Karadeniz'in görmeniz gereken ahşap camileri...

Doğu Karadeniz'de yöresel mimarinin en önemli göstergelerinden biri olan camilerin ahşaptan yapılmasındaki en önemli etken, bölgenin orman bakımından zengin olması. Dikdörtgen ya da kare olarak yapılan ve düzgün kesme taşlarla temeli çıkılan camilerde, daha sonra dayanıklılığı ile bilinen kestane, meşe ve karaağaç kullanıldığı görülüyor. Minber ve mihraplarının genellikle ceviz ve incir ağacından yapıldığı asırlık camilerin kapı işlemelerinde ise ahşap oyma sanatının zenginlikleri sergilenir. Vaiz kürsülerinin çeşitli geometrik ve bitki motifi şekilleriyle süslendiği camilerin bir diğer önemli özelliği ise neredeyse hepsinde son cemaat yerinin bulunması... Camilerin kare ya da dikdörtgen olarak yapılan tavanları ise birbirinden farklı kök boyalarla yapılan süslemelerle ayrı bir güzellik yansıtır. Dünyanın en güzel cami minareleri Artvin'in Borçka ilçesine bağlı Gürcistan sınırı Camili Havzası'ndaki 6 köyden biri olan Maral'da, Osmanlı döneminden kalma tarihi İremit Camisi, ahşap mimarisi ve kök boya kullanılan rengarenk motifleriyle göz dolduruyor. 1850 yılında yapılan İremit Camii, kırmızı, mavi ve yeşil renkleriyle oyma tekniğindeki süslemelere sahip. Köy halkınca özenle korunan ve yaklaşık 169 yıldır ayakta duran cami, Artvin'i ziyarete gelen yerli ve yabancı turistlerin de ilgisini çekiyor. Trabzon'un Çaykara ilçesinde bulunan ve 1841-1844 yıllarında yapılan 175 yıllık Taşören Merkez Camisi, yörenin en eski ahşap camilerinin başında geliyor. 2010 senesinde belirlenemeyen bir sebeple çıkan yangında büyük hasar gören cami, mimari özellikleri bakımından Karadeniz yöresinin birçok özelliğini bünyesinde barındırıyor. Alt katı taştan, üst katı ise ahşaptan yapılan cami, Trabzon Vakıflar Bölge Müdürlüğünce başlatılan çalışmalar sonucunda aslına uygun olarak yeniden inşa edildi. İstanbul'daki camilerin ilginç hikayeleri Samsun'da inşa edilen Seyyid Kutbiddin Camii'nin tavan ve taban döşemeleri ahşap olup, gömme tavan göbeği mevcut. Yapının girişinde M. 1292 yılında yapıldığı yazar. Caminin güney yöndeki duvarına bitişik vaziyette türbe yer alır. Beşik tonozlu mekanda tek bir sandukadan oluşan türbenin içinde M. 1404 yılında yapıldığına dair sonraki onarımlarda yazılmış bir Arapça metin bulunmaktadır. Bu onarımlar sırasında türbe ve caminin tuğla duvarları travertenle kaplanmış, caminin kemerli son cemaat yeri camekanla kapalı hale getirilmiş, ahşap tavan yenilenmiştir. Cami yuvarlak kemerli pencerelerle aydınlatılmıştır. Samsun'un en eski mezarlıklarından biri olan ve içinde Selçuklu ve Osmanlı mezar taşlarının ve mezar yapılarının bulunduğu mezarlık alanı ise geniş bir alan yayılmaktadır. Mihrimah Sultan Camii'nde gizlenen büyük sır Kastamonu'nun Daday ilçesine bağlı Kasaba köyünde, 1366 yılında Candaroğlu beylerinden Adil Bey'in oğlu Emir Mahmut Bey tarafından yaptırılan Mahmut Bey Camisi, dıştan taş bir yapı görünüme sahip olmasına karşın iç süslemeleri ve çivi kullanılmadan yapılması dolayısıyla görenleri şaşırtıyor. Bindirme tekniğiyle çivi kullanılmadan yapıldığı için 'çivisiz cami' olarak anılan ibadethane, 650 yıla rağmen hala ayakta... Mahmut Bey Camisi'ne yangın riski nedeniyle bugüne kadar elektrik tesisatı yapılmadı. Caminin ahşap çatısı bindirme tekniğinde yapılmıştır ve hiç metal çivi ve herhangi bir aksam kullanılmamasıyla Türkiye'deki ender örneklerden biridir. Mahmut Bey Camisi, 2014'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne girdi. Rize İkizdere ilçesi Şimşirli köyünde bulunan 200 yıllık tarihi ahşap cami, çocuklarla şenlendi. Ahşap oyma tekniği ile dekore edilen tarihi caminin yedi yerine nakşedilen Hazreti Süleyman Mührü de dikkat çekti. İkizdere ilçesi Şimşirli köyünde bulunan yıllara meydan okuyan tarihi cami ilk günkü orijinalliğini koruyor. Yıllar içerisinde sadece vaaz kürsüsü değişen caminin 5 yılda inşa edildiği biliniyor. Yaklaşık 200 yıllık tarihi ahşap cami yazın yerli ve yabancı turistlerce ziyaret edilirken