak isteyen Ruslara büyük kayıplar verdirdi.

  • 5
  • 11
Kafkasya'nın birliği için çalıştı
Kafkasya’nın birliği için çalıştı

Şeyh Şamil, Dağıstan'da kendi varlığını güçlendirmeye çalıştı. Çeçenistan'da yeni bir güç haline gelen Hacı Taşov ve Kibid (Kebed) Muhammed ile bir anlaşma yaparak Dağıstan ve Çeçenistan'da hakimiyetini sağlamlaştırdı.

1842 yılına girerken Şeyh Şamil, Çeçenistan ve Dağıstan'ın tek hakimi oldu. Şamil 1844 yılı başlarında Kuzey Dağıstan'ın kesin hakimi durumunda idi. Çar I. Nikola, 30 Aralık 1843'te General Neidhardt'a gönderdiği emirnamede Şamil'in bütün ordularının dağıtılmasını istediğini bazı destekçilerinin kazanılması için 45 bin ruble gönderildiğini belirtti. Fakat Avaristan'a yönelik Rus askeri harekatı Şamil'in güçlü savunması karşısında başarılı olamadı. Sonunda General Neidhardt görevinden alındı ve yerine Prens Vorontsov, Kafkas orduları başkumandanı ve Kafkas genel valisi olarak tayin edildi.

1846 nisanında Şeyh Şamil, Kabartay bölgesi üzerinden batıdaki Çerkeslerle birleşip Kafkasya'nın birliğini sağlamak amacıyla direniş başlattı ve kısmen başarılı oldu. Kırım Savaşı'nın patlak verdiği Ekim 1853'e kadar Kafkasya'da genellikle sükunet hakim oldu.

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN