Hanedanın ebedî istirahatgâhı Süleymaniye

Haseki Hürrem Sultan Türbesi, Süleymaniye Külliyesinin haziresine 1558 yılında Mimar Sinan tarafından inşa edildi.

Hürrem Sultan, Kanuni Sultan Süleyman'ın ikinci kadın efendisi olup, on birinci padişah Sultan II. Selimin annesidir. Türbe kesme küfeki taşından, dıştan sekizgen, içten on altıgen planlıdır. Türbenin giriş cephesi dışında her cephede altlı üstlü ikişer penceresi vardır.

Kemerli giriş kapısı üzerinde Kelime-i Tevhid yazılı bir kitabe bulunur. Türbenin üzeri yuvarlak kasnaklı bir kubbe ile örtülüdür. Bu kasnağın üzerinde de kabartma olarak ayetler yazılıdır. Türbenin içi sıratlı ve renkli sır tekniğinde çinilerle bezelidir. Bitkisel motifli bu çiniler mercan kırmızısı, lacivert ve firuze renklerde olup, aralarında Türk çini sanatında çok rastlanmayan siyah renge de yer verilmiştir.

Mimarların başı Mimar Sinan'ın Türbesi ise, Süleymaniye Külliyesinin kuzey doğu ucunda 1588 yılında kendisi tarafından inşa edilmiştir.

Süleymaniye Külliyesi haziresinde bulunan Kanuni Sultan Süleyman ve Hürrem Sultan türbeleri ile Mimari Sinan'ın türbesi karşılaştırıldığında, usta mimarın türbesinin oldukça basit ve mütevazı olduğu görülür.

Süleymaniye Camii haziresinde zarafetiyle göz kamaştıran bu mezar taşı, Selanik eşrafından Mustafa Fevzi Bey'in 17 yaşında (1910) vefat eden kızı Fatıma Müşerref Hanım'a ait.

Mezarın bir kaidesinde, aşağı doğru bir pelerin gibi uzanan gelin duvağı bulunur. Diğer kaidesinde ise, kırık gonca gül motifi işlidir.

Osmanlı'da her genç kız bir gonca gül ile sembolize edilirdi. Evlenmeden yaşamını yitiren Fatıma Müşerref Hanım'ın mezar taşı, bu nedenle kırılmış gonca gül tasviriyle işlendi.