İslam medeniyetinin kurucu metinleri

📌Medeniyet öncelikle bir düşünce biçimidir. Düşünce hayatı da insanların inanç sistemleri üzerine kuruludur. İslam medeniyeti tam anlamıyla bir tevhid anlayışına sahiptir. Merkezinde vahyin ve sünnetin bulunduğu bir havzaya farklı milletlerin katılması ile İslam medeniyeti teşekkül etmiştir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, farklı anlayış ve tecrübeleri olan kavimlerin tevhidi esas alarak bir bütün oluşturmasıdır.

(x)Tevhid nedir?
(x)Bir olmaktır. Allah (cc)'ı tüm yönleriyle tek ve bir olarak kabul etmektir.

📌İslam medeniyeti Batının aksine ayrıştırıcı değil birleştirici bir medeniyet tasavvuruna sahiptir. Medeniyet anlayışımızda Asya ve Afrika, beyaz ve siyah bir havzada birleşmiş, ortaya dünyanın daha önce görmediği bir tasavvur koymuştur. Birbirini sevmeyen kavimler, tarihi düşmanlıkları olan topluluklar, bu potada erimiş. Beraber yaşama kültürü ve anlayışı vücuda getirmiştir.

(X) 🔎 Bilgi Notu: Efendimiz (sav) birbiri ile kan davalısı olan kavimleri barıştırmış, kendi kavminin kan davasını bitirerek insanları İslam çatısı etrafında birleştirerek İslam medeniyetinin temellerini atmıştır.

➡İslam, zulme karşı adaleti öne çıkaran bir medeniyet anlayışına sahiptir.
➡İslam medeniyeti bölünmeye karşı vahdeti, toplumun her kesimi için sosyal adaleti savunur.
➡Medeniyetimiz tarihin her döneminde zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Lakin temel anlayış her daim korunmuştur.
➡ İslam medeniyeti kaynaklarını bir kavimle sınırlamaz. Her kavmin değerlerini ıslah ederek kendi vücudunda toplar.
➡ Medeniyetimiz başka medeniyetlerden aldığı malzemeyi eler, İslamlaştırır ve bu şekilde bir terkip oluşturur.
➡İslam medeniyetinin kurucu iki unsuru Kur'an-ı Kerim ve Efendimiz (sav)'in sünnetidir. Müslümanlığın iki ana damarı tüm yaşantımızı etkilediği gibi şehirleşme ve düşünce pratiğimizi de birinci elden etkilemiştir.
➡Kutsalı tevhid olan tek medeniyet, İslam medeniyetidir.
➡İslam medeniyeti dünya tarihindeki en büyük sentezdir. Uygulamaları ve çözümleri insanlığa huzur getirmiştir. Zaman içerisinde mükemmelleşmemiştir. Çünkü çıkış noktası itibarıyla mükemmeldir.
➡Hak ve hukuk medeniyetimizin etrafını çevreler. Dinamik olması Müslümanların var ve üretiyor olmasından kaynaklıdır.

📌Medeniyet tasavvurumuz ve yazıcılık faaliyetlerimiz ümmetin Kur'an ile kurduğu manevi bağdan ileri gelmiştir. Efendimiz (sav)'den önce Araplarda ve diğer kavimlerde sözlü kültür hâkimdi. Kur'an-ı Kerim'in Hz. Ebubekir (ra) döneminde iki kapak arasına getirilmesi İslam medeniyetinin ilk kaynağının maddeleşmesi anlamına geliyordu. Hz. Osman (ra) döneminde mushaf-ı şerifin çoğaltılması ile beraber Müslümanlar ilmi sahaya giriş yapmışlardır. Bu şekilde ilk eserler tedvin edilmiş ve İslami ilimler teşekkül etmiştir.

