Sırpların yıktığı Osmanlı eseri: Dugalica Camii

◾ Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2023'te başlanan caminin yeniden inşa çalışmaları sona erdi. Bölgesinin en eski ve özgün camilerinden olan eser için avluda tören düzenlendi.

◾ Açılış törenine Türkiye'nin Saraybosna Büyükelçisi Emin Akseki, Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu, Bosna Hersek İslam Birliği Başkan Yardımcısı Enes Ljevakovic'in yanı sıra Bosna Hersekli yetkililer ile Bosna Hersek'in çeşitli bölgelerinden gelen yüzlerce Boşnak katıldı.

◾ Bosna Savaşı sırasında, 1992'de Sırplar tarafından yeniden inşa edilmesinin önüne geçmek için temellerine kadar yıkılan caminin açılışı için gelen Boşnaklar duygusal anlar yaşadı. Vakıflar Genel Müdürü Aksu burada yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu vizyon doğrultusunda, atalarının kendilerine emanet ettiği vakıf eserlerini korumayı, ihya etmeyi ve gelecek nesillere aktarmayı asli bir görev bildiklerini söyledi.

◾ Aksu, Dugalica Camisi'nin, Osmanlı dönemine ait önemli tarihi ve kültürel bir yapı olarak, asırlar boyunca Nevesinje'nin manevi hayatına yön veren, sade ama derinlikli mimarisiyle bulunduğu coğrafyanın ruhunu taşıyan müstesna bir eser olduğunu kaydetti.

◾ Eserin, bölgedeki en eski İslami yapılardan biri olarak kabul edildiğini aktaran Aksu, şöyle devam etti:

"Dugalica Camisi, yanı başında bulunan kilise ile asırlar boyunca bu coğrafyada farklı inançların bir arada, yan yana ve huzur içinde yaşayabildiğinin en somut sembollerinden biri olarak varlığını sürdürmüş, bu yönüyle de hoşgörünün, birlikte yaşama kültürünün ve insanlık değerlerinin de sessiz bir şahidi olmuştur. Ne yazık ki, Bosna Savaşı sırasında tamamen yıkılan ve yok olmaya yüz tutmuş bu kıymetli yapıyı, 2023 yılında başlattığımız çalışmalarla, arşiv belgeleri, tarihi veriler ve sahada yapılan titiz incelemeler ışığında, özgün mimari karakterine sadık kalarak yeniden inşa ettik."

◾ Aksu, proje kapsamında caminin yanı sıra, mektep, abdesthane ve saat kulesiyle birlikte bütüncül bir külliye düzenini yeniden ihya ettiklerini aktardı. Saat kulesinin güçlendirildiğini dile getiren Aksu, "Yeniden ibadete açtığımız Dugalica Camisi, bu topraklardaki ortak tarihimizin, kültürel sürekliliğimizin ve kardeşliğimizin güçlü bir nişanesidir." dedi. Büyükelçi Akseki ise Türkiye'nin Bosna Hersek'e yaklaşımının özünde asırlara dayanan kardeşlik bağlarının bulunduğunu belirtti.

◾ Bosna Hersek İslam Birliği Başkan Yardımcısı Enes Ljevakovic ise caminin yeniden yapılmasının bölge için önemli olduğunu ifade ederek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür etti. Konuşmaların ardından tekbirlerle cami açılışı yapılırken, 1992'den beri ilk defa camide yeşil zemin üzerine beyaz ay ve yıldızın bulunduğu Bosna Hersek İslam Birliği bayrağı açıldı. Savaş döneminde Boşnakların çoğunlukta yaşadığı bir yer olan Nevesinje, Boşnaklara karşı yapılan katliamlar nedeniyle bugün Sırpların çoğunluk olduğu şehir. Caminin açılacağını haber alan yüzlerce Boşnak ise yıllar sonra ilk kez, doğdukları topraklara dönerek hem ibadet etmek hem de geçmişin izlerini yeniden hissetmek için alanı doldurdu.

◾ Öte yandan Aksu ve beraberindekiler, Blagaj Tekkesi yakınında bulunan Osmanlı eseri Murad Sipahi Camisi'nin yeniden yapımı için ilk taş koyma törenini gerçekleştirdi. Hacı Murad Sipahi Camisi, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından aslına uygun olarak yeniden inşa edilecek.

◾ Hacı Velijudin Bakrac tarafından 1515'te yaptırılan cami, Hersek bölgesinde sadece bir ibadet yeri değil, aynı zamanda bölgenin sosyal ve kentsel yapısına ışık tutan önemli bir kültürel miras olarak biliniyor. Caminin yanında bulunan tarihi saat kulesiyle oluşturduğu bütünlük, Osmanlı şehircilik anlayışının bölgedeki yansımalarından biri olarak öne çıkıyor.

◾ Saat kulesi, dönemin yerleşim düzeninde merkezi bir simge işlevi görürken, Dugalica Camisi ile Nevesinje'nin tarihsel kimliğinin önemli parçalarından birini oluşturuyor. Bosna Hersek'te 1992-1995'teki savaşta yüzlerce camiyle aynı kaderi paylaşan Dugalica Camisi, 1992 yılında Sırplar tarafından yeniden yapılmasının önlenmesi için temellerine kadar yıkıldı.