kış mevsiminde ise sessizliğe bürünüyor. Giriş kapısının üzerindeki kitabeye göre cami H.1265- M. 1849 tarihinde inşa edilmiştir. Giriş kapısının çevresinde lale motifleri ile bezenmiş bordur vardır. Caminin yanında eğitim amaçlı kullanılan ayrı bir yapıda bulunmaktadır. Samsun'un Çarşamba ilçesinde, 1206 yılında çivi kullanılmadan yapılan Göğceli Camisi, yaklaşık 800 yıldır ayakta duruyor. Hasbahçe Mahallesi, Göğceli Mezarlığı içinde yer alan cami, Anadolu'nun ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birini oluşturuyor. Çivi kullanılmadan 'kurtboğazı' geçme tekniği ile inşa edilen cami, Türkiye'de ayakta kalan en eski ahşap camilerden biri olarak gösteriliyor. Sekiz asırdır ayakta duran caminin zemininde deprem takozu kullanıldığı için depremlerde yıkılmadığı belirtiliyor. Kök boya kullanılan camideki motifler de ilk günkü canlılığını koruyor. Sultan Ahmet Camii'ne dair 15 ilginç bilgi Rize'nin Fındıklı ilçesinde koruma altına alınan yaklaşık 149 yıllık ahşap cami, 1871 yılında inşa edildi. İki katlı olarak tamamen ahşaptan yapılan caminin inşa kitabesine göre H.1288- M.1871 tarihinde Mustafa Bin Alişan tarafından yaptırıldığı yazılıdır. Minaresi bulunmayan cami kırma çatı ile örtülmüştür. Rize'nin Hemşin ilçesinde, 500 yıldır ibadete açık olan çivisiz ve ahşap Bilen Köyü Camisi, mimarisiyle yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekiyor. Kesin tarih bilinmemekle birlikte tipolojik ve süsleme özellikleri Karadeniz Bölgesi'ndeki diğer camilerle karşılaştırıldığında neredeyse 500 yıllık geçmişi olduğu söylenir Caminin plan tipoloji ve süsleme özellikleri Taceddinoğulları dönemi 1420 tarihli Çarşamba köyü Camisi, 1596 tarihli Kavak Bekdemir Camisi ile benzerlikler gösterir. Köydeki evlerin 18 ve 19. yüzyılda yapılmış olması ve en eski mezar taşının tarihi göze alındığında caminin, 18. yüzyılın ikinci yarısında yapılmış olması mümkün. Cami ahşap ve taş malzemenin bir arada kullanıldığı ve harim mekanının tamamen ahşaptan yapıldığı ahşap (çantı) camiler grubuna giriyor. Caminin ahşapları Kurt ağzı denilen ve Karadeniz Bölgesi ahşap camilerinde kullanılan teknikle birbirine geçirilmiş. Tarihin eşsiz güzelliklerini barındıran ahşap camiler Hüseyin Hoca Köyü Sahil Camii, Karadeniz ahşap oyma ve işleme sanatlarının nadide örneklerini barındıran bir eserdir. Tamamen ahşaptan yapılmıştır. Ahşap olan mihrabın yüzeyinde sırasıyla mukarnas, örgü ve lale motifli süsleme kuşağı bulunmaktadır. Girişinin her iki yanında lale motifi ağırlıklı bitkisel ve geometrik desenli bordürler bulunur. İki kanatlı kapının üzerinde lale motifi ağırlıklı bitkisel süsleme görülüyor. Mahfil dört ahşap sütün üzerine oturtulmuş olup ortasında yer alan köşkün yüzeyinde sırasıyla dalga, rozet ve lale motifli süsleme kuşakları mevcuttur. Mihrap nişi kademeli olarak yapılmış olup her kademede mukarnas süsleme yer alır. Osmanlı padişahı Sultan II. Abdülhamid Han'ın talimatıyla Hacı Şeyh Osman Niyazi Efendi tarafından 1886 yılında yaptırıldı. Alt kat kesme taştan, üst kat ise ahşaptan yapılmış olup alaturka kiremitli çatı ile örtülen cami kare planlıdır. Diğer camilerdeki motifler benzer yoğunlukta bu camide de bulunurken minberin tek ağaçtan oyularak yapılması dikkat çekiyor.

Karadeniz'in görmeniz gereken ahşap camileri...

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER

Uygur Türklerine uygulanan Barın Katliamı nasıl gerçekleşti?

Sakine Bacı’nın Namaz Tarifi

İlk Bilgisayarın Doğuşu: Antikythera Mekanizması Nasıl Çalışıyordu?

Hz. Peygamber’in Medine’ye Yerleşmesinden Sonra Yahudilerin Tavırları

FİKRİYAT GÜNDEM

Savaş ne zaman biter?

İlber Ortaylı için Galatasaray Üniversitesi'nde Tören

Filistin'de kadın ve çocuk olmak

Velayetten monarşiye

İran'ın boşluğunu kim dolduracak?

Orta Doğu Uzmanı Zahide Tuba Kor anlattı: İsrail'in İran'a saldırısının hedefleri ne? İslam dünyası nasıl etkilenecek?

Ramazan ayında Doğu Türkistan'da neler oluyor?

Kehanetin peşinde ya da küresel 28 Şubat süreci