Dünyanın ilk coğrafyacısı

Amasya, ülkemizde bulunan tarihi şehirlerden biri. Pek çok medeniyete ev sahipliği yapan bu kadim şehir, birbirinden önemli şahsiyetin de ünlendiği yer olmuştur. Bunlardan biri de dünyanın ilk coğrafyacısı olarak tanınan Strabon'dur. Onun hikayesini anlatmadan evvel Amasya'nın tarihteki yerine bir bakalım. Bayram rotası: Amasya'da gezilecek yerler Amasya, ülkemizdeki birçok şehir gibi Anadolu tarihinde özgün bir konuma sahip. Hitit belgelerinde Hakmiş, Pontus Krallığı döneminde Amaseia, Selçuklu'dan günümüze kadar da Amasya olarak anılmış. Pontus Krallığı, Pers satraplarından I. Mithridates tarafından MÖ 301 senesinde Amaseia kurulmuş. Amasya'nın başkent olmasıyla birlikte kalenin güney yamacına anıtsal kaya mezarları inşa edilmiş. Pontus Krallığı'nın en büyük ve ilk başkenti olan Amaseia'da Pontus Krallığı'ndan yalnızca Kral Kaya Mezarlıkları kalmamıştır. Bunun yanında mezarlıklara yakın bulunan Kızlar Sarayı da Pontus Krallığına aittir. Bunun yanında Harşena Kalesi olarak da bilinen Amasya Kalesi, o dönemden miras kalmıştır. Şehir, bahsi geçen mezarlıkların çok farklı türlerine ev sahipliği yapıyor. Uygur halk ozanı: Abdurehim Heyit Örneğin, Pontus Krallığı döneminde Aynalı Mağara olarak bilinen bir mezar vardır. Bu mezarla ilgili pek çok hikaye anlatılır bunlardan biri Güzelce Kız efsanesidir. Gelelim, Strabon'a. Strabon, MÖ 64- MS 24 yılları arasında yaşamış ünlü Amasyalı coğrafyacıdır. Strabon'un ataları, Pontus Krallığı'na önemli görevler üstlendiği biliniyor. Roma aristokratlarıyla kan bağı olduğu tahmin edilen Strabon, Amasya'da dünyaya gelmiş ve burada hayata veda etmiştir. Roma topraklarını karış karış gezen filozof, tarihin ilk coğrafyacısı kabul ediliyor. Yunanistan, İskenderiye ve Mısır'da eğitimler alan Strabon; ilk dönemlerinde Aristotelesçi bir görüşü kabul etmiş sonrasında ise Athenodoros'un etkisiyle Stoa okulu görüşlerini benimsemiştir. Çiniyle bezeli cami: Gökmedrese Strabon, Geographika isimli eseriyle ünlenmiş. Coğrafya anlamına gelen bu yapıtı, 17 kitaptan oluşmakta. Aynı zamanda bir tarihçi olan Amasyalı Strabon, eserinde batıdan doğuya, güneyden kuzeye dünya coğrafyası hakkında ayrıntılı bilgiler vermiştir. Yunan tarihçi, coğrafyacı, filozof; Geographika'da coğrafi bilgiler dışında tarihi ve kültürel bilgiler de yer almakta. Strabon, Geographika adlı eserinde Amasya için şöyle bahsediyor, 'Benim kentim içinden Iris Irmağı'nın aktığı geniş ve derin bir vadide kurulmuştur. İnsan emeği ve doğa buraya hem kent hem de kale karakterini olağanüstü bir şekilde sağlamıştır. Çünkü burası yüksek ve çok sarp bir kaya olup dimdik ırmağa doğru iner ve ırmak tarafında, kentin kurulmuş olduğu yerde, kıyıda bir duvar ve her iki tarafta sivri tepelere doğru uzanan duvarlar vardır.' Amasya'nın incileri: Tarihi camiler Hiç şüphesiz onun hayatının önemli olan detaylardan biri Nysa'da eğitim alması. Strabon, Amasya'daki temel eğitiminin ardından günümüzde Aydın sınırları içinde bulunan Nysa'da Aristodemos'tan ders almıştır. Burası onun ileride kaleme alacağı, Geographika isimli eserinin temellerini oluşturmuş. Strabon ömrü boyunca seyahat etmiş ve bu seyahatlerde edindiği bilgiler ışığında eserler kaleme almış. Öncelikle kendi memleketi olan Anadolu'da gezen filozof sonrasında Yunanistan'a gitmiş Atina çevresinde Helenistik kültürü yakından incelemiş. İtalya ve Roma'ya gitmiş, burada siyaset ve tarih üzerine araştırmalar yapmış. Kuzey Afrika ve Mısır'a gitmiş; Ptolemaios hanenı ve Nil Vadisi hakkında bilgiler toplamış. Mezopotamya ve İran'da Perslerin yönetim sistemleri ile kültürleri hakkında bilgiler edinmiş. Anadolu Selçuklu mirası: Burmalı Minare Camii Strabon'un nerede öldüğüne dair kesin bir bilgi bulunmamakla birlikte Amasya'da öldüğü tahmin ediliyor. Yine nasıl öldüğüne dair net bir bilginin varlığından söz edilemez. MS. 24 yılı civarında, yaygın görülen yaşlılık hastalığından ötürü öldüğü düşünülüyor. Ondan geriye ise günümüzde Coğrafya alanında rehber kabul edilen Geographika eseri kalmıştır.

Dünyanın ilk coğrafyacısı

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER

Şifa ve Şiir Arasında Bir Köprü: Prof. Dr. Hüsrev Hatemi

Güzel bir haslet: Tevazu

Fikriyat.com'un Altın Ödülle Taçlanan Başarı Yolculuğu

Yesevilik’te Manevi Eğitim Esasları - 2: Allah’ı Zikretmek

FİKRİYAT GÜNDEM

Savaş ne zaman biter?

İlber Ortaylı için Galatasaray Üniversitesi'nde Tören

Filistin'de kadın ve çocuk olmak

Velayetten monarşiye

İran'ın boşluğunu kim dolduracak?

Orta Doğu Uzmanı Zahide Tuba Kor anlattı: İsrail'in İran'a saldırısının hedefleri ne? İslam dünyası nasıl etkilenecek?

Ramazan ayında Doğu Türkistan'da neler oluyor?

Kehanetin peşinde ya da küresel 28 Şubat süreci