Fatih’in İstanbul’da ilk sikke darbettirdiği yer: Simkeşhane

Yayınlanma Tarihi: 08.04.2019 13:21 Güncelleme Tarihi: 08.04.2019 13:34

Evliya Çelebi'ye göre Fatih'in İstanbul'da ilk sikke darp ettirdiği yerin Simkeşhane olduğunu biliyor muydunuz? Peki sandukkar, müzerkeş, tefe katibi gibi kelimelerin ne anlama geldiğini? Sizler için Beyazıt Yeniçeriler Caddesi üzerinde yer alan, Fatih Sultan Mehmed devri eserlerinden Simkeşhane'ye dair bilgileri derledik.

4/14

Osmanlılar'da bu sanatın hangi tarihe kadar uzandığı tesbit edilememekle birlikte Fatih Sultan Mehmed döneminde varlığına dair belgeler mevcuttur. Osmanlı tekstil sanayiinin yan kuruluşu olan simkeşliğin ilk defa nerede başladığı hakkında da kesin bilgi yoktur. Ancak İstanbul'da, Bursa'da ve Selânik'te simkeşhâne bulunduğu bilinmektedir.

5/14

İstanbul Simkeşhânesi'ne ait en eski belge 16. yüzyılın son çeyreğine aittir. Bu belgeye göre İstanbul Simkeşhânesi darphâne nâzırının gözetiminde fethin ardından tesis edilmiş, hassa simkeşleri ve halka yönelik imalât yapanlar diye iki kolda faaliyet göstermiştir. Aynı dönemde İstanbul'da ikisi Müslümanların, ikisi zimmîlerin elinde olan dört iş yeri vardı. Simkeşlerle ilgili olarak zaman zaman fazla gümüş sarfiyatından kaçınılması yolunda fermanlar çıkarılmıştır.

6/14

FATİH SULTAN MEHMED DEVRİ ESERİ

Beyazıt Yeniçeriler Caddesi üzerinde yer alan Simkeşhane, Fatih Sultan Mehmed devri eserlerindendir. Ancak her ne kadar yapının kitabesi 1463 tarihliyse de bina, büyük ölçüde 18. Yüzyıla ait izler taşımaktadır. Bizans devrinde Forum Tauri denilen meydanın bulunduğu bu alana fetihten sonra Sekbanbaşı Yakub Ağa bir camii inşa ettirmiştir. Fatih Sultan Mehmed'in de buraya bir darphane binası yaptırmasıyla bugünkü Simkeşhane binasının temelleri atılmıştır. Ancak darphane binası 18. yüzyılın başlarında Topkapı Sarayı'na taşınınca bir süre harap vaziyette kalan bina Sultan III. Ahmed tarafından annesi Emetullah Gülnuş Valide Sultan'ın vakfına gelir getirmesi için tahsis edilmiştir.

7/14

Böylece Emetullah Gülnuş Sultan'ın vakfına giren mekân büyük ölçüde elden geçirilmiş (1707) ve yeniden inşa edilmiştir. Bu nedenle, yapı 1463 tarihli bir kitabe taşısa da 18. yüzyıl mimarisinden izler taşımaktadır.

8/14

Simli ve sırmalı dokumaların yapıldığı bir han olarak önem kazanan Simkeşhane, Ayvansarayi'nin Hadikatü'l Cevami isimli eserinde de Emetullah Gülnuş Valide Sultan tarafından, sim üretmek üzere inşa edilen mekân olarak ifade edilmektedir. Evliya Çelebi'ye göre de burası Fatih'in İstanbul'da ilk sikke darp ettirdiği yerdir. 1821 yılında hazırlanan esnaf defterine göre bu handa 47 esnaf muhtelif ibaresiyle kayıtlıdır.