İstanbul'un 8 tarihi mezarlığı
1453 yılında fethedilen İstanbul, Osmanlıların çabalarıyla İslam kültür ve medeniyetin merkezi haline gelmişti. Bu kültürün en önemli parçalarından birisi de şehirde meydana getirilen mezarlıklardı. Şehrin gizli kimliği olan mezarlıklar, huzuru temsil ettikleri gibi toprağı aidiyetini de temsil ediyordu. Yahya Kemal bu durumu, "Biz ölülerimizle birlikte yaşarız" cümlesi ile ifade etmişti. İstanbul'un 8 tarihi mezarlığını araştırdık.
🔹 İstanbul'un en eski ve en büyük mezarlığı olarak bilinen Karacaahmet, 1352 yılında ilk defin ile büyümeye başlamıştı. Üsküdar'ın fethinin ardından Müslüman halkın semte yerleşmesi ile oluşmaya başlayan mezarlık zamana İstanbul'un en eski ve en büyük mezarlığı olmuştu.
🔹 Mezarlığın ismini aldığı Karaca Ahmed, Anadolu'nun İslamlaşma sürecinde önemli ölçüde yer almış bir isimdi. Mezarlık ayrıca resmi kayıtlarda Üsküdar Mekābir-i Müslimîni olarak anılmakta idi. Mezarlık İnadiye, Tunusbağı, Çiçekçi, Talimhane, Haydarpaşa, İbrahimağa, Seyitahmet deresi, Harmanlık, Nuhkuyusu ve Aşçıbaşı mahallelerini çevrelemekte.
🔹 Yol çalışmaları ve imar faaliyetleri kapsamında mezarlığın bir kısmı kullanıldığı gibi, yekpare bağı bozuldu. Günümüzde yedi yüz elli dönüm araziye sahip olan mezarlık Miskinler, Saraçlar Çeşmesi, Şehitlik, Musallâ ve Duvardibi adlı beş büyük bölgeye ayrılmaktaydı.
🔹 Mezarlığa ait en eski fotoğraflar 1852-1854 yıllarında Ernest de Caranza tarafından çekilmiş, onu Abdullah Biraderler, Bergren ve Foto Sabah takip etmişti. Zamanla büyük bir tahribata uğrayan mezarlıkta defnolunan kişi sayısı hala büyük bir bilinmezlik...
Edirnekapı Mezarlığı
🔹 280 dönüm arazi üzerine kurulu olan Edirnekapı Mezarlığı'nın diğer büyük mezarlıklardan ayrılan en önemli özelliği geniş bir şehitliğe sahip olması.
🔹 Her ne kadar mezarlığın dörtte birlik bir kısmı zamanla yok edilse de Osmanlı dönemi mezar taşları en fazla korunan mezarlık Edirnekapı idi.
Nafi Baba Mezarlığı
🔹 Rumeli Hisarı'nın inşası sürecinde Bizans içine gerçekleştirilen akınlarda şehit olan askerlerin defnedildiği Nafi Baba Tekkesi haziresi, Osmanlı'nın İstanbul'da bilinen ilk şehitliği.
🔹 Burada medfun olan şehitlerin adı bilinmemekle birlikte üzerine sülüs hattıyla "Haza makâm-ı şüheda 855 sene" yazılan bir mezar taşı bulunmakta. Tekkenin Rumelihisarı'ndan Zincirlikuyu'ya kadar uzanan arazisi özel bir statüyle Fatih Sultan Mehmed tarafından Nâfi Baba ailesine verilmişti. Zamanla burada bir mezarlık meydana geldi.
Eyüp Mezarlığı
🔹 İsmini Ashab-ı Kiram'ın büyüklerinden Ebu Eyyüb el-Ensarî'den (RA) alan Eyüp muhiti, Müslümanların ziyaret ettiği ve yerleştiği bir mekan olmuştu. Zamanla türbe ve caminin etrafından geniş bir mezarlık oluşmuştu.
🔹 Toplumun her kesiminden insanın defnedildiği bu büyük mezarlığın içinde Kaşgarî Tekkesi, Karyağdı Tekkesi de bulunmakta. Günümüzde Eyüp Mezarlığı tüm kalabalığın ortasında uhrevi bir semt izlenimi vermekte.
