Taşlara oyulmuş kadim şehir Hasankeyf

Dicle'nin kıyısında, zamanında medreseler, rasathane, darüşşifa ve diğer eğitim kurumlarıyla Hasankeyf, bölgenin ilim ve kültür merkeziydi. İlçe, sahip olduğu zengin tarihsel yapılar nedeniyle 1981 yılında bütünüyle sit alanı ilan edilerek koruma altına alındı.

Hasankeyf'in ne zaman kurulduğu tam olarak bilinmez. Şehrin jeopolitik yapısı çok eski bir yerleşim merkezi olduğu ihtimalini kuvvetlendirir. Bugün bile zaman zaman bazıları mesken olarak kullanılan çok sayıdaki mağaralar, insanların çok eski çağlarda burada yerleştiklerini gösterir.

Yapılan araştırmalarla Hasankeyf'te şu ana kadar, 3 bin 500 yıldan 12 bin yıl öncesine kadar dayanan arkeolojik buluntulara rastlandı.

Kayalara oyulmuş mağara şeklinde binlerce konutu nedeniyle şehre Arapça ve Süryanice Kayalar Kenti anlamına gelen Hısn-ı Keyfa denilirdi. Osmanlı döneminde şehrin adı Hasankeyf'e dönüştü.

Hasankeyf; Diyarbakır ve Cizre şehirleri arasında önemli bir kara ve su yolu güzergâhında olup savaşların olmaması ve ticaret yollarının buradan geçmesi bir yerde Hasankeyf'i kültürleri kavşak noktası haline getirdi.