📌İslam medeniyetini tesis eden iki eser; Kur'an-ı Kerim ve Efendimiz (sav)'in sünnetidir. Bütün bir medeniyet maceramızın çıkışı, bu iki ana damardır. Bizim ilmi hayatımız ve yazınsal kültürümüz Kur'an ile gelişmiştir. Bugün hala iki kapak arasındaki metinlere mushaf denir. İki kapak arasına giren her şey Kur'an'dan hareketle hürmet görür. Bu hürmete mukabil Mushaflar alçak yerler yerine yükseklere konur.

📌Müslümanlar olarak okuma ve yazma kültürümüz Kur'an-ı Kerim'den doğmuştur. Kur'an'dan önce hemen her şey sözlü olarak ifade edilir ve yazıya geçirilmezdi. Lakin kelamların en yücesi, insanlığa bilgi anlamında büyük bir gelişim yaşattı. Mushaf haline getirilen Kur'an'a saygısızlık olmasın diye üzerine çizik dahi atılmadı, not alınmadı. Kur'an'ı övmek, Efendimiz (sav)'i övmek ile başlayan yazı hayatımız İslami ilimleri kayıt altına alarak devam etti. İslami ilimlerin kitap haline getirilmesi ile beraber medeniyetimiz ciddi bir eserler topluluğuna kavuştu. Bu eserler medeniyetimizi mayalayarak ortaya müstakil, kuvvetli ve aşılamayan bir klasikler serisini koydu.

📌Efendimiz (sav)'in sözleri, fiilleri ve uygulamaları İslam medeniyetinin pratiğe bakan yüzüdür. Aynı zamanda Efendimiz (sav) yaşantısı ve sözleri ile Kur'an'ın da ilk müfessiridir. Bu minvalde telif edilen hadis kitapları, İslam medeniyetinin diğer coğrafyalara yayılmasına vesile olmuş ve Müslümanlar tarafından çokça okunarak ezberlenme yoluna gidilmiştir. Hadis eserleri, tefsir eserleri ve fıkhi eserler İslam medeniyetinin yazılı kaynaklarını teşkil eder.

↪📔 Muvatta: Malik b. Enes'in meşhur eseridir. İmam Malik eserde Efendimiz (sav)'in sözlerinin yanında sahabe sözleri, tabiun fetvaları ve kendi görüşlerine yer vermiştir. Eser fıkhi konulara göre tasnif edilmiştir. Bu eserle beraber İmam Malik fıkıh ile hadis ilimlerini deyim yerindeyse birleştirmiştir. Kendisinden sonra yazılan eserlere de büyük ölçüde kaynaklık eden "Muvatta" İslam coğrafyasında yayılmış ve asırlarca okunmuş, okutulmuştur. Eserin İslam medeniyet tarihinde çok kıymetli bir yeri vardır. İnsanlar "Muvatta" sayesinde hadislerin fıkhi yönünü öğrenmiş ve bu yön üzere amel etmişlerdir.

(x)Malik b. Enes kimdir?
(x)Maliki mezhebinin imamıdır. Muhaddis olmasının yanında tanınan ve bilinen bir müçtehittir.

↪📔 el Camiu'l Beyan: İbn-i Cerir et- Taberi'nin meşhur eseridir. Eserde önce ayet sonra tefsiri yer alır. Peşi sıra ayet hakkında Hz. Peygamber (sav), sahabe ve tabiinden gelen haberleri naklederek bunları tasnif eder. Yani ayeti ayet ve sünnetle eğer bunlardan bir şey bulamazsa Arap dili kurallarını dikkate alarak tefsir eder. Bir tenkit mekanizması üzerinden bunları yapmış olması Taberi'nin tefsirini diğer tefsirlere nazaran başka bir noktaya koyar. Asırlar boyunca Müslümanlar "el Camiu'l Beyan'dan faydalanmışlar ve üzerine şerhler yazmışlardır. Bugün dahi esere talep çoktur.

(x)Taberi kimdir?
(x)9. Asırda yaşamış büyük bir müfessir ve tarihçidir.