Arama

Mekteb-i Osmani’ye dair 8 soru-cevap

Osmanlı'nın Fransa'ya gönderilen askeri öğrenciler için, Paris'te bir okul açtığını biliyor muydunuz? Peki, ilk Türkçe coğrafya atlasını bastıran Hâfız Ali Şeref ve resim tarihimizin önemli simalarından Şeker Ahmed Paşa'nın bu mektepte okuduğunu? Sizler için Osmanlı tarihinde ilk ve tek olan bu okulun nasıl kurulduğunu 8 soruda cevapladık.

Mekteb-i Osmânî öğretmen ve öğrencilerinden bir grup

Mekteb-i Osmani askeri öğrenim gayesiyle Avrupa'ya gönderilen talebeler için, Paris'te açılan Türk okulunun adıdır. İdarecilerinin Türk olduğu bu okulun önemli bir görevi de talebelerin örf-adetlerine, dinlerine bağlılıklarını muhafaza ettirerek, terbiyelerini korumaktı.

  • 2
  • 10
MEKTEB-İ OSMANİ’NİN KURULMA FİKRİ NASIL ORTAYA ÇIKTI?
MEKTEB-İ OSMANİ’NİN KURULMA FİKRİ NASIL ORTAYA ÇIKTI?

Mekteb-i Osmânî binasını gösteren taşbaskı gravür (Hayat, sy. 16 [1981], s. 38)

Paris'te 1857'de geleceğin askerî, teknik ve mülkî kadrolarını modern bilgilerle donanmış olarak asıl yerinde yetiştirmek amacıyla kurulmuştur. Mekteb-i Osmânî açılmadan önce Fransa'da Paris'teki çeşitli dil okullarında Fransızca öğrenmeye çalışan Osmanlı öğrencilerinin denetim problemleri yüzünden 1855'te Paris sefirliğine tayin edilen Mustafa Reşid Paşa'nın oğlu Mehmed Cemil Bey (Paşa) aracılığıyla Fransa'daki Osmanlı öğrencilerini denetleyecek bir komisyonun teşkiline karar verilirken bu öğrencileri Fransız okullarına hazırlayıp başarıyı daha da arttırmak için bir okulun açılması maksadıyla Fransa Eğitim Bakanlığı'na başvurulmuştu. Bu fikir, muhtemelen Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın daha önce Paris'te açtırdığı Ecole Egyptienne'nden mülhemdi.

  • 3
  • 10
MEKTEB-İ OSMANİ’NİN AÇILIŞI NASIL GERÇEKLEŞTİ?
MEKTEB-İ OSMANİ’NİN AÇILIŞI NASIL GERÇEKLEŞTİ?

Türk ve Fransız yetkililerinden belirlenen yedi kişilik bir komisyon Mehmed Cemil Bey'in nezaretinde öğrencileri sınavdan geçirdi ve neticede durumlarının istenen düzeyin çok altında olduğu anlaşıldı. Bir kısmının iki yılın sonunda bile en temel matematik bilgilerinden yoksun, bazılarının ise Fransızca bilgisinin son derece yüzeysel olduğu görüldü.

Daha sonra Fransa Eğitim Bakanlığı başkâtibi ve personel müdürü Gustave Rouland'ın başkanlığında altı üyeden oluşan yeni bir komisyona okulun çalışmalarını düzenleyip denetleme, belirli tarihlerde öğrencileri imtihan etme, müdür ve öğretmenlerden öğrenciler hakkında rapor alma, mezunların bir üst şubeye ya da okula girmeleri hususunda görüş bildirme, yetersiz öğrencilerin geri gönderilmesini önerme, öğrencilere karne verme, mezunlar için diploma düzenleme, ayda bir toplanıp okul müdürünün hazırladığı raporu inceleme ve mektebin durumuyla ilgili yıllık raporlar hazırlayıp Hariciye Nâzırlığı ile Fransa Eğitim Bakanlığı'na sunma görevi verildi.

  • 5
  • 10
MEKTEB-İ OSMANİ’NİN İŞLEYİŞ VE DENETİMİ NASILDI?
MEKTEB-İ OSMANİ’NİN İŞLEYİŞ VE DENETİMİ NASILDI?

Fransa Eğitim Bakanlığı okulun iç tüzüğünü, disiplin yönetmeliğini ve günlük programını hazırladı. Komisyon, öğrencileri bir dizi sınavdan geçirerek lisan ve bilgi düzeylerini belirledi. Yetersiz görülen talebelerin eğitime tâbi tutulması kararlaştırıldı. Okulun müdür ve öğretmenlerinin Fransa Eğitim Bakanlığı'nca seçilmesi, Paris'e gönderilecek öğrencilerin on yedi yaşından küçük olması ve disipline uymayan talebelerin okuldan uzaklaştırılması hususları yönetmelikte yer alıyordu. 6 Kasım 1857'de yapılan bir törenle eğitime başlayan okulun müdürlüğüne getirilen Binbaşı Ali Nizâmî Bey 1863'e kadar bu görevi sürdürdü, ardından müdürlüğe Ahmed Esad Efendi (Paşa) tayin edildi. Mekteb-i Osmânî, Osmanlı öğrencilerinin Ecole Etat-Major, Faculté de Droit, Lycée Louis le Grand, Faculté de Médicine, Ecole Militaire de St. Cyr gibi okullara gidebilecek düzeye getirilmesi amacıyla oluşturulan bir hazırlık okuluydu.

2019 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN